Grzybiarze szukają borowików, a prawdziwy skarb rośnie tuż obok. Kilogram kosztuje nawet 2000 zł!
Gdy słyszysz o grzybach, które kosztują fortunę, pewnie od razu myślisz o białych truflach. Tymczasem prawdziwa niespodzianka kryje się gdzie indziej — w grzybach, po które wielu chodzi do lasu jak po skarb, często nawet nie zdając sobie sprawy, co ma przed oczami. Mowa o smardzach: małych, pomarszczonych, o niepodrabialnym smaku i właściwościach, które potrafią zaskoczyć. W Polsce nie są wcale rzadkością… i bardzo możliwe, że już kiedyś minąłeś je o krok.
- Smardze jadalne: gdzie rosną i kiedy zbierać
- Smardze pod ochroną: gdzie zbierać?
- Smardze w kuchni: proste i drogie dania
Smardze jadalne: gdzie rosną i kiedy zbierać
Smardze jadalne, nazywane często „polskimi truflami”, od lat rozpalają wyobraźnię grzybiarzy i kucharzy. To grzyby o wyjątkowej renomie, których najczęściej wypatruje się w lasach łęgowych i w dolinach rzek, pod topolą białą oraz w sąsiedztwie drzew iglastych. Zdarza się, że wyrastają także na działkach i w przydomowych ogródkach — a tam ich zbiór nie jest objęty zakazem. Smardze zachwycają subtelnym, lekko orzechowym aromatem, przez wielu porównywanym do drogich trufli. Choć uchodzą za trudne do znalezienia, ich siedliska potrafią zaskoczyć nagłym „wysypem”, co czyni spotkanie ze smardzami prawdziwą nagrodą dla fanów grzybobrania.
Smardze jadalne wyróżniają się wyglądem, który — gdy już raz go zapamiętasz — znacznie ułatwia rozpoznanie w terenie. Kapelusz jest mocno pofałdowany i przypomina plaster miodu, a jego barwa przechodzi od miodowej po karmelową. Istotny szczegół: kapelusz nie jest luźno osadzony, tylko zrośnięty z trzonem. To grzyby bardzo kruche, dlatego najlepiej ścinać je nożykiem i obchodzić się z nimi delikatnie, by nie pokruszyć okazów już w trakcie zbioru.
Smardze najczęściej pojawiają się od marca do maja, zaliczając się do pierwszych grzybów wiosny. Najchętniej rosną w lasach sosnowych oraz w miejscach wilgotnych, zwłaszcza w dolinach rzek. To właśnie wtedy wielu grzybiarzy rusza na poszukiwania tego rzadkiego skarbu natury — warto jednak pamiętać, że ze względu na ich wyjątkowość i ochronę, zbieranie powinno odbywać się rozsądnie i z poszanowaniem przepisów.
Smardze pod ochroną: gdzie zbierać?
Pozyskiwanie smardzów z naturalnych siedlisk, zwłaszcza z lasów, może zaburzać lokalny ekosystem, dlatego od 2014 roku grzyby te są objęte częściową ochroną. W praktyce oznacza to zakaz zbioru smardzów w lasach. Są jednak miejsca, w których można je legalnie znaleźć i zebrać — w ogrodach, na działkach czy w szkółkach leśnych, gdzie potrafią pojawiać się regularnie. Dobrym pomysłem bywa też zakup grzybni smardzów: kosztuje zwykle około 100 zł, a przy odrobinie cierpliwości potrafi przełożyć się na naprawdę obfite zbiory tych wyjątkowo cenionych w kuchni grzybów.
Takie podejście pomaga chronić cenne populacje smardzów — rzadkie, a jednocześnie istotne dla zachowania równowagi w środowisku leśnym. Nawet jeśli temat kusi smakoszy, warto zachować szczególną ostrożność: smardze można stosunkowo łatwo pomylić z trującą piestrzenicą kasztanowatą, która bywa groźna także po obróbce termicznej.
Smardze w kuchni: proste i drogie dania
Jak podaje Onet, smardze – cenione za subtelny, delikatny smak – są świetnym dodatkiem do wielu eleganckich dań. Najczęściej trafiają na talerz w kremowym sosie śmietanowym z makaronem i szalotką. Dużą popularnością cieszy się też risotto ze smardzami, które zyskuje głębię dzięki odrobinie białego wina.
Wielu smakoszy uważa jednak, że najlepiej wypadają w najprostszej odsłonie: krótko podsmażone na maśle i doprawione wyłącznie solą. Tak przygotowane mogą być efektowną przystawką do obiadu albo dodatkiem do jajecznicy – choć trzeba uczciwie przyznać, że byłoby to śniadanie z najwyższej półki. Kilogram świeżych smardzów potrafi kosztować kilkaset złotych, a suszonych nawet około 2000 zł. To właśnie ta cena sprawia, że w kuchni uchodzą za prawdziwy rarytas i wyraźnie wyróżniają się na tle innych grzybów.