Weź białą ścierkę, kij i przejdź po trawniku. To banalny test na kleszcze
Na skutek zmiany klimatu i coraz częściej łagodnych zim, te małe pajęczaki są aktywne prawie przez cały rok. Ledwie wiosną zrobi się nieco cieplej, pojawiają się znowu: w trawie, na rabatach albo w cieniu pod krzewami. Pewnie każdy właściciel ogrodu zadaje sobie pytanie: czy można uniknąć kleszczy w ogrodzie, a jeśli tak, to w jaki sposób? Odpowiedź jest krótka: nie da się stworzyć w ogrodzie strefy całkowicie wolnej od kleszczy. Można jednak uczynić ogród mało atrakcyjnym dla kleszczy i wyraźnie zmniejszyć ryzyko kontaktu z nimi.
- Gdzie żyją kleszcze w ogrodzie?
- Jak sprawdzić, czy w ogrodzie są kleszcze?
- Skąd biorą się kleszcze w ogrodzie?
- Co zrobić, aby ogród był mało gościnny dla kleszczy?
Gdzie żyją kleszcze w ogrodzie?
Aby pozbyć się kleszczy z własnego ogrodu, trzeba urządzić go w sposób jak najbardziej dla nich nieprzyjazny. Ale gdzie kleszcze czują się szczególnie komfortowo i jakie ogrody lubią najbardziej? Istnieje rozpowszechnione przekonanie, że kleszcze czatują na swoje ofiary na drzewach i spadają na przechodzących ludzi i zwierzęta. w rzeczywistości siedzą w ogrodzie na roślinach i cierpliwie czekają na przechodniów. Do typowych miejsc, które są przestrzenią życiową kleszczy należą:
- wysoki trawnik albo niekoszona łąka,
- gęste rabaty z bujną roślinnością,
- cieniste miejsca pod krzewami i żywopłotami,
- warstwa liści pod krzewami i drzewami,
- wilgotne powierzchnie z roślinami okrywowymi,
- ogrody położone na skraju lasu albo obszarów naturalnych.
Najważniejszym czynnikiem jest tutaj mikroklimat. Kleszcze preferują obszary z:
- wysoką wilgotnością,
- dużym zacienieniem,
- zakrytą glebą.
Dlatego szczególnie często spotyka się kleszcze na stanowiskach, na których ziemia długo pozostaje wilgotna. Kolejna ważna sprawa: kleszcze siedzą zwykle nie wyżej niż 1-1,5 m nad ziemią. Larwy i młode osobniki znajdują się najczęściej na wysokości nawet do pół metra na trawach i ziołach.
Jak sprawdzić, czy w ogrodzie są kleszcze?
Jeśli chcecie się przekonać, czy Wasz ogród jest zasiedlony przez kleszcze, możecie wykonać prosty „test ręcznikowy”. Ten wykonuje się wykorzystując sposób zachowania się pajęczaków, które przesiadują zazwyczaj w eksponowanych miejscach, przykładowo na wierzchołkach źdźbeł trawy i wzniesionych pędach innych roślin. Czyhają na żywiciela, wyciągając pierwszą parę odnóży wyposażonych w pazurki. Te pazurki pozwalają kleszczom wczepić się w przechodnia, kiedy zostaną z rośliny strząśnięte.
Do testu weźcie dużą białą ścierkę albo ręcznik i umocujcie tkaninę na kiju niczym flagę. Cały ręcznik przeciągnijcie po roślinności. Czające się tam kleszcze zaplączą się pazurami w materiał. Ponieważ ręcznik jest jasny, stosunkowo łatwo rozpoznacie na nim różne stadia kleszczy, również bardzo maleńkie. Możecie je zebrać z tkaniny pincetą.
Skąd biorą się kleszcze w ogrodzie?
Kleszcze trafiają do ogrodów z zewnątrz. Zostają zawleczone z łąk, parków i lasów, i potem osiedlają się w ogrodach. Typowymi „środkami transportu” są dla kleszczy:
- myszy i inne małe gryzonie,
- jeże,
- ptaki,
- koty i psy,
- sarny, jelenie, lisy.
Zwłaszcza myszy odgrywają tutaj ważną rolę, ponieważ larwy kleszczy szczególnie często na nich się sadowią. Kolejny problem: samiczka kleszcza może złożyć na ziemi do 3000 jajeczek. Jeśli taki dobrze odżywiony kleszcz trafi do ogrodu, może zapoczątkować nową, dużą generację tych pajęczaków.
Kleszcze mają upodobanie do określonego klimatu; szczególnie aktywne są:
- w temperaturze między 14°C i 23°C,
- przy wysokiej wilgotności powietrza,
- podczas wilgotnej pogody.
Typowe okresy szczególnej aktywności kleszczy, to:
- wiosna (kwiecień – czerwiec)
- jesień (wrzesień – październik)
Co zrobić, aby ogród był mało gościnny dla kleszczy?
Inaczej niż się często słyszy, kleszcze nie trzymają się tylko lasów, ale występują wszędzie tam, gdzie znajdują odpowiednie warunki do życia. Liczne zachorowania na kleszczowe zapalenie mózgu lub boreliozę są spowodowane ukąszeniami kleszczy we własnym ogrodzie. Możecie jednak wykonać pewne zabiegi, które utrudnią życie małym krwiopijcom i zmniejszą ryzyko ich napotkania.
- Regularne koszenie trawnika
Kleszcze lubią wysoką trawę i nisko skoszona staje dla nich nieatrakcyjna. Poza tym poranna rosa wysycha na niskim trawniku prędzej, przez co kleszcze nie znajdują potrzebnej do przeżycia wody.
- Wpuszczenie do ogrodu możliwie dużo słońca
Kleszcze lubią otoczenie wilgotne i zacienione. Im bardziej słoneczny i suchy będzie ogród, tym mniej polubią go kleszcze. Wycinajcie regularnie dziczejące krzewy i zbędne odrosty.
- Usuwanie liści i zarośli
Stosy liści i zarośla to raj dla kleszczy. Usuwajcie więc potencjalne miejsca do zagnieżdżenia się kleszczy, zwłaszcza w zakątkach, w których często przebywacie sami albo z rodziną. Liście gromadźcie najlepiej w jakimś odległym kącie ogrodu, gdzie będą mogły służyć za zimowisko dla jeży i innych pożytecznych zwierząt.
- Tworzenie stref buforowych
Twórzcie naturalne bariery dla kleszczy. Wygląda to tak, że układacie szeroką warstwę zrębków drzewnych albo żwiru między rabatami i trawnikami. Unikniecie w ten sposób przemieszczania się kleszczy z rabaty na sąsiadujący trawnik, gdzie właśnie lubicie przebywać. Podobnie powierzchnie z roślinami okrywowymi dobrze jest oddzielić pasem żwiru od uczęszczanych ścieżek.
- Szczelny płot wokół ogrodu
Mocne i gęste ogrodzenie uniemożliwi przechodzenie do ogrodu większym zwierzętom, jak lisy albo sarny. Bardzo często przenoszą one kleszcze na sobie i pomagają im w rozprzestrzenianiu się po ogrodzie.
