Bursztynowe wycieki na drzewach owocowych? To znak, że dzieje się coś złego
Na drzewach wiśniowych, ale też brzoskwiniowych i morelowych, widać czasem bezbarwną, żółtawą lub bursztynową masę o konsystencji gumy. To zjawisko nosi nazwę gumozy i powstaje w miejscach cięcia, na zranieniach, ale też na korze bez widocznych uszkodzeń. Na skutek wycieku tej żelowej substancji, powstają pęknięcia kory. Przyczyny powstawania gumozy są w dużej mierze nieznane.
- Wygląd i skutki uszkodzeń drzew przez gumozę
- Przyczyny powstawania gumozy
- Jak można zapobiegać gumozie?
- Zwalczanie gumozy w ogrodzie
Wygląd i skutki uszkodzeń drzew przez gumozę
Gumoza jest chorobą roślin, spotykaną głównie na gatunkach z rodzaju Prunus (śliwa), szczególnie na owocowych drzewach pestkowych jak wiśnie, brzoskwinie i śliwy, także na ozdobnej wiśni piłkowanej i śliwie wiśniowej. Przy zachorowaniu wydostaje się z kory i gałęzi bursztynowa, kleista masa, która przypomina żywicę drzew iglastych.
Chociaż gumoza jest zwykle nazywana chorobą, to jednak w ścisłym znaczeniu nią nie jest, a raczej zjawiskiem, które może wystąpić przy różnych infekcjach grzybiczych, niekorzystnych warunkach wzrostu albo też mechanicznych uszkodzeniach kory. Jest przede wszystkim symptomem tego, że drzewo w jakiejś formie zostało osłabione. W potocznym znaczeniu możemy mówić o chorobie.
Na gumozę szczególnie podatne są młode i bardzo stare drzewa. Objawy widać głównie na bliznach po cięciu i innych zranieniach kory, ale owoce drzewa i nieuszkodzone pędy też są zagrożone. Na drzewie dotkniętym gumozą tworzą się pod korą ogniska choroby. Wydzielają żelowy, kleisty płyn, który wypływa z mniejszych i większych szczelin w korze. „Guma” nie zawiera w swoim składzie kauczuku i jest tworzona przez roślinę z różnych cukrów i kwasów na skutek różnych zaburzeń funkcji komórkowych.
Ponieważ kleista masa zatyka układ naczyniowy rośliny, dochodzi do zaburzeń przepływu wody i składników odżywczych. Jeśli na skutek suszy i wysokiej temperatury wzrośnie zapotrzebowanie na wodę, zbiory owoców zostaną zmniejszone, a w pojedynczych przypadkach zdarza się usychanie gałęzi lub całych drzew.
Przyczyny powstawania gumozy
Główna przyczyna powstawania zjawiska gumozy nie jest jeszcze wyjaśniona, niemniej jednak podejrzewa się, że silne mrozy, bakterie, grzyby i inne czynniki, które osłabiają roślinę, sprzyjają zachorowaniu. Te pośrednie przyczyny można podzielić na dwie kategorie: biotyczne i abiotyczne.
Do czynników biotycznych należą różne choroby bakteryjne i grzybicze kory, jak kędzierzawość liści brzoskwini, paciornica pestkowcowa, choroby wywoływane przez rodzaj grzybów Valsa, a także przez gatunek Stigmina carpophila (wywołuje dziurkowatość liści drzew pestkowych). Także szkodniki jak korniki, zwójka koróweczka oraz ich larwy mogą stać za wyciekiem gumy.
Czynnikami abiotycznymi bywają przede wszystkim niekorzystne warunki uprawy jak ciężkie gleby skłonne do zastoju wody, ale też suche i piaszczyste. Pewną rolę, jak się wydaje, odgrywa też wartość współczynnika pH – obserwuje się, że śliwy i wiśnie na kwaśnych glebach są z reguły bardziej podatne na gumozę niż na obojętnych do zasadowych. Kolejnymi inicjatorami tego zjawiska są słoneczne stanowiska narażone na mróz i w rezultacie na pęknięcia mrozowe, niedobór składników pokarmowych, niewłaściwe cięcie, zranienia mechaniczne, błędy podczas szczepienia i zła podkładka.
Jak można zapobiegać gumozie?
Już przy wyborze sadzonek drzew owocowych należy preferować odmiany, które są odporne na choroby wywołujące gumozę. Odmiany brzoskwini jak przykładowo ‘Revita’, ‘Redhaven’, czy ‘Reliance’, rzadziej bywają opanowane przez kędzierzawość, a wiśnie odmian przede wszystkim ‘Regina’ i ‘Burłat’ są bardziej odporne na paciornicę pestkowcową.
Ale nie tylko odmiana decyduje o odporności drzewa owocowego; właściwe podłoże i optymalny klimat są również ważne dla zdrowego wzrostu. Stanowisko do posadzenia drzew pestkowych powinniście dobrze zaopatrzyć w próchnicę, a młode drzewka odpowiednio zaopatrywać w wodę i składniki mineralne. Unikajcie miejsc wilgotnych oraz zmrozowisk. Aby uniknąć pękania kory na mrozie, powinniście w grudniu wykonać bielenie pni i nasad koron Waszych drzew owocowych. Potrzebny jest do tego tylko wodny roztwór wapna i duży pędzel. Również potencjalne szkodniki, jak na przykład zwójka, należy zwalczać tak wcześnie, jak to możliwe.
Zwalczanie gumozy w ogrodzie
Bardzo ważna jest regularna kontrola drzew pestkowych pod kątem występowania gumozy. Jeśli zauważycie to zjawisko na Waszym drzewie, powinniście niezwłocznie odciąć chore gałęzie ostrymi i zdezynfekowanymi nożycami. Celowa jest poza tym analiza gleby, a przynajmniej pomiar wartości pH. Zagrożone gumozą drzewo możecie odpowiednio zaopatrzyć w składniki odżywcze, a glebę w razie potrzeby wapnować, aby podnieść wartość pH, czyli zmniejszyć jej kwasowość.
Ciekawostka: kiedyś stosowano żywiczny płyn wydzielany przez drzewa na skutek gumozy zamiast gumy arabskiej do wyrobu atramentu galasowego, zwanego inkaustem klasycznym. Wydzielina drzew stanowiła składnik wiążący gęstego, czarnego, trwałego atramentu. Dzisiaj bywa używany wyłącznie w kaligrafii i ewentualnie do podpisywania ważnych dokumentów.