Reklamy obiecywały szybki zwrot. Te liczby studzą entuzjazm wobec magazynów energii
Magazyn energii miał być brakującym elementem domowej fotowoltaiki: podnieść autokonsumpcję, uniezależnić dom od sieci i wreszcie pozwolić w pełni wykorzystać własny prąd. Kuszące dotacje i głośne reklamy obiecywały prostą drogę do oszczędności — a jednak wielu prosumentów szybko zderzyło się z rzeczywistością i poczuło rozczarowanie. Co poszło nie tak i dlaczego magazyny energii budzą dziś tyle emocji?
- Czy magazyn energii się opłaca?
- Magazyn energii a net-billing prosumentów
- Dlaczego magazyn energii wciąż się nie zwraca
- Czy magazyn energii do PV się opłaca?
Czy magazyn energii się opłaca?
Od momentu, gdy w Polsce zaczął obowiązywać system rozliczeń prosumentów oparty na net-billingu, coraz więcej osób planujących inwestycję w fotowoltaikę (lub mających ją już na dachu) zaczęło bliżej przyglądać się magazynom energii. Domowa bateria potrafi być bardzo dobrym uzupełnieniem mikroinstalacji PV, choć nie w każdym przypadku jej zakup rzeczywiście się zwraca. Magazyn ładuje się wtedy, gdy panele wytwarzają więcej prądu, niż jesteśmy w stanie zużyć na bieżąco. Zgromadzoną energię można później wykorzystać chociażby wieczorem, gdy produkcja z PV spada, a zapotrzebowanie w domu rośnie.
Wyliczenie opłacalności magazynu energii bywa trudniejsze, niż może się wydawać. Przy fotowoltaice najczęściej patrzymy głównie na moc instalacji i roczną produkcję, natomiast w przypadku baterii liczy się znacznie więcej zmiennych: wielkość samej instalacji PV, rytm dnia domowników, to, jakie urządzenia pracują w domu, a także całkowite zużycie energii elektrycznej. To właśnie te detale często decydują o tym, czy magazyn będzie realnie pracował na oszczędności.
Magazyn energii ma szczególnie dużo sensu wtedy, gdy panele wytwarzają prąd głównie w godzinach, w których nikt nie może go wykorzystać. Bez baterii cała nadwyżka trafia do sieci. Oczywiście domowy magazyn nie sprawi, że gospodarstwo całkowicie odetnie się od sieci, ale może wyraźnie podnieść poziom autokonsumpcji i pozwolić zużywać więcej własnej energii wtedy, gdy jest najbardziej potrzebna.
Magazyn energii a net-billing prosumentów
W modelu net-billingu prosumenci oddają do sieci niewykorzystane nadwyżki energii, otrzymując za nie zapłatę według ceny rynkowej. Z kolei prąd pobierany z sieci kupują już po stawkach detalicznych, które obejmują m.in. opłaty dystrybucyjne oraz podatki. Cały system ma zachęcać do jak największej autokonsumpcji, co w praktyce bywa trudne — w końcu wtedy, gdy słońce świeci najmocniej i instalacja PV produkuje najwięcej, wiele osób jest w pracy lub poza domem.
Właśnie dlatego coraz częściej jako sposób na poprawę opłacalności wskazuje się magazyn energii. Zamiast sprzedawać nadwyżkę, a później odkupywać energię drożej, właściciel instalacji może zatrzymać ją „na później” i wykorzystać we własnym domu. W typowym gospodarstwie bez domowej baterii poziom autokonsumpcji wynosi zwykle ok. 25–30%. Magazyn energii o pojemności 8–10 kWh potrafi podnieść ten wynik nawet do 55–65%.
Nie zawsze jednak bateria będzie strzałem w dziesiątkę. Jeśli prosument i tak zużywa większość energii w godzinach największej produkcji z PV, dodatkowy magazyn może nie dać zauważalnych oszczędności. W takiej sytuacji zwrot z inwestycji może trwać bardzo długo, a w mniej korzystnym scenariuszu koszt zakupu magazynu może się w ogóle nie zwrócić.
Dlaczego magazyn energii wciąż się nie zwraca
Mimo że na polskim rynku przybywa nowoczesnych magazynów energii, największą barierą nadal pozostaje ich wysoka cena. Standardowa bateria o pojemności 8–10 kWh sprawdza się w domach, które rocznie zużywają około 5000 kWh prądu. Problem w tym, że bez wsparcia w postaci dotacji taki zestaw kosztuje zwykle około 25 000–35 000 zł.
W przypadku magazynów litowo-jonowych sprawność najczęściej wynosi 85–92%, co oznacza, że podczas ładowania i oddawania energii „ucieka” od kilku do kilkunastu procent. Z kolei roczne oszczędności generowane przez pracę baterii to zazwyczaj od kilkuset do nieco ponad tysiąca złotych — dlatego realny czas zwrotu inwestycji potrafi przekroczyć 20 lat.
To niepokojący wniosek: magazyn może zacząć dawać odczuwalne korzyści finansowe dopiero wtedy, gdy będzie już blisko końca swojej żywotności. Producenci zazwyczaj deklarują, że po około 10–15 latach pojemność może spaść do 70–80%. W praktyce oznacza to, że wraz z upływem czasu potencjalne zyski z użytkowania baterii będą stopniowo maleć. Sytuacja wyraźnie poprawia się dopiero wtedy, gdy skorzystamy z dotacji lub ulgi — dofinansowanie potrafi skrócić okres zwrotu o kilka lat, o ile magazyn jest prawidłowo eksploatowany.
Czy magazyn energii do PV się opłaca?
Zanim podejmiemy decyzję o zakupie magazynu energii, warto na chłodno sprawdzić, czy taka inwestycja faktycznie ma sens finansowy. Najlepiej przeanalizować dwa warianty: opłacalność samej instalacji PV oraz zestawu PV połączonego z magazynem. Do wiarygodnych wyliczeń — obok rachunków za prąd — potrzebny będzie także profil zużycia energii, czyli informacja, kiedy i ile energii realnie pobieramy. Dopiero wtedy można zestawić wyniki z produkcją z paneli PV, ceną zakupu energii, stawką za energię oddawaną do sieci, kosztami inwestycji oraz ewentualnymi dotacjami.
Są sytuacje, w których lepiej odłożyć zakup magazynu energii, nawet jeśli kusi wysoka dopłata. Taka bateria nie będzie generować realnych oszczędności, gdy autokonsumpcja już teraz jest wysoka i utrzymuje się na poziomie około 65–70%.
Wiele wskazuje na to, że domowe magazyny energii nadal nie stały się w Polsce standardem. Główną barierą pozostaje cena — przez co inwestorzy często podchodzą do tego rozwiązania ostrożnie i odkładają decyzję na później. Dziś magazyny najczęściej wybierają właściciele budynków o dużym zapotrzebowaniu na prąd oraz firmy. Oczywiście w typowym domu jednorodzinnym taka inwestycja również może się opłacić, ale zakup powinien być poprzedzony dokładną analizą zużycia energii elektrycznej i sposobu korzystania z niej na co dzień.