Zabrał ze sobą do lasu doświadczonego grzybiarza. Ten od razu wskazał na te jasne kapelusze
Szacuje się, że w Polsce występuje około półtora tysiąca grzybów jadalnych, podczas gdy trujących jest zaledwie około 250. Podobno przeciętny Polak rozpoznaje 15 gatunków grzybów, chociaż w praktyce większość grzybiarzy ogranicza się tylko do kilku, a niektórzy zbierają tylko jeden – kurki. Oczywiście, zawsze obowiązuje zasada, że zbiera się wyłącznie te egzemplarze, co do których nie ma najmniejszej wątpliwości. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby opanować nieco wiedzy i nauczyć się identyfikować inne grzyby jadalne, bardzo dobre i smaczne, jak na przykład płachetka kołpakowata.
Wygląd płachetki kołpakowatej
Płachetka kołpakowata (Cortinarius caperatus) znana jest też pod nazwami: płachetka zwyczajna, płachetka, turki, kołpaki, niemka.
- Kapelusz
Kapelusz płachetki osiąga średnicę do 120 mm (przeważnie 60-100 mm). Górna strona kapelusza może przybierać różne odcienie brązu – może być słomkowa, ochrowożółtawa, żółtobrązowa, młody może mieć fioletowawy nalot. Młody kapelusz jest dzwonkowaty, potem wypukły, a z czasem otwarty z garbkiem na środku. Powierzchnia jest nierówna, pomarszczona, z białawym nalotem, matowa. Brzeg kapelusza jest u starszych owocników popękany.
- Blaszki
Blaszki na spodniej stronie kapelusza są jasne, początkowo blade, kremowobiałe do beżowych, potem gliniastobrązowe do cynamonowobrązowych. Są przyrośnięte do trzonu i mają karbowane brzegi.
- Trzon
Trzon płachetki może osiągnąć długość do 100-160 mm i średnicę 20-40 mm. Jest białawy do białobrązowawego i może z wiekiem lekko żółknąć. Ma wąski, błoniasty pierścień, często postrzępiony lub zanikający. Trzon jest pełny, a jego podstawa jest bulwiasto pogrubiona. Powierzchnia trzonu nad pierścieniem jest z nalotem, a poniżej jedwabista, długowłóknista.
- Miąższ
Miąższ płachetki jest białawy, w młodym wieku jędrny i świeży, z czasem staje się miękki i wodnisty. Jest białawy i marmurkowaty. Ma przyjemny, charakterystyczny zapach i łagodny smak.
Występowanie płachetki kołpakowatej
Płachetka kołpakowata jest grzybem mikoryzowym, który chętnie rośnie w kwaśnych lasach iglastych na piaszczystym podłożu. Preferowanymi partnerami symbiotycznymi są świerki i sosny. Miejscami może często spotykana, owocniki wyrastają grupowo od sierpnia do października, często w towarzystwie borówki czarnej (Vaccinium myrtillus). Rzadko można ją spotkać w lasach liściastych.
Zwraca uwagę wielkością, błoniastym pierścieniem na trzonie i licznym występowaniem. Mało prawdopodobna, chociaż możliwa, jest pomyłka płachetki ze strzępiakiem ceglastym (Inosperma erubescens). Podobieństwo dotyczy formy owocnika i koloru blaszek, jednak te grzyby rosną na różnych siedliskach - strzępiak w lasach liściastych, na glebach wapiennych, a płachetka w lasach iglastych na kwaśnej glebie. Poza tym taka pomyłka może się zdarzyć jedynie przy bardzo pobieżnym analizowaniu szczegółów, zwykle przez zachłanność, gdy brakuje grzybów.
Przydatność do spożycia
Płachetka kołpakowata jest doskonałym grzybem jadalnym. Posiada przyjemny smak i konsystencję, a na dodatek, co jest bardzo ważne, można ją łatwo zidentyfikować bez żadnych wątpliwości. Posiada tylko jedną wadę: jej wartość spożywczą znają niestety również rozmaite larwy, które często opanowują całe zwłaszcza dorosłe owocniki.
Z tego powodu najlepiej jest ograniczać się do młodych egzemplarzy, które często nie są zasiedlone. Młode płachetki są bardziej smaczne i jest większa szansa, że nie są robaczywe. Ze względu na liczne występowanie, dosyć łatwo jest zebrać dostateczną ilość płachetek do konsumpcji.
Jak większość zbieranych w lasach grzybów także płachetka nie nadaje się do spożycia na surowo i może spowodować zatrucie. Odpowiedzialne są za to zawarte w płachetce lektyny, które na szczęście ulegają całkowitemu rozkładowi podczas dokładnego gotowania. Dlatego tak ważne jest zapewnienie odpowiedniego czasu gotowania. Ten czas zależy od wielu czynników, na przykład od wielkości kawałków owocników, i nie można go z góry określić na dziesięć, piętnaście, czy dwadzieścia minut. W przypadku gatunków szkodliwych na surowo, lepiej jest gotować je minutę dłużej niż za krótko.
