Zauważyła kleistą wydzielinę na owocach w sierpniu. Mszyce były już od maja – tylko nikt nie sprawdzał
Kiedy jabłonie, grusze i inne drzewa owocowe rozwijają swoje białe albo bladoróżowe kwiaty, ten sielankowy widok bywa czasem zwodniczy. Na gałązkach, młodych pędach i pąkach czają się bowiem często żarłoczne szkodniki, które wysysają z nich soki – maleńkie mszyce. Wiosną owady zasiedlają młode liście i świeże przyrosty. Skutkiem ich żeru są skędzierzawione liście, osłabione rośliny i zmniejszone zbiory owoców. Potrzebne jest szybkie działanie: zapobieganie i zwalczanie mszycy.
- Objawy i skutki żerowania mszycy w sadzie.
- Jak zapobiegać inwazji mszycy na drzewach owocowych?
- Przedstawiciele mszycy o dużym potencjale szkodliwości
- Zwalczanie mszycy na drzewach owocowych
Objawy i skutki żerowania mszycy w sadzie.
Mszyce to małe, często niepozorne owady, żywiące się sokiem roślin. Mnożą się tak się tak szybko, że wydaje się czasem, że opanowują drzewa w ciągu jednej nocy. Pojawiają się zwykle grupami na młodych pędach i na dolnej stronie świeżych liści. W zależności od gatunku mogą mieć różne kolory: czarny, biały, brązowy, brunatny, szary, jasnozielony, a nawet różowy. Szybkie rozpoznanie szkodnika pozwala na uniknięcie dalszych szkód na jabłoniach i innych drzewach owocowych jak grusze i brzoskwinie. Na drzewach można dostrzec:
- skędzierzawione i poskręcane liście,
- spadź – kleistą wydzielinę mszyc, która pozostaje na liściach, pąkach i kwiatach i często stanowi pożywkę dla grzybów,
- szybko powiększające się kolonie owadów na drzewach.
Jak zapobiegać inwazji mszycy na drzewach owocowych?
Zdrowe i mocne drzewa są bardziej odporne na ataki szkodników. Aby uniknąć szkód na drzewach owocowych w ogrodzie, musicie dbać o dobre samopoczucie drzew owocowych w Waszym ogrodzie. To stanie się, jeśli:
- rośliny będą miały wystarczająco dużo wolnej przestrzeni: należy sadzić jabłonie i inne drzewa jako solitery bez konkurencji dla korzeni; wszystkim dać dużo miejsca, aby utrudnić rozprzestrzenianie się szkodników i chorób;
- zwrócicie uwagę na rodzaj gleby: jabłonie na przykład preferują podłoże przepuszczalne, nieco gliniaste i raczej zawierające wapń; ciężkie gleby albo bardzo kwaśne nie są dla drzew owocowych odpowiednie;
- będziecie unikać roślin żywicielskich w pobliżu: nie należy sadzić w pobliżu jabłoni na przykład trybuli albo kozłka lekarskiego;
- nie będzie w glebie nadmiaru azotu: azot pobudza wydzielanie soków roślinnych, a więc jeszcze bardziej wabi mszyce;
- będziecie regularnie wzmacniać rośliny: dawka ziemi kompostowej od czasu do czasu poprawia kondycję drzew;
- stworzycie różnorodność uprawy: monokultury są bardziej podatne na szkodniki i choroby;
- posadzicie w pobliżu drzew owocowych rośliny odstraszające mszyce: olejki eteryczne niektórych roślin są dla mszycy nie do zniesienia – na przykład lawendy, szałwii, tymianku albo czosnku.
Przedstawiciele mszycy o dużym potencjale szkodliwości
Winowajcy wkłuwają się w tkankę przewodzącą świeżych pędów i liści, wysysając słodki sok i kradnąc w ten sposób cenne dla drzewa składniki odżywcze. Ponieważ mszyce bardziej interesuje białko zawarte w soku roślinnym niż węglowodany, wydalają słodki sok w postaci małych kropelek tak zwanej spadzi. To z kolei tworzy sprzyjające siedlisko dla grzybów, które dodatkowo osłabiają zainfekowane drzewo. Największe znaczenie, zwłaszcza dla jabłoni, mają takie mszyce, jak:
- Mszyca jabłoniowa (Aphis pomi)
Występuje na jabłoniach, gruszach, pigwowcach głogach, irgach, a także na innych drzewach i krzewach z rodziny różowatych. Może wytworzyć ponad 10 pokoleń rocznie. Jest to niewielka mszyca o wymiarach 1,5 do 2,8 mm, zielonego koloru. Samce tego gatunku są brązowe, do 1 mm, mogą być uskrzydlone lub bezskrzydłe.
