To drewno ma niezwykłą właściwość - czyści komin w trakcie spalania
Niemal każde drewno może trafić do kominka czy pieca — ale tylko wtedy, gdy jest naprawdę dobrze wysuszone. I tu zaczyna się różnica, której wielu nie docenia: w zależności od gatunku zmienia się wszystko — od sposobu spalania, przez ilość ciepła, aż po to, co zostaje w palenisku i kominie. Jedne drzewa, jak buk czy dąb, mają opinię opałowych „pewniaków”, inne — świerk albo topola — bywają z góry skreślane jako rzekomo nie do użytku. Tyle że rzeczywistość nie jest ani tak prosta, ani tak oczywista… a najważniejsze szczegóły wychodzą dopiero, gdy spojrzy się głębiej.
- Jakie drewno wybrać do palenia?
- Topole w Polsce: szybki wzrost i drewno
- Topola jako opał: kaloryczność i spalanie
Jakie drewno wybrać do palenia?
Wszystko zależy od tego, po co rozpalamy ogień: czy priorytetem jest długie utrzymanie ciepła, czy raczej szybkie uzyskanie wysokiej temperatury. Twarde drewno liściaste (np. grab, buk, dąb, jesion, wiąz) ma wartość opałową na poziomie 1900 – 2100 kWh/mp, spala się długo, stabilnie i równo. To najlepszy wybór, gdy chcemy, by ciepło trzymało przez wiele godzin.
Drewno iglaste (sosna, modrzew, jodła) bardzo łatwo łapie ogień, dlatego świetnie sprawdza się jako rozpałka. Daje nieco mniej energii (około 1700 kWh/mp), za to wyróżnia się charakterystycznym, żywicznym aromatem. Wadą iglaków jest większa ilość substancji smolistych oraz popiołu, co może oznaczać częstsze czyszczenie.
Miękkie drewno liściaste, na przykład topola, dostarcza około 1200 – 1500 kWh/mp, ale bywa przydatne nie tylko do rozpalania — dobrze działa też jako dodatek do twardszych gatunków. Szybko schnie i zwykle kosztuje mniej niż drewno twarde. Do tej samej kategorii zalicza się także wierzbę, brzozę, olchę oraz lipę.
Topole w Polsce: szybki wzrost i drewno
Rodzaj topola (Populus) liczy niemal 100 gatunków, ale w Polsce w stanie naturalnym spotkamy tylko cztery: topolę białą, osikę, topolę szarą i czarną. Topole uchodzą za najszybciej rosnące drzewa w naszej strefie klimatycznej. W lasach najczęściej pojawia się osika, zwykle jako domieszka. To typowy gatunek pionierski — jeden z pierwszych, który wchodzi na zręby, tereny porolne i obszary po pożarach.
Właśnie przez imponujące tempo przyrostu w Polsce prowadzono badania nad uprawą plantacyjną mieszańców topoli. Zakładano, że takie plantacje będą dostarczać surowca przede wszystkim dla przemysłu papierniczego. W praktyce jednak, w naszych realiach, drewno z plantacji topolowych okazało się droższe od drewna gatunków powszechnie rosnących w lasach.
Choć Lasy Państwowe dysponują pewnymi zasobami drewna topolowego pochodzącego z plantacji, najprościej kupić drewno osikowe pozyskane z lasów gospodarczych. Drewno topoli osiki jest lekkie, miękkie i łatwo się zapala. Jego znakiem rozpoznawczym jest jednak to, że pali się wolno i bardzo równo. Dobrze widać to na przykładzie zapałki: zapałka z osiki spala się na krótkim odcinku, mniej więcej 3 mm, podczas gdy zapałka świerkowa potrafi zająć się ogniem na całej długości.
Drewno topoli osiki ma wyjątkowo jednolitą strukturę — roczne słoje oraz granica między drewnem wczesnym i późnym są niemal niewidoczne gołym okiem. I choć to właśnie z osiki często robi się zapałki, możliwości jej zastosowania są znacznie szersze: po wyschnięciu tarcica topolowa staje się zwarta (gwoździe trudno wbić), pozostaje bardzo lekka, a przy tym zaskakująco trwała. Z topoli wykonywano deski do wozów konnych, płoty i zabudowania gospodarcze, szczególnie stodoły. Co ciekawe, nawet nieimpregnowane drewno topolowe, wystawione na zmienne warunki pogodowe, wykazuje dużą odporność na grzyby i owady.
Topola jako opał: kaloryczność i spalanie
Jeśli chodzi o parametry opałowe, drewno topolowe jest zbliżone do lipowego i charakteryzuje się gęstością około 0,41 g/cm3. Jego energia spalania uchodzi za niewysoką: to mniej więcej 1400 kWh/mp, czyli około 4,1 kWh/kg. Warto jednak pamiętać, że rozbieżności w „kaloryczności” poszczególnych gatunków, często podawane w zakresie 1200–2100 kWh/mp, w dużej mierze biorą się z samej jednostki. Metr przestrzenny, wykorzystywany pomocniczo przy odbiorze i ewidencji drewna w leśnictwie, obejmuje bowiem nie tylko „czyste” drewno, ale też korę oraz wolne przestrzenie między polanami. Gdy porównamy gatunki w bardziej miarodajnej skali kWh/kg, topola z wynikiem 4,1 kWh/kg spokojnie mieści się pomiędzy ok. 4,0 kWh/kg (buk) a 4,2 kWh/kg (dąb, kasztanowiec, platan) oraz 4,3 kWh/kg (brzoza, wiśnia).
Osika wyróżnia się też praktycznymi cechami podczas palenia: suche drewno (a tylko takie powinno trafiać do pieca czy kominka) daje wysoki, jasny płomień. Wysoka temperatura pomaga „wypalić” i oczyścić ścianki paleniska oraz przewód kominowy z nagaru, sadzy i popiołu. Co istotne, pali się czysto — nie kopci, nie strzela iskrami i nie zostawia uciążliwych osadów sadzy ani substancji smolistych.
Wniosek jest prosty: zbyt szybka ocena bywa myląca nawet w temacie, który wydaje się tak oczywisty jak opał z topoli.