Nie straszne jej upały i susza. Ta jednoroczna roślina kwitnie aż do jesieni
Jeśli ktoś szuka rośliny, która będzie kwitła nieprzerwanie od lipca aż do przymrozków, a przy tym nadaje się na kwiat cięty i susz, powinien wybrać gomfrenę. Niezwykłe, kuliste kwiatostany tej delikatnej przedstawicielki rodziny szarłatowatych wnoszą różne kolory i ciekawą strukturę do każdego ogrodu. Mimo swojego tropikalnego pochodzenia, gomfrena kulista rośnie bez problemu w naszej strefie klimatycznej jako roślina jednoroczna.
- Pochodzenie i wygląd gomfreny kulistej
- Stanowisko i sadzenie gomfreny kulistej
- Podlewanie, nawożenie i przycinanie
- Z czym najlepiej komponować gomfrenę?
Pochodzenie i wygląd gomfreny kulistej
Gomfrena kulista (Gomphrena globosa L.), nazywana też wiecznikiem kulistym, należy do rodziny szarłatowatych, a łaciński epitet gatunkowy globosa odnosi się do okrągłych główek jej kwiatostanów. Roślina ma swoją ojczyznę w Ameryce Środkowej i Południowej, i jest u siebie w domu od Meksyku po Panamę i Brazylię. W międzyczasie uprawa gomfreny kulistej jako rośliny ozdobnej i leczniczej rozprzestrzeniła się szeroko w świecie, a zwłaszcza w środkowej Afryce, południowej Azji oraz w Australii. Trwałe kwiatostany są używane na przykład na wieńce na Hawajach albo w Nepalu.
Gomfrena jest jednoroczną rośliną silnie rozgałęzioną, dorastającą do 30-60 cm wysokości, w zależności od odmiany. Na wzniesionych pędach wyrastają naprzeciwlegle liście jasnozielone do purpurowo zabarwionych. Najbardziej rzucają się w oczy główkowate, kuliste kwiatostany o jaskrawej barwie, którą nadają im listki przykwiatowe. Zwarte, podobne do piłek golfowych zbiory kwiatów, o średnicy 2-3 cm, pojawiają się w lipcu i kwitną niezmordowanie aż do pierwszych mrozów (październik, listopad). Ich kolor waha się w zależności od odmiany i może być: głęboką purpurą, jaskrawą czerwienią, różem, bielą, pomarańczem lub magentą.
Okrągły kwiatostan gomfreny kulistej składa się wielu pojedynczych kwiatków. Każdy z nich jest otoczony suchymi, łuskowatymi listkami, które nadają właściwy kolor kwiatostanom. Obupłciowe kwiaty właściwe składają się z pięciu częściowo rurkowato zrośniętych płatków, pięciu pręcików i słupka. Forma botaniczna rozwija kwiatostany w kolorze purpurowofioletowym. Na suche bukiety należy ścinać kwiatostany jeszcze nie w pełni rozwinięte.
Stanowisko i sadzenie gomfreny kulistej
Pełne nasłonecznienie jest podstawą efektownego kwitnienia gomfreny. Roślina powinna mieć co najmniej sześć godzin bezpośredniego światła słonecznego, a najlepiej osiem do dziesięciu. Dobrze rośnie w ciepłych, osłoniętych miejscach – przy ścianach skierowanych na południe i na osłoniętych pergolą rabatach. Ukorzeniona roślina jest w wysokim stopniu tolerancyjna w stosunku do ciepłych i suchych warunków. Toleruje półcień, ale na takim stanowisku wyraźnie redukuje kwitnienie.
Dobrze przepuszczalna, żyzna gleba tworzy optymalne warunki do kwitnienia. Przed sadzeniem celowe jest wzbogacenie gleby dawką kompostu, a ideałem jest pH równe od 6,0 do 7,5. Konieczny jest skuteczny drenaż, aby uniknąć zastojów wody.
Gomfrenę uprawia się zwykle z rozsady. Nasiona wysiewa się w końcu marca lub na początku kwietnia. W temperaturze ok. 20°C nasiona kiełkują po około 2 tygodniach. Siewki pikuje się do doniczek, a sadzonki wysadza do gruntu po majowych przymrozkach w rozstawie 20-30 cm. Możliwe jest też wysianie nasion prosto do gruntu pod koniec kwietnia lub na początku maja i późniejsze przerwanie siewek do odpowiedniej rozstawy.
Podlewanie, nawożenie i przycinanie
Regularne podlewanie młodych roślin w pierwszych dwóch-trzech tygodniach po posadzeniu jest niezbędne. Po ukorzenieniu (zwykle po około trzech tygodniach) można zredukować podlewanie w normalnych warunkach do raz w tygodniu. Podczas upalnej pogody konieczne może być nawet codzienne nawadnianie. Dodatkowe nawożenie na normalnej ziemi ogrodowej jest też niekonieczne. W skrzynkach i pojemnikach trzeba rośliny zasilać nawozem co dwa tygodnie do końca sierpnia w trakcie podlewania.
Przycinanie gomfreny nie jest konieczne, ale lekkie uszczknięcie młodych roślin (5-7 cm przy 20 m wysokości) pobudza rozgałęzianie i tworzenie pąków kwiatowych. Trzeba ten zabieg wykonać przed lipcem, aby uzyskać efektowne kwitnienie jesienne. Można usuwać przekwitłe główki – raczej ze względów estetycznych, ponieważ roślina będzie kwitła bez usuwania przekwitłych kwiatów.
Z czym najlepiej komponować gomfrenę?
Gomfrena kulista wspaniale wygląda w towarzystwie takich roślin kwiatowych, jak:
- cynia (czerwone, żółte, pomarańczowe kwiaty),
- aksamitki,
- nagietki,
- celozja,
- szałwia ogrodowa,
- ołownik przylądkowy,
- portulaka
Trzeba pamiętać, że piękna gomfrena kulista nie jest odporna na mróz. W naszych warunkach jest wyłącznie kwiatem jednorocznym i nie nadaje się do zimowania. Ginie przy pierwszym spadku temperatury do 0°C i poniżej.