Odkryli go w Biskupinie, dziś wraca do ogrodów. Zapomniany obłożnik bije rekordy popularności
Bluszczyk kurdybanek od wieków uchodził za roślinę o niezwykłej mocy – jego suszone ziele odkryto nawet w Biskupinie. Mało kto pamięta, że po polsku nazywa się obłożnik… i właśnie ta niemal zapomniana roślina znów wraca na salony. Co ciekawe, nie tylko do aptek i sklepów zielarskich, ale też prosto do przydomowych ogrodów. Dlaczego? Bo jest zaskakująco łatwa w uprawie, a możliwości jej wykorzystania potrafią naprawdę zdumieć. Te niepozorne, zielone listki po wysuszeniu mogą okazać się czymś, bez czego nie będziesz chciał(a) się obyć.
- Bluszczyk kurdybanek: nazwy i opis
- Kurdybanek: właściwości i zastosowanie
- Uprawa kurdybanku: ogród i balkon
- Jak uprawiać bluszczyk kurdybanek?
- Jak podlewać kurdybanek w upały?
- Obłożnik w ogrodzie: gdzie go sadzić
Bluszczyk kurdybanek: nazwy i opis
Bluszczyk kurdybanek (łac. Glechoma hederacea) występuje pod różnymi nazwami. Najczęściej używa się właśnie tej, choć z botanicznego punktu widzenia poprawniej mówić o „bluszczyku ziemnym”. W zielarstwie bardzo popularna jest krótka forma „kurdybanek”. Z kolei w mowie potocznej i ludowej funkcjonuje mnóstwo określeń tej rośliny, a jednym z najczęściej spotykanych jest „obłożnik”.
Bluszczyk kurdybanek rośnie niemal w całej Europie, sięgając aż po regiel dolny. W Polsce przez lata uchodził za uciążliwy chwast łąk i pastwisk, jednak dziś coraz częściej docenia się go ze względu na zastosowanie w celach prozdrowotnych. Najłatwiej spotkać go na miedzach, obrzeżach pól oraz w zaroślach, a od pewnego czasu bywa też postrzegany jako cenna roślina uprawna.
Obłożnik kwitnie od kwietnia do czerwca, tworząc drobne, efektowne, niebieskie kwiaty. Są niewielkie i wyrastają po kilka w kątach liści, przez co potrafią niemal „obsypać” całą łodygę i przyciągać wzrok. Stanowią ciekawy kontrast dla ciemnych, szarozielonych, zimozielonych liści o kształcie nerkowatym, czasem bardziej zaokrąglonym. W naturze kurdybanek rozprzestrzenia się dzięki nadziemnym i podziemnym rozłogom, szybko opanowując dostępne miejsce. Jest całkowicie mrozoodporny i dobrze radzi sobie nawet przy mniej sprzyjającej pogodzie. A może zainteresuje cię także skrzyp polny?
Kurdybanek: właściwości i zastosowanie
Kurdybanek od pokoleń zajmuje ważne miejsce w medycynie ludowej i ziołolecznictwie. Wykorzystuje się zarówno jego liście, jak i kwiaty. Najczęściej przygotowuje się z niego napar, a surowiec zbierany od kwietnia warto dokładnie wysuszyć, aby później bez problemu parzyć herbatki i napary przez cały rok. Obłożnik jest bogaty w sole mineralne, a także żywice i garbniki, które korzystnie oddziałują na organizm. Glechoma hederacea bywa też częstym składnikiem syropów stosowanych przy dolegliwościach dróg oddechowych.
Herbatkę z suszonego kurdybanku pije się również na wsparcie przemiany materii. Zawarte w nim minerały oraz olejek eteryczny mogą dobrze wpływać na pracę układu trawiennego. Zioło podaje się przy problemach ze strony przewodu pokarmowego, a ze względu na wspomaganie metabolizmu sięgają po nie także osoby, które zmagają się z cięższym trawieniem lub kontrolą masy ciała. Dobrze sprawdza się też przy infekcjach i dolegliwościach oddechowych – pomaga łagodzić kaszel i ułatwia odkrztuszanie.
Wiele osób uważa ponadto, że bluszczyk ziemny wspiera odporność i działa ogólnie wzmacniająco, szczególnie na serce. Ponieważ może wyciszać napięcie i łagodzić zaburzenia rytmu, bywa stosowany w stresujących momentach jako alternatywa dla melisy. Mówi się również, że kurdybanek ma nie tylko właściwości prozdrowotne, ale i „magiczne” – ma pomagać przetrwać trudniejsze chwile i odsuwać niepokój.
Bluszczyk ziemny ma też swoje miejsce w kuchni. Susz da się kupić nawet w zwykłych sklepach spożywczych. Najlepiej wypada jako dodatek do zup, sosów i mięs. Przepisy z jego użyciem kojarzone są głównie z kuchnią litewską, ale bez trudu podkręci smak również innych dań. Jest intensywnie aromatyczny, więc warto sięgnąć po potrawy z jego udziałem, jeśli cenisz wyrazisty zapach i ziołową nutę. Kurdybanek nie jest drogi – opakowanie przyprawy kosztuje zwykle kilka złotych.
