Wygląda jak ozdoba, działa jak lek. Ta roślina z czerwonymi „koralikami” zaskakuje właściwościami
Schisandra chińska to wciąż raczej mało znana roślina w Polsce. Jest to dekoracyjna roślina z rodziny cytryńcowatych, hodowana głównie ze względu na swoje walory ozdobne. Warto jednak pamiętać o jej leczniczych właściwościach. Schisandra chinensis produkuje owoce, które są odpowiednie do przetworów. Ich korzystne działanie jest bardzo rozległe. Nie ma na co czekać, czas dodać sadzonki tej rośliny do listy wiosennych zakupów.
- Cytryniec chiński: uprawa i właściwości
- Cytryniec chiński: wszechstronny dar natury
- Cytryniec chiński: właściwości i zastosowanie
- Jak wybrać i kupić cytryniec chiński?
- Uprawa i pielęgnacja schisandry chińskiej
- Pielęgnacja cytryńca chińskiego: podlewanie i nawożenie
- Pielęgnacja cytryńca: przycinanie i ochrona
Cytryniec chiński: uprawa i właściwości
Schisandra chinensis należy do rodziny Schisandraceae. Rodzina ta zawiera kilka gatunków, a wiele z nich nadaje się do hodowli. Oprócz Schisandra chinensis w polskich ogrodach można również znaleźć Schisandra rubiflora. Jednak ten gatunek jest bardziej wymagający i nie posiada takich właściwości zdrowotnych, jak cytryniec chiński. Cytryniec, jak sama nazwa wskazuje, pochodzi z Chin. W naturalnym środowisku ma temperaturę podobną do tej, jaka jest w Polsce. Nie jest całkowicie odporny na mróz, ale można go uprawiać w naszym klimacie, ponieważ wytrzymuje obniżki temperatury do -30-35 stopni Celsjusza.
Jest to winorośl, która szybko pnie się po podporach i oplata pnie drzew swoimi długimi, elastycznymi pędami. Cytryniec posiada intensywnie zielone, owalne liście, które rosną w skupiskach. Z ich kątów na długich szypułkach wyrastają kwiaty różnych płci. Mają około 2 cm średnicy, są białe lub kremowe, a z czasem przekwitania stają się coraz bardziej różowe. Skupione są po kilka, tworząc interesujący zbiór, pięknie wyglądających, czerwonych koralików.
Cytryniec produkuje bardzo efektowne owoce, które ozdabiają roślinę późnym latem i jesienią. Są to jagody o średnicy około 1 cm, intensywnie czerwone, niemal szkarłatne. To właśnie owoce sprawiają, że cytryniec chiński jest tak atrakcyjny, a jego sadzonki są bardzo popularne. Owoce mają wiele właściwości zdrowotnych. Ich działanie jest stosowane w ziołolecznictwie i medycynie naturalnej.
Cytryniec chiński: wszechstronny dar natury
W owocach cytryńca obecne są lignany, które mają działanie ochronne na wątrobę, zabezpieczają ją przed uszkodzeniem i wspierają jej proces regeneracji. Mogą być stosowane wspomagająco w przypadku zapalenia wątroby spowodowanego czynnikami chemicznymi. Dzięki cytryńcowi chińskiemu organizm wytwarza bardzo silny związek antyoksydacyjny, który wspomaga proces detoksykacji.
Cytryniec w tradycyjnej medycynie chińskiej od dawna był używany jako środek na niepokój i inne zaburzenia równowagi psychicznej. Pomaga radzić sobie z osłabieniem, przemęczeniem i drażliwością. Dzieje się tak, ponieważ pobudza cały układ nerwowy, przywracając spokój i umożliwiając odpoczynek. Uważa się również, że owoce cytryńca umożliwiają budowanie siły fizycznej i poprawiają ogólną wydolność organizmu.
W swoim kraju pochodzenia cytryniec chiński jest składnikiem leków, które są przepisywane na leczenie choroby wieńcowej. Dodatkowo te niewielkie czerwone jagody doskonale wpływają na poziom cukru we krwi. Regulują również poziom cholesterolu. Mają także działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne. Wykazano, że mają silne właściwości bakteriobójcze. Te cechy są wykorzystywane w leczeniu gronkowca złocistego czy duru brzusznego.
