Pompa ciepła miała obniżyć rachunki. Ten jeden błąd sprawił, że prąd zaczął znikać w zastraszającym tempie
Pompy ciepła mają opinię jednego z najczystszych i najbardziej efektywnych sposobów ogrzewania domu — ale jest jeden szczegół, o którym wielu właścicieli słyszy dopiero wtedy, gdy urządzenie już działa. Z jednej strony potrafią „wyciągnąć” z energii zaskakująco dużo, z drugiej… potrafią też bez ostrzeżenia wywindować rachunki za prąd. W części domów jednorodzinnych zużycie energii elektrycznej potrafi nagle wzrosnąć nawet dwukrotnie. Skąd bierze się ten efekt i co sprawia, że u jednych pompa jest strzałem w dziesiątkę, a u innych zaczyna kosztować fortunę? Odpowiedź kryje się w kilku konkretnych czynnikach, na które domownicy naprawdę mają wpływ — a gdy je poznasz, łatwo zrozumiesz, jak uniknąć najdroższych pułapek.
- Ile prądu zużywa pompa ciepła?
- Temperatura zasilania a rachunki za prąd
- Jak ustawiać termostaty przy pompie ciepła?
- Czy warto zakręcać grzejniki do zera?
- Krzywa grzewcza pompy ciepła: jak ustawić
- Lepsza izolacja to niższe koszty pompy
- Pompa ciepła i fotowoltaika: oszczędzaj
Ile prądu zużywa pompa ciepła?
To, ile prądu zużyje pompa ciepła, zależy głównie od typu instalacji, sposobu korzystania z ogrzewania przez domowników oraz od tego, jak dobrze budynek jest zaizolowany. W praktyce przy produkcji ciepła zwykle jedynie ok. 25% stanowi energia elektryczna potrzebna do napędu sprężarki i osprzętu, a pozostałe 75% to energia „zebrana” z otoczenia (powietrza, gruntu lub wody).
W domu o powierzchni 100–250 m2 pobór energii przez pompę ciepła najczęściej przyjmuje się orientacyjnie na poziomie ok. 40 kWh na metr kwadratowy. Warto jednak traktować to jako punkt wyjścia, bo wynik potrafi mocno się różnić w zależności od stanu budynku. Dla dobrze ocieplonego domu o powierzchni 110 m2 roczne zużycie może zamknąć się w okolicach 1000 kWh, natomiast w starszym domu bez termomodernizacji, przy tej samej powierzchni, może dojść nawet do 6000 kWh.
Zużycie energii przez pompę ciepła można wstępnie policzyć bardzo prosto: wystarczy pomnożyć moc urządzenia przez liczbę dni pracy w roku oraz przez liczbę godzin grzania na dobę. W sezonie grzewczym często zakłada się ok. 10–12 godzin pracy dziennie. Co ważne, koszty prądu potrzebnego do zasilania pompy da się w dłuższym czasie zauważalnie obniżyć.
Temperatura zasilania a rachunki za prąd
Jeśli chcecie zmniejszyć zużycie energii i płacić niższe rachunki, kluczowe znaczenie ma temperatura zasilania (temperatura przepływu). To parametr określający, jaką temperaturę ma woda wychodząca z kotła i trafiająca do instalacji oraz wymienników ciepła w mieszkaniu. Im wyższa temperatura przepływu, tym więcej ciepła grzejniki mogą oddać do pomieszczeń w tym samym czasie.
W przypadku pompy ciepła zależność jest odwrotna, jeśli patrzymy na koszty: im niższa temperatura przepływu, tym wyższa efektywność pracy urządzenia, a więc i mniejsze wydatki na ogrzewanie. Najlepsze rezultaty pompy ciepła osiągają zwykle przy zasilaniu w zakresie 30°C–55°C. Dla porównania, w ogrzewaniu gazowym lub olejowym typowe wartości to 60°C–75°C. Często przyjmuje się też, że obniżenie temperatury przepływu o 1°C może przełożyć się na oszczędność około 2,5% energii elektrycznej.
Jak ustawiać termostaty przy pompie ciepła?
W domach i mieszkaniach, gdzie działa wiele grzejników, instalatorzy często odradzają ciągłe „żonglowanie” głowicami termostatycznymi. Zamiast tego lepiej ustawić je raz na typowe, powtarzalne wartości i dać instalacji pracować spokojnie. Temperaturą w budynku najrozsądniej sterować przede wszystkim z poziomu pompy ciepła — poprzez regulację temperatury zasilania, czyli temperatury wody krążącej w systemie. To pompa, analizując warunki na zewnątrz, sama wylicza, ile energii potrzeba, by w pomieszczeniach utrzymać komfort.
