To drzewo żyje od 1300 lat! Ogrodnicy w całej Polsce sadzą je na potęgę
Cis pospolity to wyjątkowa roślina, która łączy elegancję, odporność i wszechstronność w ogrodzie. Od pojedynczych okazów po imponujące żywopłoty – cisy zachwycają przez cały rok, niezależnie od pogody. Poznaj polecane odmiany, sposoby rozmnażania i metody pielęgnacji, aby Twój ogród nabrał niepowtarzalnego charakteru i naturalnej harmonii. Odkryj tajemnicę zielonej trwałości w każdym zakątku ogrodu.
- Cis pospolity: długowieczna roślina o wielu zastosowaniach
- Cis pospolity i jego odmiany w ogrodzie
- Cisy w ogrodzie: piękno i ochrona przed wiatrem
- Cisy w ogrodzie: różnorodność i piękno iglaków
Cis pospolity: długowieczna roślina o wielu zastosowaniach
Cis to roślina wiecznie zielona oraz bardzo długowieczna. Najstarszy egzemplarz w Europie znajduje się w Polsce i jest znany jako Cis Henrykowski. Jego wiek szacuje się na około 1300 lat. Cis pospolity jest wykorzystywany w przestronnych ogrodach, a także w małych ogródkach, ze względu na powolny roczny przyrost krzewu, wynoszący od 6 cm do 10 cm. Charakterystyczne cechy cisu pospolitego obejmują:
- Czerwone drewno o dużej twardości, które dawniej było używane do produkcji wysokiej jakości łuków, a później do mebli.
- Igły płaskie, miękkie i błyszczące, pozbawione żywicy. Górna część jest ciemnozielona, przechodząca w dolnej części w jaśniejszy, żywozielony odcień.
- Rozdzielnopłciowość, dwupienność - posiada osobne kwiaty męskie i żeńskie, rosnące na różnych roślinach.
- Nasiona, brązowe lub oliwkowe, umieszczone w czerwonym osnówce. Są wydawane przez rośliny żeńskie. Osnówka to jedyna jadalna część cisu. W pozostałych częściach rośliny znajdują się silnie trujące alkaloidy, z grupy taksyn, które zakłócają pracę serca.
Cis pospolity i jego odmiany w ogrodzie
Taxus baccata, czyli cis zwyczajny, preferuje miejsca nasłonecznione, ale dobrze radzi sobie również w zacienionych lokalizacjach. Dzięki gęstemu systemowi korzeniowemu, można go łatwo przesadzać. Najlepiej sadzić go na glebach dobrze przepuszczalnych, bogatych w wapń. Dobrze rozwija się zarówno w glebach kwaśnych, jak i zasadowych. Cisy są często używane na żywopłoty, ponieważ doskonale znoszą przycinanie i formowanie.
Mieszaniec cisu zwyczajnego z cisem japońskim, czyli cis pośredni, dobrze znosi mroźne zimy. Mrozoodporne odmiany to:
- Cis pośredni Hicksa, Hicksii – uważany za jeden z najpiękniejszych cisów. Krzew osiąga do 3 metrów wysokości. Posiada ciemnozielone, błyszczące igły ułożone w formie wachlarza. Jesienią warto zobaczyć, jak wygląda, obsypany licznymi, dość dużymi, ozdobnymi, żywoczerwonymi owocami. Szczególnie efektownie prezentuje się wysoki żywopłot z udziałem Hicksii, który łatwo poddaje się formowaniu. Hicksii sprawdzi się także jako soliter. Cena sadzonek dostępnych w centrach ogrodniczych, w zależności od wielkości, wynosi od 20 zł do 125 zł.
- Cis pośredni Hatfielda, Hatfieldii – jest szerokim krzewem, rozrastającym się do 2 metrów szerokości i osiągającym 5 metrów wysokości. Ma ciemnozielone igły. Nadaje się do sadzenia w miejscach zacienionych, w glebie ogrodowej i gliniastej. Sprawdzi się w interesujących kompozycjach ogrodowych oraz na wysoki żywopłot. Cena 40 cm sadzonki to około 28 zł.
Sadzonki cisów należy pobierać po pierwszych przymrozkach, najlepiej używając ukorzeniaczy, ze względu na trudności w ukorzenianiu się roślin. Sadzonki o długości około 10 cm należy oderwać z fragmentem drewna, a następnie zanurzyć w ukorzeniaczu i umieścić w doniczce. Jako podłoże można zastosować odkwaszony torf, zmieszany z piaskiem w proporcji 3:1. Zakup ukorzenionych sadzonek jest łatwiejszym i wygodniejszym sposobem na wzbogacenie ogrodu w atrakcyjne rośliny. Więcej na temat cisu w ogrodzie przeczytasz w tym artykule.