Cytryniec chiński: właściwości i zastosowanie
Świeże owoce cytryńca nie należą do najsmaczniejszych. Jednak doskonale nadają się na przetwory, można je również spożywać po wysuszeniu. Te małe jagody to świetny materiał na dżemy, konfitury i soki. Lekko cierpki i kwaskowaty sok z cytryńca dodaje się do herbat i win, wzbogacając ich smak i znacząco intensyfikując aromat.
Niemniej jednak największą popularnością cieszy się nalewka z cytryńca. Nalewka ma bardzo szerokie właściwości lecznicze, wspomaga w stanach lękowych i podwyższonego stresu. Charakteryzuje się niecodziennym smakiem – dość kwaśnym, lekko cierpkim, z którego wyłania się dużo słodyczy. Nalewka powstaje na spirytusie i świeżo zebranych owocach. Można dodać do niej miód – w tej formie nalewka będzie doskonałym środkiem na grypę lub przeziębienie.
Owoce na przetwory z cytryńca zbiera się w całych gronach, gdy wszystkie są już intensywnie wybarwione i dojrzałe. Inne drzewa liściaste wymagają przemrożenia, aby ich jagody nadawały się do spożycia, w przeciwieństwie do cytryńca. Owoce można jednak bez problemu zamrażać i przechowywać w zamrażarce.
Owoce można również kupić, najczęściej są dostępne w formie suszonej. Jednak cena cytryńca chińskiego jest stosunkowo wysoka. 100 g suszonych owoców może kosztować nawet 40-50 zł. Wysoka cena cytryńca chińskiego wynika z tego, że komercyjna uprawa rośliny jest znacznie utrudniona z uwagi na specyficzne warunki. Jagody zazwyczaj są importowane z Chin.
Wykorzystywane są również liście cytryńca. Przygotowuje się z nich napar, który smakuje podobnie jak zielona herbata z cytryną i ma lekko cytrusowy aromat. Jego zadaniem jest oczyszczanie krwi, poprawa ostrości widzenia i szybkości myślenia.
Jak wybrać i kupić cytryniec chiński?
Cytryniec chiński można kupić w formie sadzonek prawie przez cały sezon wegetacyjny. Coraz częściej są one dostępne w sklepach budowlanych i dużych hipermarketach, ale najlepiej nabyć je w renomowanym i zaufanym sklepie ogrodniczym lub w szkółce oferującej krzewy i drzewa ozdobne. Choć w takim miejscu cena cytryńca chińskiego może być trochę wyższa, różnica nie powinna być znacząca.
Przed kupnem warto dokładnie obejrzeć sadzonki. Powinny być sprzedawane w doniczkach, dość wysokie, z liśćmi o intensywnym kolorze. Lepiej unikać zakupu sadzonek z nagimi korzeniami, gdyż są one bardziej narażone na uszkodzenia podczas transportu i wysychanie.
Koszt cytryńca chińskiego nie jest wysoki. Zwykle waha się od kilkunastu do dwudziestu kilku złotych. Cena cytryńca chińskiego zazwyczaj nie zależy od jego odmiany, ale może się zmieniać w zależności od rozmiaru sadzonki – mniejsze egzemplarze są zazwyczaj tańsze. Koszt cytryńca chińskiego jest na tyle przystępny, że warto posadzić go we własnym ogrodzie. Jedno pnącze może dawać dużo owoców, nawet do 5 kg, które można wykorzystać na pyszne przetwory.
Uprawa i pielęgnacja schisandry chińskiej
Schisadra chinensis dobrze adaptuje się do naszego klimatu, ale aby prawidłowo się rozwijała, trzeba zapewnić jej dość specyficzne warunki. Przede wszystkim udaje się uprawa jedynie na wystarczająco wilgotnym podłożu. Musi ono być jednocześnie odpowiednio przepuszczalne i dobrze zdrenowane. Dlatego w miejscu sadzenia tworzy się wielowarstwowy drenaż – na dno otworu kładzie się warstwę żwiru lub małych kamyczków, potem nieco gałęzi i kory, następnie trochę piasku, a na koniec ziemię uprawną. Warto także wyściółkować ziemię dookoła rośliny, aby nie traciła zbyt szybko wilgoci.
