Instalatorzy o tym nie mówią. To ustawienie decyduje o rachunkach za pompę ciepła
Pompy ciepła uchodzą za jeden z najczystszych i najskuteczniejszych sposobów ogrzewania domu — ale jest w tym haczyk, o którym wielu dowiaduje się dopiero po montażu. Z jednej strony potrafią wycisnąć z energii naprawdę dużo, z drugiej… potrafią też mocno podnieść rachunki za prąd. W niektórych domach jednorodzinnych zużycie energii elektrycznej potrafi nagle skoczyć nawet dwukrotnie. Dlaczego tak się dzieje i czy da się tego uniknąć? Klucz tkwi w kilku czynnikach, na które mieszkańcy mają realny wpływ — a jeśli je zrozumiesz, pompa ciepła wcale nie musi stać się finansowym problemem.
- Ile prądu zużywa pompa ciepła?
- Temperatura przepływu a rachunki za prąd
- Jak ustawiać termostaty przy pompie
- Czy warto wyłączać ogrzewanie w pokoju
- Jak ustawić krzywą grzania pompy ciepła
- Izolacja domu obniża zużycie energii
- Jak taniej zasilać pompę ciepła
Ile prądu zużywa pompa ciepła?
To, ile energii zużywa pompa ciepła, zależy przede wszystkim od rodzaju urządzenia, tego, jak domownicy korzystają z ogrzewania, oraz od poziomu ocieplenia budynku. Podczas wytwarzania ciepła zwykle tylko ok. 25% stanowi energia elektryczna potrzebna do pracy pompy, a pozostałe 75% pochodzi z energii pobieranej z otoczenia.
W domu o powierzchni od 100 do 250 m2 pobór prądu przez pompę ciepła najczęściej wynosi w przybliżeniu 40 kWh na metr kwadratowy. Trzeba jednak pamiętać, że ta wartość mocno zmienia się w zależności od kondycji budynku. W dobrze ocieplonym domu o powierzchni 110 m2 roczne zużycie może wynieść około 1000 kWh, natomiast w starszym obiekcie bez termomodernizacji, przy tej samej powierzchni, może sięgać nawet 6000 kWh.
Zużycie energii przez pompę ciepła da się oszacować w prosty sposób: wystarczy pomnożyć moc urządzenia przez liczbę dni pracy w roku oraz przez liczbę godzin grzania na dobę. W sezonie grzewczym często przyjmuje się ok. 10–12 godzin pracy pompy dziennie. Dobra wiadomość jest taka, że koszty prądu potrzebnego do zasilania pompy można w dłuższej perspektywie wyraźnie ograniczyć.
Temperatura przepływu a rachunki za prąd
Jeśli chcecie ograniczyć zużycie prądu i rachunki, kluczowa jest temperatura zasilania (temperatura przepływu). To wartość, jaką ma woda wypływająca z kotła i trafiająca do instalacji oraz wymienników ciepła w mieszkaniu. Im wyższa temperatura przepływu, tym więcej energii grzejniki są w stanie przekazać do pomieszczenia.
W przypadku pompy ciepła działa to odwrotnie pod kątem kosztów: im niższa temperatura przepływu, tym wyższa sprawność urządzenia, a co za tym idzie — niższe wydatki na ogrzewanie. Najlepsze wyniki pompy ciepła osiągają zwykle przy zasilaniu w granicach 30°C–55°C. Dla porównania, przy ogrzewaniu gazowym lub olejowym typowy przedział to 60°C–75°C. Przyjmuje się też, że obniżenie temperatury przepływu o 1°C może dać oszczędność rzędu ok. 2,5% energii elektrycznej.
Jak ustawiać termostaty przy pompie
W mieszkaniach z większą liczbą grzejników fachowcy zalecają, by nie kręcić bez przerwy głowicami termostatycznymi i najlepiej zostawić je na ustawieniach standardowych. Temperaturą w domu warto zarządzać przede wszystkim z poziomu pompy, czyli poprzez regulację temperatury zasilania (temperatury wody w instalacji). To właśnie pompa ciepła, biorąc pod uwagę warunki na zewnątrz, sama dobiera, ile energii potrzeba, aby utrzymać komfort w pomieszczeniach.
