Zamiast pelletu wsypują do pieca coś zupełnie innego. Może kosztować nawet o połowę mniej

Coraz więcej właścicieli kotłów na biomasę rozgląda się za czymś innym niż klasyczny pellet — i wtedy pojawia się zaskakujący kandydat, który dotąd kojarzył się głównie z paszą. Owies. Niby zwyczajny, a jednak liczby z badań dotyczących jego wartości opałowej, wymagań dla kotła i tego, jak wpływa na żywotność podzespołów, potrafią mocno namieszać. W jednych warunkach może dorównać pelletowi, w innych szybko zamienia oszczędność w kłopot. Od czego to zależy i jak rozpoznać moment, w którym owies naprawdę się opłaca?
- Pellet a owies: kaloryczność i popiół
- Czy można palić owsem w kotle na biomasę?
- Owies czy pellet: rachunek opłacalności
- Owies zamiast pelletu: co musisz wiedzieć
Pellet a owies: kaloryczność i popiół
Parametry pelletu drzewnego w dużej mierze zależą od przypisanej mu klasy jakości. Certyfikowany pellet premium A1, wytwarzany z czystego drewna (bez kory i bez dodatków chemicznych), najczęściej osiąga wartość opałową na poziomie 18–19 MJ/kg (czyli ok. 4,9–5,3 kWh/kg). Sama certyfikacja wymaga jednak minimum 16,5 MJ/kg, co zwiększa pewność, że deklarowane właściwości danej klasy faktycznie będą powtarzalne w praktyce. Taki pellet ma też bardzo niską wilgotność — często poniżej 6% — oraz minimalną ilość popiołu, zwykle w granicach 0,2–0,5%.
Pod względem kaloryczności owies opałowy wypada nieco słabiej niż pellet standardowy i wyraźnie gorzej od wersji premium. Wciąż jednak bywa lepszy od agropelletu, którego wartość opałowa najczęściej mieści się w przedziale 14–16 MJ/kg. Dla owsa przyjmuje się orientacyjnie 15–19 MJ/kg, przy czym końcowy rezultat w największym stopniu zależy od wilgotności oraz jakości samego ziarna.
Przyjmuje się, że do uzyskania ilości ciepła zbliżonej do tej, jaką daje jedna tona pelletu, potrzeba około 1,2 tony owsa.

Czy można palić owsem w kotle na biomasę?
Spalanie owsa w kotłach na biomasę to rozwiązanie znane od dawna, choć przez lata funkcjonowało raczej jako eksperyment i domowa „partyzantka” niż pełnoprawny standard. Obecnie na rynku można kupić kotły projektowane specjalnie pod spalanie zbóż — a więc urządzenia przygotowane na inny przebieg procesu niż przy pellecie drzewnym. Coraz więcej producentów wprost informuje, że ich konstrukcje pozwalają palić zarówno pelletem, jak i owsem, również w postaci mieszanek. O wszystkim decyduje tu konstrukcja palnika i sposób podawania paliwa, bo ziarno jest drobniejsze, mniej jednorodne i potrafi zachowywać się inaczej niż równy, powtarzalny pellet.
W kotłach przystosowanych do owsa spalanie bywa stabilne i relatywnie czyste. Problemy zaczynają się wtedy, gdy owies trafia do urządzeń przewidzianych wyłącznie do pelletu — może to skutkować blokowaniem podajnika, szybszym narastaniem osadów, a w konsekwencji spadkiem sprawności całej instalacji.
Producenci i serwisanci zwracają też uwagę, że używanie paliwa, którego producent kotła nie dopuszcza, może wiązać się z utratą gwarancji.
Owies czy pellet: rachunek opłacalności
Argumenty ekonomiczne przemawiające za spalaniem owsa biorą się głównie z prostego porównania: ile kosztuje paliwo i jak łatwo jest je zdobyć w danym regionie. W okresach, gdy pellet mocno drożał, tona owsa potrafiła być tańsza nawet o kilkadziesiąt procent — zwłaszcza przy zakupie bezpośrednio od rolnika. Nawet jeśli do wytworzenia podobnej ilości ciepła trzeba zużyć więcej owsa, w domowych rachunkach za ogrzewanie różnica potrafiła być zauważalna.
Sytuacja robi się jednak mniej oczywista, gdy spojrzymy na temat szerzej, bo opłacalność to nie tylko cena na fakturze. Trzeba doliczyć potrzebę większej przestrzeni na składowanie, częstsze czyszczenie kotła oraz ryzyko wyższych kosztów serwisu — a przy utracie gwarancji nawet bardzo dotkliwych. W praktyce bywa tak, że część „oszczędności” rozpływa się w wydatkach dodatkowych, których na początku łatwo nie doszacować.
Dla porównania: tona pelletu drzewnego klasy A1 w hurtowniach kosztuje dziś średnio około 1 400–1 800 zł, a w dużych sklepach ceny nierzadko sięgają 1 500–2 400 zł za tonę. Z kolei owies przeznaczany na opał z rynku wtórnego często jest wyraźnie tańszy — w wielu ogłoszeniach pojawia się w przedziale około 500–1 100 zł za tonę.

Owies zamiast pelletu: co musisz wiedzieć
Owies nie zastąpi pelletu w pełnym zakresie — zwłaszcza tego z segmentu premium — szczególnie w kotłach skonstruowanych z myślą o spalaniu certyfikowanego paliwa o stałych, ściśle określonych parametrach.
Ziarno ma mniej jednolitą, trudniej powtarzalną strukturę i zazwyczaj generuje więcej popiołu, przez co jego spalanie wymaga innego podejścia do obsługi oraz częstszego doglądania pracy kotła. Jeśli jednak urządzenie jest fabrycznie przystosowane do spalania zbóż, owies w konkretnych warunkach może być rozsądną alternatywą.
Możliwość przełączania się między pelletem a ziarnem zwiększa niezależność od wahań na rynku i pozwala szybciej reagować na zmieniające się ceny w trakcie sezonu.