Ta roślina od wieków chroniła domy. Dziś wraca do ogrodów w nowej roli
Głóg jest rośliną należącą do rodziny różowatych, występującą na całym świecie jako duży krzew lub małe, cierniste drzewo. Od wieków obecny jest w wierzeniach, mitach i legendach różnych kultur. Choć obecnie jego magiczne i rytualne znaczenie zanikło, nadal stanowi świetny wybór do ogrodu jako żywopłot lub efektowny soliter.
- Magiczne i rytualne znaczenie głogu
- Głóg jednoszyjkowy i dwuszyjkowy w ogrodzie
- Głóg: naturalna bariera i piękno ogrodu
- Jak prawidłowo sadzić głóg?
- Pielęgnacja głogu na żywopłot: krok po kroku
Magiczne i rytualne znaczenie głogu
Zapisy z różnych okresów potwierdzają magiczne oraz rytualne znaczenie głogu wśród różnych kultur. Od dawna ludzie postrzegali głóg jako znak ochrony, duchowej więzi z przyrodą oraz życia. Głóg często występował na granicach osad, przy domostwach i cmentarzach. Miał zabezpieczać mieszkańców przed chorobami, złymi siłami i nieszczęściem. Oddzielał świat żywych od świata zmarłych. Z czasem zdobył miejsce w obrzędach ludowych.
W starożytnym Rzymie dedykowany był Janusowi – bogowi wszelkich początków, opiekunowi drzwi, bram i mostów. Gałązka głogu umieszczona w oknie chroniła dzieci przed nocnymi strzygami. Głóg był domem dla elfów, dlatego w przeszłości w Niemczech wplatano w gałęzie głogu włosy i skrawki materiałów, aby skłonić elfy do dobrych uczynków dla ofiarodawcy. Kołyski z drewna głogu zabezpieczały dzieci przed podmianą przez złe wróżki.
W wierzeniach Celtów głóg był drzewem wróżek, miejscem zgromadzeń istot z innego świata. Słowianie kojarzyli każde niedomaganie ze złymi duchami, dlatego dzieci podatne na choroby kąpano w wywarze z głogu. Gałązki głogu odstraszały czarownice – nie mogły przejść nocą przez próg domu, aby rzucić zły czar, ponieważ pokłułyby się o wiszące na ścianie ciernie. Sadzenie głogu na miedzach pomagało rolnikom chronić plony przed szkodnikami. Udane zbiory zapewniało palenie wiosną w ogniskach ciernistych gałęzi głogu.
Głóg jednoszyjkowy i dwuszyjkowy w ogrodzie
Powszechnie występujący u nas głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna) lub dwuszyjkowy (Crataegus laevigata) to wysoki krzew lub drzewo osiągające kilka metrów wysokości, o szerokiej, gęsto uformowanej koronie. Mimo że rośnie dziko, z łatwością może pełnić rolę ozdobną w każdym ogrodzie. Istnieje wiele powodów, dla których warto go posadzić, na przykład:
- Głóg (Crataegus spec.) z ciemnozielonymi, klapowanymi liśćmi, białymi, wonnymi kwiatami i czerwonymi owocami jest atrakcyjną dekoracją ogrodu. Pachnące kwiaty kwitną od maja do czerwca. Liście zmieniają barwę na żółtopomarańczową, a częściowo ciemnoczerwoną jesienią.
- Krzew lub niewielkie drzewo głogu posiada zwarty i zaokrąglony pokrój, co czyni go idealnym jako soliter lub do tworzenia żywopłotów. Oprócz formy krzewu rozgałęzionego, krzaczastego, głóg może wzrastać również jako drzewo z niewielką koroną.
- Głóg dostarcza owadom, ptakom i innym ogrodowym stworzeniom schronienia i pożywienia.
- Głóg jest rośliną leczniczą – jego kwiaty, liście i owoce wspierają leczenie schorzeń serca i regulują ciśnienie krwi. Poprawiają przepływ krwi i wzmacniają układ krążenia.
Głóg rośnie dynamicznie, osiągając przyrost od 25 cm do 45 cm rocznie. Bez przycinania może tworzyć bariery o szerokości do 3 m, ale można go również z łatwością formować w żywopłoty o szerokości jednego metra lub mniej.
Głóg: naturalna bariera i piękno ogrodu
Gęsty niczym z laurowiśni i bardziej zabezpieczający niż z ostrokrzewu, ponieważ liczne kolce powodują, że żywopłot z głogu jest dla niechcianych gości nie do sforsowania. Każdy dwa razy się zastanowi, zanim spróbuje pokonać takie ogrodzenie. Inne korzyści żywopłotu z głogu, to:
- Nie trzeba się specjalnie martwić, czy miejsce w ogrodzie będzie odpowiednie. Głóg dostosowuje się do każdej gleby, o ile miejsce jest słoneczne lub półcieniste i bez zastojów wody.
- Głóg ma głęboki system korzeniowy, jest odporny na wysokie temperatury i dobrze znosi letnie okresy suszy - istotna zaleta w obliczu nasilających się upałów.
- Jako swobodnie rosnący żywopłot, można go łączyć z świdośliwą i budleją.
- Rośliny te należą wraz z ostrokrzewem do wyjątków, które owocują nawet w przycinanej formie – oczywiście mniej intensywnie niż rośliny rosnące swobodnie.
- Oprócz pięknych kwiatów głogi mają również wspaniałe jesienne przebarwienie liści.
Jak prawidłowo sadzić głóg?
- Pora na sadzenie i dystanse
Głogowe sadzonki można nabyć zarówno w pojemnikach, jak i z odkrytymi korzeniami. Najlepszy czas na sadzenie głogu przypada od początku października. Sadzonki w pojemnikach można w zasadzie sadzić przez cały rok bez mrozów, choć letnie miesiące są dla sadzonek żywopłotowych zbyt gorące i suche.
Rozstaw między sadzonkami zależy od ich rozmiarów, zazwyczaj sadzi się trzy-cztery sztuki na metr, a w przypadku małych sadzonek – do pięciu. Ważne jest również zachowanie minimalnej odległości od granicy sąsiedniego terenu: dla żywopłotu do dwóch metrów wysokości wynosi ona zazwyczaj 50 cm.
- Przygotowanie podłoża i sadzenie
Podczas wykopywania dołów pod sadzonki rośliny należy umieścić w wodzie, aby korzenie mogły ją zaabsorbować. Dołki kopie się zwykle co 30-40 cm, a w przypadku dłuższych żywopłotów z sadzonek z odkrytymi korzeniami, wykopuje się ciągły rów.
Podczas sadzenia korzenie nie mogą być złamane ani zgięte. Należy sadzić rośliny na tej samej głębokości, na jakiej rosły w szkółce.
- Dołki wokół sadzonek trzeba napełnić, ziemię ubić i sadzonki obficie podlać.
Pielęgnacja głogu na żywopłot: krok po kroku
Nowo posadzonym roślinom trzeba pozwolić swobodnie rosnąć przez dwa lata, a następnie po okresie kwitnienia, skrócić nowe pędy o połowę. Należy pamiętać o noszeniu rękawic i odzieży ochronnej, aby uniknąć ostrych kolców.
Żywopłot utworzony z głogu powinien być przycinany dwa razy w roku – na początku czerwca oraz pod koniec lipca. Nowe pędy należy skracać o jedną trzecią. Aby zapewnić odpowiednią ilość światła bokom, warto formować przekrój trapezoidalny – zwężający się ku górze. Jeśli zajdzie taka potrzeba, żywopłot z głogu można odmłodzić w październiku.
