Wszyscy dzwonią po straż pożarną. Mało kto zna prawdziwe zasady dotyczące szerszeni
Wraz z ciepłą pogodą przybywają często do ogrodu nieproszeni goście: szerszenie. To fascynujące i ważne owady. Jednak chociaż ten rodzaj os odgrywa w ekosystemie ważną rolę, ich obecność może być w pewnych sytuacjach problemem. Wiele osób panicznie boi się ich bolesnych użądleń, a plotki straszą ich rzekomo śmiertelnie groźnym jadem. Ale bez paniki! Istnieją metody, aby przepędzić szerszenie, a tak naprawdę ich jad jest słabszy niż pszczół (nie mówimy oczywiście o reakcji alergicznej).
- Szerszenie – co to za owady i jak żyją?
- Zapachy, których nie lubią szerszenie
- Gniazdo szerszeni a straż pożarna
Szerszenie – co to za owady i jak żyją?
Szerszenie (Vespa crabro) to największe owady z rodziny osowatych, pospolite na terenie całego kraju. Są pożyteczne i w ekosystemie pełnią ważną rolę. Żywią się owocami i sokami drzew, ale polują także na inne owady, również te uznawane w ogrodzie za szkodniki. Wnoszą istotny wkład w utrzymanie naturalnej równowagi w naszym środowisku. Są bardziej płochliwe niż pszczoły miodne i nigdy nie atakują bez powodu. Kiedy jednak poczują się zagrożone albo ktoś zbliży się zanadto do ich gniazda, może się zdarzyć, że będą się wtedy bronić.
Jad szerszeni jest słabszy od jadu pszczół, ponieważ pszczoły używają go obrony uli przed tak dużymi ssakami jak borsuki i niedźwiedzie, a szerszenie tylko do polowania na owady, więc ich jad może być znacznie słabszy. Jeden szerszeń za każdym użądleniem wstrzykuje mniej niż 0,2 mg, podczas gdy badania wykazują, że dawka śmiertelna to 10-90 mg/kg ciała. Do zabicia człowieka potrzeba by kilkaset i więcej użądleń. Biorąc pod uwagę, że rój szerszeni liczy zazwyczaj kilkaset owadów, a tylko około 10% z nich atakuje i żądli, taka liczba jest praktycznie nieosiągalna. Niemniej jednak dla alergików, małych dzieci oraz szczególnie wrażliwych miejsc, użądlenie może być niebezpieczne.
Rzut oka na życie szerszeni:
- Długość życia: Rój szerszeni żyje tylko jeden sezon. Podczas gdy młoda królowa przeżywa zimę, cała społeczność żyje tylko od około kwietnia do około listopada.
- Wiosna: Od około kwietnia/maja królowa budzi się z zimowego snu i szuka miejsca na gniazdo. Sama formuje pierwsze komórki plastra i składa w nich jaja. Karmione przez matkę larwy szybko przepoczwarczają się w robotnice. Od tej pory samica zajmuje się tylko składaniem jaj, a robotnice wykonują wszystkie inne obowiązki – rozbudowa gniazda, obrona, karmienie larw. Ostatnie w sezonie larwy przekształcają się w zdolne do rozmnażania pokolenie samic i samców.
- Miejsce gniazdowania: Naturalne puste przestrzenie, jak dziuple drzew, nory ziemne, opuszczone ule, ale też na strychu, pod okapem dachu i w dziurach w ścianach budynków.
- Szczyt sezonu: W pełni lata rój szerszeni rozrasta się do 1000 osobników.
- Pożywienie: Larwy szerszeni są karmione wyłącznie upolowanymi owadami, podczas gdy dorosłe owady chętnie żywią się owocami i słodkimi sokami.
- Aktywność: Szerszenie polują również w nocy, wykorzystując naturalne światło księżyca. Są wabione także przez sztuczne źródła światła, dlatego może się zdarzyć, że szerszeń wpadnie do mieszkania wieczorem.
- Jesień: Wraz z nadejściem pierwszych mrozów kończy się sezon szerszeni. Gniazdo zostaje opuszczone, kolonia wymiera i tylko młode królowe po lotach godowych przeżywają zimę.
Zapachy, których nie lubią szerszenie
Szerszenie są z reguły niekonfliktowe i nieszkodliwe, jeśli tylko zostawi się je w spokoju. W niektórych przypadkach, szczególnie jeśli chodzi o bezpośrednią bliskość mieszkania albo miejsce zabaw dzieci, celowe jest zniechęcenie owadów do osiedlania się w tych miejscach.
Szerszenie mają, jak wiele owadów, szczególnie wyczulony zmysł zapachu. Określone aromaty roślinne są dla nich bardzo nieprzyjemne i mogą je skutecznie odstraszać od określonych miejsc. Należą do nich:
- Trawa cytrynowa
Szeroko znana jako ochrona przed komarami, trawa cytrynowa odstrasza również szerszenie. Jej mocny zapach przeszkadza im i trzyma owady z daleka.
- Goździki
Mocny aromat goździków działa jako naturalny środek odstraszający. Może być stosowany w formie olejku eterycznego. Tradycyjna i skuteczna metoda polega też na wetknięciu goździków w pomarańczę i umieszczenia jej w odpowiednim miejscu.
- Mięta pieprzowa
Szerszenie tej rośliny i jej mentolowego zapachu w ogóle nie znoszą. Dlatego miętowe olejki eteryczne są doskonałym rozwiązaniem, aby stworzyć zaporę dla tych wrażliwych owadów.
- Ocet winny
Ostry zapach octu odstrasza szerszenie. Rozcieńczony wodą i rozpylony ocet jest tanim i skutecznym środkiem odstraszającym.
- Kawa
Zaskakująca, ale działająca metoda: zapach zaparzonej kawy skutecznie odstrasza szerszenie.
- Lawenda
Wydaje nam się, że lawenda pięknie pachnie, a tymczasem szerszenie unikają zapachu lawendy. Posadźcie ją w ogrodzie albo na balkonie, aby zniechęcić owady do zakładania w pobliżu gniazda. Można też rozpylać rozcieńczony olejek lawendowy.
- Bodziszek
Pszczoły i trzmiele lubią wszystkie gatunki bodziszka, jednak osy i komary unikają tej rośliny. Bodziszek roztacza zapach, którego osy i szerszenie w ogóle nie znoszą.
- Rozmaryn
Szerszenie nie lubią zapachu rozmarynu, przy czym ważne jest, że jego zapach jest silniejszy niż przysmaków na stole, które interesowałyby owady. Możecie wzmocnić efekt, łącząc rozmaryn z lawendą.
Gniazdo szerszeni a straż pożarna
Na pytanie, co zrobić, kiedy szerszenie w ogrodzie zbudowały gniazdo, wiele osób bez wahania odpowiada: straż pożarna! Nie jest to prawda. Straż pożarna usuwa gniazda szerszeni i os przede wszystkim w miejscach publicznych. Szczególny nacisk kładziony jest na miejsca, w których znajdują się dzieci, osoby o ograniczonej zdolności poruszania się oraz osoby niepełnosprawne.
Straż pożarna nie może być wzywana, gdy w jakimś miejscu jest dużo szerszeni albo os, ale nie wynika to z obecności gniazda, lecz np. z nagromadzenia owoców, kwiatów i innych słodkich substancji na przykład podczas ogrodowego przyjęcia.