Cytryniec preferuje glebę żyzną, bogatą w próchnicę. Szybko pobiera duże ilości składników odżywczych i mineralnych. Należy wyznaczyć dla niego miejsce słoneczne i ciepłe, ale stanowiska półcieniste również są odpowiednie. Cytryniec chiński musi jednak być posadzony w miejscu, gdzie nie będzie wystawiony na silne wiatry, szczególnie zimą.
Przez pierwsze trzy lata uprawy nie daje owoców. W tym okresie cytryniec powinien rosnąć bez przeszkód. Dopiero w czwartym roku podpiera się go, przywiązując do siatki, kratki lub pergoli 1-3 najdłuższe pędy, które zaczną piąć się po podpórce.
Pielęgnacja cytryńca chińskiego: podlewanie i nawożenie
Cytryniec chiński wymaga dużej wilgotności w glebie, ale zbyt duża ilość wody również może mu zaszkodzić. Dlatego roślinę powinno się podlewać raczej często, lecz w niewielkich dawkach. Jest to szczególnie ważne podczas okresu kwitnienia i formowania owoców. Brak wody w tym czasie może prowadzić do opadania pąków lub kwiatów, co sprawia, że uprawa cytryńca staje się nieefektywna. Ten okres zwykle przypada na lipiec lub sierpień, kiedy w naszych warunkach pogodowych panują wysokie temperatury. W tym czasie nie można zaniedbać systematycznego podlewania, warto również zwiększyć znacznie dzienną ilość wody dla rośliny.
W pierwszym sezonie uprawy, zaraz po posadzeniu, cytryńca nie powinno się nawozić. Dopiero pnącza, które zaczną się wspinać, będą tworzyć kwiaty i owoce, więc roślina tego nie wymaga. W drugim sezonie uprawy warto wzbogacić cytryniec chiński odpowiednią ilością nawozu. W tym przypadku wystarczy zrobić to tylko raz, ale w kolejnych latach trzeba wykonywać nawożenie znacznie częściej.
Cytryniec nawozi się obornikiem lub dobrze skompostowaną korą. Wystarczy cienka warstwa, około 2 cm nawozu. Można także użyć nawozów mineralnych. Najlepiej sprawdzają się nawozy wieloskładnikowe przeznaczone do roślin owocujących. Rekomenduje się takie o wydłużonym działaniu – wtedy zabieg przeprowadza się rzadziej niż raz na 2 tygodnie.
Pielęgnacja cytryńca: przycinanie i ochrona
Oprócz podlewania i nawożenia cytryniec generalnie nie potrzebuje żadnych zabiegów pielęgnacyjnych. Doskonale przetrzymuje zimę, więc jego hodowla nie wymaga zimowania ani nakładania osłon, chyba że jesteś zaniepokojony, że roślina może zostać uszkodzona przez wiatr. Jeśli znajduje się w odpowiednio osłoniętym miejscu, nic złego nie powinno się stać.
Jednak cytryniec, podobnie jak wszystkie krzewy i drzewa liściaste, wymaga przycinania. Przez pierwsze kilka sezonów po posadzeniu roślina powinna rosnąć naturalnie. Dopiero później przeprowadza się cięcie. Cytryniec powinien być przycinany co roku, wczesną wiosną. To najodpowiedniejszy czas na to, aby kontrolować pojawianie się bocznych odrostów. Dzięki przycinaniu roślina lepiej owocuje.
Wiosną usuwa się zeszłoroczne pędy, skracając je na 12-15 oczek. W tym okresie warto także usunąć słabe i chore pędy oraz te, na których najbardziej widać ślady działalności szkodników. Dzięki temu cytryniec pięknie się zagęszcza, a szanse na obfite owocowanie są większe.