Tak zające niszczą ogrody zimą. Skutki bywają nieodwracalne
Zające i inne leśne stworzenia często szukają jedzenia w ogrodach i sadach, szczególnie gdy znajdują się blisko lasu. Kiedy brakuje naturalnych zasobów pokarmowych, zwierzęta te wkraczają na tereny uprawne i niszczą rośliny. Najbardziej zagrożone są drzewa i krzewy owocowe, które zimą stają się łatwo dostępnym źródłem pożywienia. Warto wiedzieć, jak chronić ogród przed zającami oraz jakie metody są najbardziej efektywne i jednocześnie przyjazne dla środowiska.
- Zające w ogrodzie: jak chronić drzewa?
- Skuteczne metody ochrony drzew i krzewów
- Metody odstraszania zwierząt w ogrodzie
- Jak chronić ogród przed zającami zimą?
- Pielęgnacja drzew po uszkodzeniach stromowych
Zające w ogrodzie: jak chronić drzewa?
Chociaż liczba zajęcy w Polsce zmalała w ciągu lat, w wielu obszarach wciąż są one powszechne. Sadownicy oraz właściciele ogródków często borykają się z problemem obgryzania drzew w okresie zimowym, kiedy to zwierzęta nie mają dostępu do jedzenia w swoim naturalnym środowisku. Szkody koncentrują się głównie na pniach młodych drzew owocowych, których kora jest dla zajęcy łatwo osiągalna.
Obgryzanie kory staje się szczególnie groźne późną jesienią, ponieważ zmniejsza odporność rośliny na chłody. Rośliny z uszkodzoną korą mogą przemarzając, a jeśli zając obgryzie pień wokół całego drzewa, drzewko umiera powyżej miejsca obgryzienia. W dużych skupiskach zające mogą wyrządzić sadom bardzo poważne szkody.
Nacisk na ochronę środowiska powoduje, że nie stosuje się metod szkodliwych dla zwierząt. Zamiast tego należy skoncentrować się na rozwiązaniach, które zniechęcą je lub uniemożliwią im wejście na teren ogrodu. Dostępne są metody zapachowe, dźwiękowe, ogrodzeniowe oraz podejścia polegające na dokarmianiu zwierząt poza obszarem upraw. Dowiedz się, jak postąpić, kiedy napotkasz dzikie zwierzę twarzą w twarz tutaj.
Skuteczne metody ochrony drzew i krzewów
Najprostszym środkiem ochrony drzew owocowych jest fizyczne zabezpieczenie ich pni. Tradycyjna oraz bardzo efektywna metoda polega na owijaniu pni gałęziami aż do wysokości pierwszych gałęzi bocznych. Chociaż wymaga to wysiłku, metoda ta skutecznie chroni rośliny nie tylko przed zającami, ale także przed innymi zwierzętami oraz przypadkowymi uszkodzeniami w zimie.
W ogrodach używa się także różnych typów osłon. Pnie drzew można owinąć słomą, siatką drucianą lub założyć na nie plastikowe osłony. Te metody są łatwe do zamontowania i dobrze chronią drzewka przed obgryzaniem.
Zabezpieczenie krzewów jest trudniejsze, ponieważ zające najczęściej obgryzają ich młode gałązki. W takim przypadku najlepszym rozwiązaniem jest otoczenie ogrodu siatką o drobnych oczkach. Ogrodzenie powinno mieć wysokość od 1,2 do 1,6 metra i być solidnie zamocowane, najlepiej z podmurówką, aby zwierzęta nie mogły się pod nią podkopać.
Metody odstraszania zwierząt w ogrodzie
Do odstraszania zwierząt można używać zarówno domowych sposobów, jak i bardziej zaawansowanych metod. W wielu ogrodach sprawdzają się dzwoneczki, folie szeleszczące lub inne przedmioty generujące dźwięk na wietrze. Hałas skutecznie odstrasza zwierzęta, ale w zimie, gdy głód jest większy, skuteczność tego sposobu spada.
