Rok sezonowania i drewno nadal mokre? Sprawdź, jak je przykryłeś
Czy drewno po roku sezonowania naprawdę jest już gotowe, by bezpiecznie trafić do pieca? Wbrew pozorom — nie zawsze. O tym, czy opał faktycznie zdążył wyschnąć, nie decyduje sam upływ czasu. Równie istotne jest miejsce składowania i sposób ułożenia, bo to one potrafią zrobić różnicę między suchym drewnem a takim, które tylko wygląda na gotowe. Co gorsza, wiele osób popełnia jeden bardzo powszechny błąd, przez który proces schnięcia ciągnie się w nieskończoność… Za moment pokażę, o co chodzi.
- Jak przechowywać drewno, by wyschło
- Jak suszyć drewno do kominka szybciej
- Jak składować drewno opałowe, by schło
- Jak nie zmarnować drewna na opał
Jak przechowywać drewno, by wyschło
Każdy, kto rozsądnie korzysta z kominka albo kotła na drewno, wie, że świeżo pociętych polan nie da się spalić „od razu” — trzeba je sezonować. W zależności od gatunku i grubości szczap może to potrwać od kilku miesięcy nawet do dwóch lat, zanim opał osiągnie właściwą wilgotność. Co ważne, to nie dzieje się automatycznie: nie wystarczy odłożyć drewna w kąt i przypomnieć sobie o nim po czasie. O tym, jak szybko i jak równomiernie wyschnie, w dużej mierze przesądzają warunki przechowywania.
Samo osłonięcie przed deszczem nie gwarantuje jeszcze suchego opału. Najważniejsza jest dobra cyrkulacja powietrza, bo tylko dzięki niej wilgoć może stopniowo uciekać z wnętrza szczap. Jeśli polana są ułożone zbyt ciasno, przewiew praktycznie zanika, a cały proces sezonowania wyraźnie się wydłuża.
Do najczęstszych — i jednocześnie najbardziej kosztownych — błędów należy szczelne okrywanie drewna plandeką. Taka „ochrona” przed opadami często działa odwrotnie, niż się zakłada: pod przykryciem gromadzi się para wodna i tworzy się wilgotny mikroklimat. W takich warunkach drewno nie ma szans doschnąć — zamiast tego zaczyna pleśnieć. Nierzadko, obok zbyt ciasnego układania i szczelnego przykrywania, pojawia się jeszcze jeden problem: składowanie szczap bezpośrednio na ziemi albo na wilgotnym betonie. Wtedy najniższe kawałki podciągają wodę z podłoża, szybko tracą jakość i z czasem zaczynają gnić.
Jak suszyć drewno do kominka szybciej
Świeżo ścięte drewno jest mocno „napite” — zależnie od gatunku potrafi zawierać nawet 50–70% wody. Tymczasem do kominka czy pieca powinno trafiać drewno o wilgotności maksymalnie 20%, a najlepiej około 15–20%. Gdy polana ułożysz zbyt ciasno albo w sposób, który blokuje przepływ powietrza, proces oddawania wilgoci wyraźnie się wydłuży. Dlatego przy układaniu świeżego opału zostawiaj wyraźne szczeliny między kawałkami, tak aby powietrze mogło osuszać drewno z każdej strony, a nie tylko od góry.
Duże znaczenie ma też miejsce składowania. Najlepsze efekty daje przestrzeń przewiewna i słoneczna, z zadaszeniem chroniącym przed deszczem, ale z otwartymi bokami, żeby wiatr mógł swobodnie „przedmuchiwać” stos. Znacznie gorzej sprawdzają się miejsca zacienione, wilgotne i bez ruchu powietrza — drewna nie opłaca się trzymać np. w piwnicy, gdzie wilgoć długo się utrzymuje i schnięcie potrafi stanąć w miejscu.
Sezonowanie to proces, który wymaga czasu i cierpliwości. Miękkie gatunki, takie jak sosna, świerk czy olcha, najczęściej schną około 6–9 miesięcy. Twarde drewno — np. dąb, buk, grab albo jesion — potrzebuje znacznie więcej, często od 12 do nawet 24 miesięcy. Na szczęście łatwo wychwycić sygnały, że opał wciąż jest zbyt mokry. Takie polana są wyraźnie cięższe i ciemniejsze, trudniej je rozpalić, częściej kopcą, czasem „piszczą” lub gwiżdżą w ogniu, a do tego szybciej brudzą szybę i przewody kominowe. Najważniejsze jest jednak to, że część energii zamiast ogrzewać dom, idzie wtedy na odparowanie wody ukrytej w drewnie.
Jak składować drewno opałowe, by schło
Drewno opałowe warto układać na paletach, belkach, legarach, cegłach albo w specjalnych stojakach. Kluczowe jest uniesienie stosu co najmniej 10–15 cm nad ziemię — dzięki temu powietrze swobodnie przepływa także od spodu i wilgoć nie „ciągnie” z gruntu. Pomagają też drobne szczeliny między polanami: zwykle wystarczy 2–3 cm odstępu, by drewno schło szybciej i równiej.
Szczapy układaj korą do góry, a jeśli drewno ma stać przy ścianie, zostaw kilka centymetrów luzu między stosem a murem. Opał często najszybciej dosycha przy południowej lub zachodniej ścianie budynku — słońce i ciepło oddawane przez elewację delikatnie dogrzewają stos, co przyspiesza odparowanie wilgoci z zewnętrznych warstw. Najpewniejszy efekt daje jednak sezonowanie w miejscu przewiewnym i osłoniętym od opadów, np. w wiacie, pod daszkiem lub w drewutni.
Świeżo pozyskane drewno najlepiej od razu porąbać na mniejsze kawałki. To prosty zabieg, który zauważalnie przyspiesza sezonowanie i w praktyce potrafi skrócić czas schnięcia nawet o połowę.
Jak nie zmarnować drewna na opał
Kupowanie drewna „na ostatnią chwilę” i przypadkowe zrzucenie świeżo dowiezionego opału w jedno miejsce często kończy się tym, że nawet po 12 miesiącach od dostawy jest ono nadal zbyt wilgotne, by palić je bez ryzyka. Z tego powodu drewno lepiej zamawiać wcześniej – nie wtedy, gdy zaczyna robić się zimno, ale z myślą o kolejnym sezonie grzewczym.
Nawet gatunki miękkie, które w dobrych warunkach potrafią doschnąć w 6–9 miesięcy, przechowywane bez przewiewu mogą pozostać mokre również po roku. W przypadku drewna twardego czas sezonowania bardzo często wydłuża się nawet do dwóch lat. Źle składowany opał może złapać pleśń, zacząć próchnieć i stracić nawet do 40% swojej wartości opałowej.
Dlatego każdy, kto ogrzewa dom kominkiem albo piecem, powinien stworzyć drewnu możliwie najlepsze warunki do schnięcia. Niewielkie błędy potrafią wydłużyć cały proces dużo bardziej niż tylko o kilka miesięcy – w skrajnych przypadkach opał może schnąć latami, a czasem w ogóle nie osiągnąć właściwej wilgotności, bo wcześniej zacznie gnić.