Formą zimującą są jaja składane na powierzchni tegorocznych pędów od końca września. Wczesną wiosną, zwykle w porze pękania pąków, wylęgają się mszyce i żerują najliczniej na wierzchołkach rozwijających się liści i pędów oraz na odrostach korzeniowych. Efektem jest skręcanie się liści oraz silne wyginanie się pędów.
- Mszyca jabłoniowo-babkowa (Dysaphis plantaginea)
Bezskrzydłe owady mają ok. 2,5 mm długości, są ciemnopopielate, beżowe, czasem lekko różowawe. Tworzą kolonie pokryte nalotem woskowym. Pierwotnym gospodarzem tej mszycy jest jabłoń, na którym zimuje w stadium i rozwija kilka pokoleń. W roli żywiciela wtórnego występują rośliny zielne z rodzaju babka, m.in. baka lancetowata. We wrześniu do połowy października wraca na jabłoń, aby złożyć jaja. Silna inwazja prowadzi do przedwczesnego opadania liści. Owoce deformują się i nie nadają się do sprzedaży.
- Mszyca karminówka (Dysaphis devecta)
Ma wygląd podobny do mszycy jabłoniowo-babkowej jednak uszkodzenia, które tworzy pozwalają na łatwe jej rozróżnienie. Powoduje galasowate, karminowe wypukłości, wewnątrz których żyje. Tworzy trzy-cztery pokolenia rocznie. Od lipca składa na gałęziach czarnego koloru jaja, z których wiosną wylęgną się pierwsze mszyce. Szybko tworzą kolonie.
- Mszyca jabłoniowo-zbożowa (Rhopalosiphum insertum)
Ma żółtozielone ubarwienie z trzema ciemniejszymi smugami na grzbiecie i wielkość do 2,5 mm. Pierwotnym żywicielem tej mszycy są drzewa i krzewy z rodziny różowatych, a wtórnym trawy. Na jabłoni rozwijają się tylko 1-2 pokolenia, a następnie owady przelatują na trawy, gdzie tworzą do 10 pokoleń. Na początku sezonu występuje na pąkach kwiatowych i młodych liściach, następnie żeruje na szypułkach kwiatowych i liściach, aby w maju przelecieć na trawy. Wynikiem żerowania są lekko podwinięte i pomarszczone liście.
Zwalczanie mszycy na drzewach owocowych
Wczesnemu rozpoznaniu i zwalczaniu mszycy służą regularne kontrole. Kiedy zostanie stwierdzona obecność szkodników, pomocne mogą być następujące zabiegi:
- Ręczne usuwanie
Mszyce można usuwać ręcznie, przy pomocy szczotki albo strumieniem wody. Trzeba to wielokrotnie powtarzać. Dookoła drzewa należy rozłożyć folię i usunąć ją po zabiegu.
- Odwar z pokrzywy
Pokrzywa ma różnorodne zastosowanie w ogrodzie i nadaje się również do zwalczania mszycy. Odwar przygotowuje się zalewając dwoma litrami wody 200 g świeżej pokrzywy. Po 24-48 godzinach roztwór należy odcedzić, rozcieńczyć wodą w proporcji 1:10 i opryskiwać nim drzewa trzykrotnie w odstępach jednodniowych.
- Odwar z czosnku
Inwazję mszycy można zwalczać skutecznie odwarem z czosnku. W tym celu zalewa się trzema litrami wrzącej wody 100 g posiekanego czosnku. Po około pół godzinie odwar należy odcedzić, ostudzić, i wykorzystać do oprysku.
- Odwar z cebuli
Także cebuli nie znoszą mszyce i można tę ich niechęć wykorzystać, przygotowując odwar. Pięcioma litrami wrzącej wody zalewa się 40 g posiekanej cebuli i odstawia na 3 godziny. Następnie roztwór odcedza się i po całkowitym wystudzeniu wykorzystuje do oprysków drzew.
- Odwar z oregano
Oregano zawiera wiele składników, które działają na mszyce. Z tego kuchennego zioła można sporządzić odwar, zalewając litrem wrzącej wody 100 g świeżego oregano. Po 15-20 minutach można odwar odcedzić, ostudzić, rozcieńczyć wodą w stosunku 1:3 i opryskać drzewa.
- Napar z czarnej herbaty
Nam smakuje czarna herbata, ale mszyce jej nie znoszą. Do zwalczania szkodników trzeba zalać co najmniej 6 torebek czarnej herbaty trzema litrami wrzącej wody. Po 15 minutach napar trzeba schłodzić i opryskać drzewo z każdej strony.
- Woda z mydłem
Sprawdzonym sposobem na mszyce jest roztwór szarego mydła. Wystarczy rozpuścić 50 g szarego mydła w litrze ciepłej wody, schłodzić roztwór i wykorzystać do oprysków.
Ponieważ chodzi tutaj o drzewa o jadalnych owocach, chemicznych środków powinno się w miarę możliwości unikać. Większość pestycydów niszczy nie tylko mszyce, ale również pożyteczne owady.