Pompa ciepła czy ekogroszek? Policzyliśmy wszystko. Różnica to ponad 4 tys. zł rocznie
Gdy rachunki za węgiel i gaz szybują w górę, coraz więcej właścicieli domów zaczyna rozważać pompę ciepła. Wygoda, ekologia i kuszące dotacje brzmią jak przepis na idealne ogrzewanie — ale czy w rzeczywistości to się spina? Zaraz prześwietlimy konkretne liczby: ile kosztuje montaż, jakie są realne wydatki w trakcie użytkowania i kiedy inwestycja faktycznie zaczyna się zwracać w kilku praktycznych wariantach.
- Ekogroszek: wady i przyszłość ogrzewania
- Jak działa pompa ciepła i ile kosztuje
- Pompa ciepła czy ekogroszek: koszty
- Kiedy pompa ciepła się opłaca?
- Ekogroszek czy pompa ciepła: co się opłaca
Ekogroszek: wady i przyszłość ogrzewania
Ekogroszek nadal zalicza się do paliw kopalnych, choć uchodzi za wariant o niższej emisji. Wytwarza się go z węgla kamiennego lub brunatnego, który jest dokładnie sortowany, przesiewany i płukany — dzięki temu paliwo ma mniej popiołu oraz ograniczoną ilość zanieczyszczeń. Kaloryczność zwykle na poziomie 24–29 MJ/kg sprawia, że można uzyskać dużo ciepła przy stosunkowo niewielkim zużyciu opału.
W praktyce dużą zaletą są nowoczesne kotły z podajnikiem: obsługa jest prosta i często sprowadza się do dosypania paliwa mniej więcej raz na tydzień. Trzeba jednak pamiętać, że ekogroszek wciąż pochodzi z nieodnawialnych zasobów, a ceny węgla potrafią w sezonie grzewczym gwałtownie rosnąć i bić kolejne rekordy. Dodatkowo od 2030 r. nie będzie można montować nowych pieców na paliwa kopalne, więc wybór ekogroszku jako inwestycji na lata staje się coraz mniej perspektywiczny.
Jak działa pompa ciepła i ile kosztuje
Pompy ciepła pracują inaczej niż klasyczne kotły: nie „produkują” ciepła, tylko przenoszą je z otoczenia – z powietrza, gruntu albo wody – do instalacji w domu. Najpopularniejsze są dziś warianty powietrze–woda oraz grunt–woda, które najlepiej łączą się z ogrzewaniem niskotemperaturowym, takim jak podłogówka czy odpowiednio dobrane grzejniki. W praktyce oznacza to mniej obowiązków: bez kupowania i składowania opału oraz bez cyklicznego czyszczenia kotła.
Trzeba jednak liczyć się z wyższym progiem wejścia – montaż pompy ciepła to zwykle ok. 50–120 tys. zł. Z drugiej strony niskie koszty bieżącej pracy, dostępne programy dofinansowań i proekologiczny charakter urządzenia sprawiają, że dla wielu osób to coraz sensowniejsza inwestycja na lata. Co więcej, zestawienie pompy ciepła z fotowoltaiką potrafi zauważalnie zmniejszyć rachunki za ogrzewanie – nawet o około 50%.
Pompa ciepła czy ekogroszek: koszty
Załóżmy dom piętrowy o wymiarach 10,5×10,5 m, ocieplony 10 cm styropianu na ścianach i 20 cm na dachu. Okna były wymieniane 10 lat temu, a instalacja jest mieszana: grzejniki w pokojach oraz ogrzewanie podłogowe w kuchni i łazienkach. Roczne zapotrzebowanie na energię to 21 000 kWh, a potrzebna moc źródła ciepła wynosi 10,5 kW.
Dla kotła na ekogroszek, przy spalaniu 3,8 tony paliwa i cenie 1 300 zł za tonę, roczny koszt ogrzewania to około 4 940 zł. Jednak przy dzisiejszych stawkach rzędu 2 400 zł/tonę rachunek rośnie do 9 120 zł — i w tym miejscu pompa ciepła zaczyna wyraźnie wygrywać ekonomicznie. Przy pompie ciepła o COP 3,3 roczne zużycie prądu wyniosłoby ok. 6 363 kWh, co przy cenie 0,75 zł/kWh daje 4 772 zł kosztów energii elektrycznej. To przekłada się na oszczędność przekraczającą 4 300 zł rocznie. Szacowany czas zwrotu inwestycji to ok. 9 lat, a po doliczeniu wsparcia z programu „Czyste Powietrze” lub przy wykorzystaniu własnej fotowoltaiki może skrócić się nawet do kilku lat.
Kiedy pompa ciepła się opłaca?
To, czy montaż pompy ciepła faktycznie się opłaci, w największym stopniu zależy od kondycji budynku i tego, jak dziś jest ogrzewany. W domach dobrze zaizolowanych, gdzie ucieczka ciepła jest niewielka, zwrot z inwestycji pojawia się najszybciej – najczęściej po 6–10 latach. Zwykle wystarcza wtedy zastąpienie dotychczasowego kotła pompą oraz drobne korekty instalacji, np. ustawienie przepływów w ogrzewaniu podłogowym. Ryzyko słabej efektywności jest małe, a oszczędności mogą być odczuwalne nawet bez dokładania fotowoltaiki.
W domach z lat 80., z przeciętnym ociepleniem, czas zwrotu zazwyczaj wydłuża się do 8–12 lat. Nierzadko potrzebna jest modernizacja grzejników albo rozbudowa podłogówki, tak aby obniżyć temperaturę zasilania i poprawić sprawność pompy. Taka adaptacja potrafi kosztować kilka tysięcy złotych, a jeśli dojdzie jeszcze wymiana okien lub docieplenie dachu, okres zwrotu może przesunąć się dalej. W tym wariancie ryzyko jest umiarkowane: bez dobrego przygotowania i właściwego doboru urządzenia realne oszczędności mogą okazać się mniejsze od zakładanych.
Najbardziej wymagające są domy nieocieplone, w których straty ciepła są duże. W takiej sytuacji montaż pompy ciepła bez wcześniejszego docieplenia ścian i dachu oraz wymiany okien zwykle ma słaby sens ekonomiczny – zwrot może przekroczyć 10 lat, a komfort ogrzewania bywa rozczarowujący. Często trzeba też zastosować urządzenie o większej mocy albo w mrozy wspierać system grzałką elektryczną, co wyraźnie podnosi rachunki. To scenariusz z najwyższym ryzykiem finansowym, bo możliwości pompy ciepła w takich warunkach są po prostu ograniczone.
Ekogroszek czy pompa ciepła: co się opłaca
Ekogroszek nadal kusi niższą ceną zakupu i montażu, jednak szybko okazuje się, że to rozwiązanie niesie ze sobą drogie paliwo, słabą perspektywę „eko” na kolejne lata oraz ryzyko nadchodzących ograniczeń prawnych. Pompa ciepła wymaga większego wydatku na starcie, ale w zamian oferuje niższe rachunki w trakcie użytkowania, bardziej przyjazny środowisku sposób ogrzewania i realną szansę na skorzystanie z dofinansowań, co z roku na rok czyni ją coraz korzystniejszą. W praktyce, przy dobrze ocieplonym domu i wsparciu z programów dotacyjnych, pompa ciepła może okazać się nie tylko opłacalna, lecz także najbardziej przyszłościowym wyborem na lata.