Najwyższą sprawność pompa ciepła osiąga wtedy, gdy ma stabilne zadanie: utrzymywać stałą temperaturę zasilania. Gdy po obniżeniu nastaw musi później ponownie „podbić” temperaturę, zwykle zużywa więcej prądu, niż udało się chwilowo zyskać na przykręceniu termostatu. Oczywiście, jeśli w danym pokoju robi się za ciepło, termostat można wykorzystać do szybkiej korekty. Szczególnie ma to sens w przestrzeniach, które z założenia mogą być nieco chłodniejsze.
Czy warto wyłączać ogrzewanie w pokoju
Tak jak ciągłe „kręcenie” temperaturą w domu rzadko ma sens, tak samo nie zawsze opłaca się całkowicie odcinać ogrzewanie w jednym z pomieszczeń. Zanim zamontowano pompę ciepła, dla każdego pokoju wyliczono wymaganą moc grzewczą. To właśnie ta wartość określa, jaką wydajność musi zapewnić instalacja, aby w całym domu utrzymać ustawioną temperaturę.
Te obliczenia zakładają, że pracują wszystkie odbiorniki ciepła i każde pomieszczenie jest dogrzewane. Jeśli więc w jednym pokoju zakręcicie grzejniki do zera, bo prawie nikt tam nie zagląda, nie ma pewności, że realnie zaoszczędzicie. Często kończy się to tym, że sąsiednie pomieszczenia muszą „nadrobić” brak ciepła i w praktyce są dogrzewane mocniej, żeby całość osiągnęła zaplanowaną moc grzewczą.
W instalacjach olejowych i gazowych popularne jest nocne obniżanie temperatury. Przy pompie ciepła taki nawyk zwykle się nie sprawdza — zwłaszcza w dobrze ocieplonych budynkach. Ciepło „zaoszczędzone” w nocy i tak trzeba potem dostarczyć podczas ponownego podgrzewania, a zanim urządzenie wróci do stabilnej pracy na właściwym poziomie, możecie nawet stracić zamiast zyskać.
Jak ustawić krzywą grzania pompy ciepła
Jak każde źródło ogrzewania, pompa ciepła pracuje coraz intensywniej, gdy na zewnątrz robi się chłodniej. Krzywa grzewcza pokazuje, jak wraz ze zmianą temperatury powietrza na zewnątrz będzie rosła lub malała temperatura zasilania instalacji. Ustala się ją na podstawie przewidywanego zapotrzebowania budynku na ciepło.
Dobierając odpowiednią krzywą grzewczą, nie warto opierać się wyłącznie na gotowych nastawach — najlepiej wykonać kilka prób i obserwacji w praktyce. Potrzebna jest też cierpliwość, bo dopiero po pewnym czasie widać, że ogrzewanie zaczyna działać stabilnie i bez kłopotów.
Izolacja domu obniża zużycie energii
Niską temperaturę zasilania instalacji — a więc i szansę na realne ograniczenie poboru prądu — da się osiągnąć również poprzez poprawę izolacji budynku. W nowych domach standard ocieplenia zwykle jest już bardzo dobry. Jeśli jednak Wasz budynek wymaga modernizacji, odpowiednie prace mogą obniżyć potrzebną temperaturę przepływu i sprawić, że pompa ciepła będzie pracować oszczędniej. Najczęściej w grę wchodzą takie działania, jak:
- docieplenie elewacji;
- ocieplenie dachu i poddasza;
- wymiana okien.
Jak taniej zasilać pompę ciepła
Poza właściwym ustawieniem temperatury zasilania istnieje też kilka innych metod, by ograniczyć rachunki za energię elektryczną. Dużą oszczędność daje zasilanie pompy ciepła prądem wytwarzanym przez własną instalację fotowoltaiczną. Zestawienie OZE z pozyskiwaniem ciepła z powietrza lub gruntu to rozwiązanie jednocześnie opłacalne i przyjazne dla środowiska — a w praktyce pozwala dłużej utrzymać niskie koszty ogrzewania.