Cisy w ogrodzie: piękno i ochrona przed wiatrem
Żywopłot służy do ochrony ogrodu przed zimnym wiatrem i tworzenia zacisznych miejsc. Stosowanie cisów na żywopłoty zapewnia, że krzewy będą zdrowe i pięknie wkomponowane w ogród, współgrając z innymi roślinami.
- Taxus babaccata – Fastigiata – to wąska, kolumnowa roślina z ciemnozielonymi, gęstymi igłami na mocno rozkrzewionych krótkich pędach. Idealna na wysoki żywopłot, osiągający do 2 m. Preferuje żyzne i wilgotne gleby.
- Cis pospolity Fastigiata Aurea – młoda roślina wyróżnia się jasnożółtymi końcówkami igieł, co czyni ją atrakcyjnym ozdobnym krzewem o kolumnowym pokroju. Dodatkową ozdobą są czerwone nasiona. Nadaje się na gęsty żywopłot w wilgotnych miejscach, najlepiej w pobliżu wody.
- Cis pospolity Fastigiata Robusta – to kolumnowa roślina, węższa od innych odmian Fastigiata i posiadająca dłuższe igły. Jest to ozdobny krzew odpowiedni na żywopłot w miejscach słonecznych i zacienionych. Odporna na większość szkodników i ma wysoką mrozoodporność.
Koszt sadzonek cisów pospolitych odmiany Fastigiata to około 10 zł.
Na efektowne żywopłoty polecana jest także uprawa cisu pośredniego:
- Hicksi – cena sadzonek, w zależności od wysokości, wynosi od około 8 zł do około 50 zł,
- Hilli – mniejsze sadzonki kosztują około 9 zł, wyższe około 18 zł. Może zainteresują cię również inne iglaki w ogrodzie?
Cisy w ogrodzie: różnorodność i piękno iglaków
Dobór interesujących roślin wpływa na wygląd ogrodu. Wybierając odmiany takie jak cis pospolity czy cis pośredni, zyskamy niepowtarzalną ozdobę zarówno dla małych przydomowych ogródków, jak i większych terenów zielonych. Cisy mają niskie wymagania co do klimatu i gleby.
- Cis pospolity Dovastona, Dovastoniana – to iglaste drzewo, zwykle z pojedynczym pniem, charakteryzujące się efektowną formą. Ma szeroko rozłożone gałęzie z wiszącymi ciemnozielonymi odgałęzieniami oraz długimi, płasko ułożonymi igłami. Średnica może osiągać nawet 10 m, więc warto przeznaczyć dla cisu większą przestrzeń, gdzie stanie się atrakcyjnym akcentem. Dobrze rośnie w zacienionych miejscach. Nie należy go przycinać.
- Cis pospolity krótkogłowy, Adpressa stricte – ma zwartą formę z wzniesionymi sztywnymi pędami. Roślina wyróżnia się bardzo krótkimi ciemnozielonymi igłami. W Polsce ta odmiana jest rzadko spotykana i poszukiwana przede wszystkim przez kolekcjonerów.
- Aurea Decora oraz Elegantissima - to krzewy o złocistych igłach, osiągające szerokość do 1,5 m i znaczną szerokość – do 3,5 m. Są odporne na mróz. Atrakcyjnie prezentują się w grupach roślin. Aurea Decora doskonale nadaje się na niski żywopłot, gdyż szybko regeneruje się po cięciach. Elegantissima dobrze wygląda pod osłoną wyższych drzew, preferując cieniowane miejsca.
- Repandens - osiąga jedynie 0,5 m wysokości. Rozrasta się szeroko i płasko do 3 m średnicy. Boczne pędy przygięte do ziemi są pokryte ciemnozielonymi igłami, skierowanymi ku górze. Cis tej odmiany to atrakcyjna roślina okrywowa, idealna na stanowiska zacienione. Sprawdź także najpopularniejsze odmiany cisu w Polsce.
Cisy to idealne krzewy do ogrodów naturalistycznych i przydomowych ogródków. Świetnie sprawdzą się jako solitery oraz w grupach roślin. Stanowią doskonałe tło dla innych nasadzeń. Nadają się na zimozieloną barierę żywopłotów. Odporne na trudne warunki klimatyczne, dobrze radzą sobie z miejskim powietrzem i prezentują się wspaniale w przemysłowych środowiskach. Warto postawić na cisy, które zapewnią piękno ogrodu przez cały rok.
Źródła:
- Księga ogrodnicza, Warszawa 1993.
- P. Muras, Iglaki w ogrodzie, Warszawa 1995.
- Arboretum w Prószkowie, Opole 2001. Mój Ogródek, Lipiec 2017, nr 7.