Nie każde drewno do kominka jest równie dobre. Ten gatunek wygrywa bezapelacyjnie
Większość gatunków drewna może grzać znakomicie — pod jednym warunkiem: musi być naprawdę dobrze wysuszone. Najlepszy efekt dają sezonowane szczapy o wilgotności poniżej 18%: palą się spokojniej, równo i długo, oddając stabilne ciepło zamiast krótkiego „wybuchu” płomieni. Tyle że tu zaczyna się haczyk. W palenisku nie każde drewno zachowuje się tak samo — i nie chodzi wyłącznie o to, czy jest twarde. Liczy się tempo spalania, intensywność żaru i to, jak „pracuje” ogień w trakcie. Który gatunek wybrać, żeby nie rozczarować się już przy pierwszym rozpaleniu?
- Jakie drewno do kominka wybrać?
- Wartość opałowa a ciepło spalania
- Najlepsze drewno do kominka: gatunki
Jakie drewno do kominka wybrać?
W Polsce rośnie kilkanaście gatunków drzew liściastych i kilka iglastych uznawanych za lasotwórcze. To właśnie one tworzą lub współtworzą drzewostany w poszczególnych regionach kraju i mają duże znaczenie gospodarcze. Poza nimi spotyka się również gatunki domieszkowe, które wspierają las od strony biocenotycznej i pielęgnacyjnej. Teoretycznie niemal każde drewno z rodzimych drzew da się wykorzystać jako opał. Trudno jednak wyobrazić sobie kominek, w którym na co dzień pali się cisem, dereniną czy nawet jałowcem — niezależnie od tego, jak dobre parametry mogłoby mieć takie paliwo.
Mówiąc najprościej: jeśli chcesz mieć naprawdę dobre drewno do kominka, kluczowa jest jedna decyzja — wybieraj drewno dobrze sezonowane i wysuszone. Dopiero w kolejnym kroku warto zdecydować, który gatunek będzie dla Ciebie najlepszy; najczęściej wybierane są brzoza, dąb, jesion, buk i olcha. Każde z tych drzew ma swoje „zachowanie” w palenisku: jedne dają wyjątkowo ładny, żywy płomień, inne spalają się równo i spokojnie bez uciążliwego „strzelania” iskrami, a jeszcze inne potrafią subtelnie pachnieć naturalnymi olejkami. W praktyce, przy codziennym paleniu, najważniejsze są czas spalania oraz wartość opałowa drewna.
Wartość opałowa a ciepło spalania
Choć w potocznych rozmowach „wartość opałowa” i „ciepło spalania” często traktuje się jak synonimy, technicznie to dwa różne pojęcia. Ciepło spalania (czyli tzw. górne ciepło spalania) opisuje, ile energii może oddać dane paliwo stałe (drewno, słoma, węgiel), ciekłe (benzyna, olej opałowy) albo gazowe (metan, propan) przy całkowitym spaleniu w warunkach laboratoryjnych — razem z energią „ukrytą” w spalinach. Warto pamiętać, że nowoczesne kotły i instalacje kondensacyjne potrafią odzyskiwać część tego ciepła ze spalin, co w praktyce daje lepszą sprawność i niższe zużycie paliwa.
Wartość opałowa, nazywana dolnym ciepłem spalania, obejmuje już tylko tę część energii, którą zwykle uznaje się za realnie użyteczne ciepło. W przypadku drewna jest ona zazwyczaj o ok. 10% niższa niż ciepło spalania. Obie wielkości podaje się najczęściej w kilowatogodzinach na metr przestrzenny (kWh/mp) lub w kilowatogodzinach na kilogram (kWh/kg). Do szybkiego szacowania zapotrzebowania na drewno opałowe można orientacyjnie przyjąć ok. 2100 kWh/mp albo 4,2 kWh/kg.
Kiedy bierzesz do ręki polana do kominka, często pojawia się jeszcze jedno, bardzo praktyczne pytanie: co zrobić z korą? Zrywać ją przed suszeniem czy zostawić? I tu robi się ciekawie, bo nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi — zależy to od gatunku, a różnice potrafią zaskoczyć. Dla przykładu kora sosny ma nieco niższą wartość opałową niż drewno (ok. 2%), kora świerka bywa odrobinę wyższa (ok. 1%), natomiast kora olchy i brzozy potrafi przewyższać drewno odpowiednio o 12% i 17%. W praktyce oznacza to, że zwykle nie ma mocnych powodów, by korować drewno opałowe. Co więcej, przy brzozie polana z korą często wyglądają po prostu lepiej — a estetyka też potrafi mieć znaczenie, nawet gdy mówimy „tylko” o drewnie na opał.
Najlepsze drewno do kominka: gatunki
To, jakie drewno do kominka okaże się dla Was najlepsze, zależy od kilku czynników. Znaczenie ma nie tylko kaloryczność, ale również zawartość żywicy oraz zapach, jaki uwalnia się podczas spalania. Najczęściej wybierane gatunki to:
- Buk – wartość opałowa 2100 kWh/mp
Buk to jeden z najpopularniejszych wyborów do kominka. Zapewnia wysoką wartość opałową, jednak potrzebuje dłuższego sezonowania, aby dobrze przeschnąć. Istotne jest też to, że drewno bukowe ma znikomą ilość żywicy — dzięki temu spala się równo i cicho, bez typowego trzaskania, a iskrzenie praktycznie nie występuje. Polana z buku długo utrzymują żar i przez długi czas oddają stabilne, przyjemne ciepło.
- Dąb – wartość opałowa 2100 kWh/mp
Dąb, podobnie jak buk, oferuje bardzo dobrą kaloryczność. Spala się wolno, a jednocześnie potrafi osiągać wysoką temperaturę. Ze względu na sporą ilość garbników podczas palenia wydziela charakterystyczny, intensywny aromat. Dobra wartość opałowa sprawia, że dąb jest mocnym kandydatem do kominka. Warto jednak pamiętać, że sam czas spalania nie zawsze jest kluczowy: brzoza czy sosna potrafią zrekompensować nieco niższą kaloryczność przyjemnym zapachem i łatwiejszym rozpalaniem.
- Brzoza – wartość opałowa 1900 kWh/mp
Brzoza to lubiane, twarde drewno opałowe o solidnej wartości opałowej. Nie jest szczególnie podatna na wilgoć, dlatego zwykle łatwiej ją składować. Pali się jasnym, lekko niebieskawym płomieniem i daje przyjemny zapach, co wynika z obecności olejków eterycznych. Podczas spalania nie powoduje uciążliwego „strzelania” iskrami. Dodatkowy atut: do rozpałki świetnie nadaje się nawet oderwany kawałek kory brzozowej.
- Jesion – wartość opałowa 2100 kWh/mp
Jesion, dzięki wysokiej wartości opałowej, bardzo dobrze sprawdza się w kominku. Potrafi oddać więcej ciepła niż brzoza, a przy tym pali się spokojnie i dość długo. Żar utrzymuje się przez długi czas, więc nie trzeba co chwilę dokładać kolejnych polan.
Niezależnie od wybranego gatunku, dobre drewno kominkowe — takie, które ma palić się długo i efektywnie — powinno mieć możliwie niską wilgotność. Za podstawowe kryterium przyjmuje się drewno o wilgotności poniżej 20%.
