Pompy ciepła tracą popularność. Polacy coraz częściej wybierają inne ogrzewanie
Jeszcze chwilę temu pompy ciepła były w Polsce synonimem ogrzewania jutra: nowoczesne, „zielone”, hojnie wspierane przez „Czyste Powietrze”, które przyciągało wysokimi dopłatami. A potem przyszedł 2024 rok i coś pękło. Udział pomp ciepła we wnioskach spadł jak kamień — z ponad 53% w 2023 roku do zaledwie 27% rok później. W tym samym czasie coraz więcej osób zaczęło wracać myślami do klasyki: kotłów na biomasę, jakby rynek nagle zawrócił. Co sprawiło, że technologia uznawana za „oczywisty wybór” zaczęła przegrywać? Odpowiedź nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać — a prawdziwe powody potrafią zaskoczyć.
- Czyste powietrze: pompy w dół, biomasa w górę
- Dlaczego pompy ciepła tracą popularność?
- Dlaczego kotły na biomasę zyskują?
- Ulga termomodernizacyjna traci na znaczeniu
Czyste powietrze: pompy w dół, biomasa w górę
Program „Czyste Powietrze” działa od 2018 roku i nadal cieszy się dużym zainteresowaniem – łączna wartość złożonych wniosków przekroczyła już 38,8 mld zł, a suma wypłat dobiła do ponad 16,7 mld zł. W tle widać jednak wyraźną zmianę preferencji inwestorów. Jeszcze w 2023 roku ponad połowa wniosków obejmowała pompy ciepła, natomiast rok później ich udział spadł do 27 %. Równolegle mocno urosła popularność kotłów na biomasę – w 2024 roku stanowiły już niemal połowę wszystkich składanych wniosków.
Taki zwrot to efekt m.in. nowych reguł programu, w tym obowiązku wykonania audytu energetycznego po ponownym uruchomieniu naboru. Choć dopłaty wciąż potrafią być bardzo atrakcyjne, coraz częściej wybierane są technologie postrzegane jako stabilniejsze i prostsze do policzenia na etapie planowania – takie, które zmniejszają niepewność i ograniczają ryzyko po stronie inwestora.
Wyhamowanie widać również w uldze termomodernizacyjnej. W 2024 roku skorzystało z niej 312 tys. podatników (około 5,5 mld zł), podczas gdy w rekordowym 2021 roku było to 595 tys. osób i 10,4 mld zł odliczeń. Korekty przepisów zawęziły zakres odliczeń m.in. dla kotłów gazowych i olejowych, ale jednocześnie otworzyły możliwość rozliczania nowych kosztów – na przykład magazynów energii.
Dlaczego pompy ciepła tracą popularność?
Spadek zainteresowania pompami ciepła wynika z kilku nakładających się czynników. Po pierwsze, wysokie koszty początkowe w zestawieniu z drożejącą energią elektryczną sprawiają, że okres zwrotu coraz częściej się wydłuża i nie wygląda już tak atrakcyjnie jak jeszcze niedawno. Po drugie, przybywa relacji o błędach wykonawczych i rachunkach wyższych, niż obiecywano na etapie wyceny — a to skutecznie tonuje zapał osób, które dopiero rozważają taką inwestycję.
Do tego doszło wprowadzenie obowiązkowego audytu energetycznego dla wnioskodawców programu „Czyste Powietrze”. Dla wielu rodzin oznacza to dodatkowy wydatek, stracony czas i kolejną porcję formalności, więc część wybiera rozwiązania łatwiejsze do uruchomienia. Wreszcie, po boomie z lat 2022–2023 więcej użytkowników i potencjalnych inwestorów zaczęło ostrożniej podchodzić do tematu, obawiając się awarii, nietrafionego doboru urządzenia oraz bardziej wymagającej eksploatacji.
Dlaczego kotły na biomasę zyskują?
Rosnące zainteresowanie kotłami na biomasę wynika przede wszystkim z niższego kosztu startu — zakup urządzenia i jego instalacja zazwyczaj wypadają taniej niż wejście w pompę ciepła. Dla wielu właścicieli domów to po prostu stabilny, przewidywalny sposób ogrzewania, w mniejszym stopniu uzależniony od wahań cen energii elektrycznej i nagłych zmian na rynku.
Duża dostępność paliwa — pelletu, drewna czy trocin — ułatwia planowanie domowego budżetu na ogrzewanie, a sama obsługa nie wymaga szczególnych kompetencji ani specjalistycznej wiedzy. Nowoczesne kotły 5. klasy potrafią pracować z wysoką sprawnością i spełniać wymagania środowiskowe, dzięki czemu da się pogodzić wygodę użytkowania z większą troską o czystość powietrza.
Nie bez znaczenia są też doświadczenia innych użytkowników — kotły na biomasę uchodzą za rozwiązanie „sprawdzone” i bezpieczne, które wiele osób zna z praktyki. Taka społeczna wiarygodność często przesądza o wyborze biomasy, zwłaszcza gdy alternatywą są nowocześniejsze, ale droższe na starcie pompy ciepła.
Ulga termomodernizacyjna traci na znaczeniu
Choć ulga termomodernizacyjna wciąż jest dostępna, jej realny wpływ na decyzje inwestorów wyraźnie maleje. Spada liczba osób korzystających z odliczeń, a kolejne korekty listy kosztów kwalifikowanych pokazują, że wybór nowoczesnego źródła ciepła coraz rzadziej wynika wyłącznie z chęci uzyskania korzyści podatkowej — zdecydowanie rzadziej niż jeszcze kilka lat temu.
Od 2025 roku z katalogu odliczeń znikają wydatki na kotły gazowe i olejowe, a równocześnie pojawia się opcja rozliczania magazynów energii. W praktyce wiele osób zaczyna więc kierować się w stronę rozwiązań bardziej przewidywalnych i łatwiejszych do wdrożenia — takich, które nie wymagają dodatkowych etapów, kolejnych kosztów ani przechodzenia przez dodatkowe audyty.