Na rynku są dostępne także elektroniczne odstraszacze dźwiękowe, które uruchamiają się po wykryciu ruchu i emitują dźwięki przypominające łamanie gałęzi, rozmowy lub inne dźwięki, które płoszą zwierzynę.
Bardzo efektywnym rozwiązaniem jest tzw. pastuch elektryczny, czyli niskie ogrodzenie pod napięciem. Impulsy są nieszkodliwe, ale skutecznie odstraszają zwierzęta przed wchodzeniem na teren działki.
Inną kategorią metod są repelenty, czyli preparaty odstraszające o intensywnym zapachu. Nakłada się je na suchą korę drzew, zazwyczaj na wysokości 80–100 cm. Repelenty są ekologiczne i bezpieczne zarówno dla ludzi, jak i zwierząt. Chronią nie tylko przed obgryzaniem, ale także przed wysychaniem kory zimą.
Efektywne są również domowe mieszanki zapachowe. Na drzewach można rozwieszać kostki mydła, których zapach kojarzy się zwierzętom z obecnością ludzi. Zające nie lubią także zapachu jajek, dlatego często stosuje się roztwory jajeczno-wodne nakładane na pnie drzew. Wapnowanie pni, oprócz standardowej funkcji ochronnej, również zmniejsza zainteresowanie zwierząt.
Granulowane repelenty rozsypywane wokół drzew mogą dodatkowo odstraszać zwierzęta. W wielu ogrodach używa się także sztucznej uryny lisa, której zapach działa na zające wyjątkowo intensywnie.
Jak chronić ogród przed zającami zimą?
Podgryzanie drzewek w okresie zimowym wskazuje ogrodnikom, że zające nie mają wystarczającej ilości pokarmu w lesie. Jednym z rozwiązań zmniejszenia ich obecności jest dokarmianie, ale zdecydowanie nie powinno się tego robić w ogrodzie. Paśnik powinien być umieszczony na obrzeżach lasu, z dala od sadów, by zwierzęta kierowały się tam, a nie do upraw.
Zające należy dokarmiać od listopada do początku marca. Do paśnika można wkładać warzywa, takie jak kapusta, buraki, marchew, a także siano z lucerny lub koniczyny. Dobrze sprawdza się również owies.
Zamiast dokarmiania można tworzyć polany ogryzowe, gdzie rozmieszcza się gałęzie z drzew owocowych pozyskane podczas zimowego cięcia. Zające wybierają wtedy łatwiejsze źródło pożywienia i nie niszczą drzewek w sadzie. Wokół upraw można też sadzić jarmuż o grubych łodygach, który często przyciąga zwierzęta bardziej niż młode drzewa.
Pielęgnacja drzew po uszkodzeniach stromowych
W sytuacji, gdy gałęzie są świeżo uszkodzone, powinny zostać odcięte, a zranienia pokryte środkiem ogrodniczym, który chroni przed chorobami i wysychaniem. Uszkodzoną korę na pniu należy jak najszybciej oczyścić i zabezpieczyć. Jeśli kora zwisa w postaci płatów, można ją docisnąć do pnia i przymocować za pomocą taśmy, aby mogła się zrastać.
Odsłonięte łyko musi być chronione przed słońcem i czynnikami atmosferycznymi. Pozostawienie rany bez zabezpieczenia prowadzi do wysychania pnia i pojawiania się pęknięć.
Gdy pień został obgryziony na całej swojej długości, drzewo zazwyczaj obumiera powyżej miejsca uszkodzenia. W niektórych przypadkach można je uratować, wykonując cięcie poniżej uszkodzenia i licząc na wzrost nowych pędów. Doświadczeni ogrodnicy stosują również szczepienie mostowe, które polega na wstawieniu młodych pędów nad i pod miejscem uszkodzenia, aby przywrócić przepływ soków.