Pompa ciepła działa najwydajniej, gdy ma jedno, stabilne zadanie: trzymać możliwie stałą temperaturę zasilania. Jeżeli po chwilowym obniżeniu ustawień musi później ponownie „dobić” do wyższej temperatury, zazwyczaj pobiera więcej prądu, niż udało się wcześniej zaoszczędzić na przykręceniu termostatu. Jasne — gdy w konkretnym pokoju robi się zbyt ciepło, termostat może posłużyć jako szybka, lokalna korekta. Najczęściej ma to sens w pomieszczeniach, które z założenia mogą być trochę chłodniejsze.
Czy warto zakręcać grzejniki do zera?
Podobnie jak nie ma większego sensu co chwilę „kręcić” temperaturą w całym domu, tak samo nie zawsze opłaca się całkowicie wyłączać ogrzewanie w jednym, rzadko używanym pokoju. Jeszcze przed montażem pompy ciepła dla każdego pomieszczenia wylicza się potrzebną moc grzewczą. To ona pokazuje, jaką wydajność musi zapewnić instalacja, żeby w całym budynku utrzymać zadaną temperaturę.
Takie wyliczenia zakładają, że wszystkie odbiorniki ciepła pracują, a każde pomieszczenie jest choć minimalnie dogrzewane. Gdy więc w jednym pokoju zakręcicie grzejniki do zera, bo prawie nikt tam nie wchodzi, nie ma gwarancji realnych oszczędności. Często efekt jest odwrotny: sąsiednie pomieszczenia zaczynają „ciągnąć” więcej ciepła, muszą nadrobić straty i w praktyce są dogrzewane mocniej, żeby cały dom osiągnął zaplanowaną moc grzewczą.
W systemach olejowych i gazowych wiele osób stosuje nocne obniżanie temperatury. Przy pompie ciepła ten nawyk zwykle się nie sprawdza — szczególnie w dobrze ocieplonych domach. Ciepło „zaoszczędzone” nocą i tak trzeba później oddać przy ponownym nagrzewaniu, a zanim urządzenie wróci do stabilnej pracy na optymalnym poziomie, możecie finalnie stracić zamiast zyskać.
Krzywa grzewcza pompy ciepła: jak ustawić
Jak każde urządzenie grzewcze, pompa ciepła zwiększa swoją pracę, gdy na zewnątrz spada temperatura. Krzywa grzewcza określa, jak przy zmianach temperatury powietrza na zewnątrz będzie odpowiednio podnosić się lub obniżać temperatura zasilania instalacji. Ustawia się ją w oparciu o przewidywane zapotrzebowanie budynku na ciepło.
Przy wyborze właściwej krzywej grzewczej nie warto polegać tylko na fabrycznych ustawieniach — lepiej wykonać kilka korekt, testów i obserwować efekty w codziennym użytkowaniu. Przyda się także cierpliwość, bo dopiero po pewnym czasie widać, że ogrzewanie zaczyna pracować równo, stabilnie i bez niespodzianek.
Lepsza izolacja to niższe koszty pompy
Niską temperaturę zasilania instalacji — a więc i realną szansę na mniejsze zużycie prądu — można uzyskać także dzięki poprawie izolacyjności budynku. W nowych domach poziom ocieplenia bywa już bardzo wysoki, ale jeśli Wasz budynek wymaga modernizacji, dobrze zaplanowane prace potrafią obniżyć wymaganą temperaturę zasilania i sprawić, że pompa ciepła zacznie działać wyraźnie oszczędniej. Najczęściej wchodzą w grę następujące kroki:
- docieplenie elewacji;
- ocieplenie dachu i poddasza;
- wymiana okien.
Pompa ciepła i fotowoltaika: oszczędzaj
Odpowiednie dobranie temperatury zasilania to dopiero początek — jest jeszcze kilka sposobów, które realnie pomagają obniżyć rachunki za prąd. Jednym z najskuteczniejszych jest zasilanie pompy ciepła energią produkowaną przez własną instalację fotowoltaiczną. Połączenie OZE z pozyskiwaniem ciepła z powietrza lub gruntu bywa nie tylko ekonomiczne, ale też korzystne dla środowiska — a w praktyce pozwala przez dłuższy czas utrzymać koszty ogrzewania na niskim poziomie.