Uprawa kurdybanku: ogród i balkon
Bluszczyk kurdybanek sprawdzi się zarówno w gruncie, jak i w donicach. Bez problemu rośnie na balkonie oraz na parapecie, dlatego łatwo wprowadzić go do codziennej uprawy nawet bez ogrodu. To roślina całkowicie mrozoodporna, więc nasiona można od razu wysiewać na docelowe stanowisko. Kurdybanek wschodzi bardzo szybko – gdy wysiejesz go wczesną wiosną, pierwszych kwiatów możesz spodziewać się już w kwietniu. Sam zakup nasion zwykle nie obciąża budżetu: w sklepach ogrodniczych kosztują zazwyczaj kilka złotych za opakowanie. Warto jednak pamiętać, że cena może się różnić w zależności od odmiany – dostępne są też warianty o bardziej dekoracyjnym wyglądzie, których nasiona bywają nieco droższe.
Bluszczyk ziemny najczęściej rozmnaża się z rozsady. Wystarczy znaleźć dobrze rozrośniętą kępę, podzielić ją na mniejsze części i posadzić sadzonki w wybranym miejscu albo w pojemniku. Trzeba jednak liczyć się z tym, że roślina błyskawicznie wypuszcza nowe pędy i rozłogi, dlatego w uprawie kluczowy jest właściwy rozstaw. Kurdybanek można sadzić w towarzystwie tawułki oraz różnych ziół, ale lepiej zachować czujność: silniej rosnące gatunki mogą okazać się dla niego zbyt wymagającą konkurencją. A może zainteresuje cię także pokrzywa i jej właściwości?
Jak uprawiać bluszczyk kurdybanek?
Bluszczyk kurdybanek uchodzi za roślinę mało kłopotliwą w uprawie. Jeśli jednak zależy ci na tym, by szybko się rozrastał i tworzył gęstą darń, warto dobrać mu właściwe miejsce. Nie lubi ostrego słońca, dlatego najlepiej sadzić go w cieniu lub półcieniu. Ważne jest też podłoże bogate w składniki mineralne – wtedy liście są najbardziej dorodne i szczególnie cenione pod kątem zastosowań leczniczych.
Najlepiej rośnie w glebie żyznej, próchnicznej i jednocześnie dobrze przepuszczalnej. Kluczowy dla powodzenia uprawy jest jednak poziom wilgoci. Bluszczyk ziemny potrzebuje regularnego podlewania – gdy ma za sucho, liście zaczynają brązowieć, przez co tracą wartość i nie sprawdzają się w kuchni. W donicach i skrzynkach trzeba pilnować tego szczególnie, bo ziemia szybciej przesycha. Dobrym rozwiązaniem jest ściółkowanie, które ogranicza parowanie i pomaga dłużej utrzymać wilgotne podłoże.
Jak podlewać kurdybanek w upały?
Bluszczyk kurdybanek uchodzi za roślinę bezproblemową – nie potrzebuje specjalnych zabiegów ani skomplikowanej pielęgnacji. O tym, czy będzie rósł zdrowo i gęsto, w największym stopniu decyduje właściwe podlewanie. Kurdybanek lubi wilgoć i potrafi błyskawicznie przeschnąć, dlatego podczas upałów warto sięgać po konewkę nawet dwa razy dziennie. Szczególnie dotyczy to egzemplarzy uprawianych w donicach, bo podłoże w pojemnikach traci wodę najszybciej. Roślina sama daje znać, że ma za sucho – liście robią się pomarszczone, wiotkie i opadają. Gdy zwlekasz z podlewaniem, zaczynają brązowieć, a cała kępa wyraźnie słabnie.
Nie ma też potrzeby regularnego nawożenia. Jeśli jednak zależy ci na wyjątkowo bujnych, zwartych kępach, możesz od czasu do czasu podać niewielką dawkę nawozu wieloskładnikowego przeznaczonego dla roślin kwitnących. Mineralne dokarmianie ani profilaktyczne stosowanie środków ochrony roślin nie są jednak wymagane w codziennej uprawie.
Obłożnik w ogrodzie: gdzie go sadzić
Obłożnik to roślina, która naprawdę przyciąga wzrok. Nawet jeśli planujesz uprawiać ją głównie dla cennych liści i cenionych właściwości leczniczych, najlepiej posadzić ją w miejscu dobrze widocznym. Bluszczyk kurdybanek doskonale prezentuje się na murkach, skalniakach ogrodowych i na małych rabatach. W okresie kwitnienia potrafi całkowicie zdominować takie zakątki – należy do nielicznych roślin, które oferują kwiaty w wyraźnie niebieskawym odcieniu. Równie dobrze radzi sobie na balkonach i tarasach. Ożywi niemal każdą kompozycję, ale warto pamiętać, że do ładnego rozrostu potrzebuje dość dużo miejsca.