Z lasu deszczowego trafił na parapet. Oto sekret jego kwitnienia
Czy marzysz o grudniku, który każdego roku rozświetla dom barwnymi kwiatami? Ten wyjątkowy sukulent, nazywany również szlumbergerą lub kaktusem bożonarodzeniowym, potrafi ożywić zimowe dni i stać się ozdobą świątecznych aranżacji. Chociaż jego hodowla w domu wymaga kilku prostych zabiegów, odpowiednia pielęgnacja sprawia, że kwitnie regularnie, zachwycając różem, czerwienią i fioletem. Dowiedz się, jak stworzyć mu idealne warunki i ciesz się jego kwiatami każdego roku.
- Grudnik: świąteczna dekoracja na lata
- Sukulenty: charakterystyka i uprawa kaktusów
- Pielęgnacja i warunki dla kaktusa bożonarodzeniowego
- Pielęgnacja grudnika: podlewanie i nawożenie
- Pielęgnacja i rozmnażanie grudnika w domu
Grudnik: świąteczna dekoracja na lata
Grudnik jest jedną z najbardziej cenionych roślin. Jego popularność wzrasta szczególnie w czasie świąt Bożego Narodzenia, gdy rywalizuje o miejsce w naszych domach z niekwestionowaną królową świąt, gwiazdą betlejemską. Nabywamy ten kwiat jako ozdobę świąteczną lub jako podarunek. Zygokaktus to roślina długowieczna, która w domowych warunkach może żyć od dziesięciu do nawet dwudziestu lat. Jeśli więc zakwitnie w kolejnym roku, można go ponownie użyć do dekoracji. I tak co roku... Ważne jest jednak, aby wiedzieć, jak dbać o grudnika, aby przez wiele lat przyczyniał się do świątecznego klimatu. A może interesuje cię także kwiat gwiazda betlejemska?
Kaktus bożonarodzeniowy pochodzi z Brazylii, gdzie osiedlił się w koronach drzew lasu deszczowego. Podobno kiedyś był to ogrodowy kwiat, uprawiany przez lokalne plemiona. Nie wiemy dziś, czy te ludy potrafiły pielęgnować grudnika, ale faktem jest, że roślina przetrwała w tamtejszym klimacie, a wiedza o niej dotarła również do Europy.
W uprawie rzadko spotyka się grudniki czystej rasy. W większości są to formy hybrydowe. Kaktus bożonarodzeniowy wyróżnia się wzniesionym lub zwisającym pokrojem i liśćmi złożonymi z pięcio-, sześciocentymetrowych segmentów. Jego łodygi są płaskie i mięsiste, wyraźnie podzielone na części, na końcach których pojawiają się kwiaty o długości do dziesięciu centymetrów. Szlumbergera ucięta ma dwururowe kwiaty z wygiętymi płatkami okwiatu. Kaktus szlumbergera zwykle rośnie sam w doniczce, ale możemy go też posadzić w dużym pojemniku razem z innymi kaktusami. Ponieważ grudnik kwitnie w domu w okresie Bożego Narodzenia, w tym czasie cieszy się największą popularnością.
Sukulenty: charakterystyka i uprawa kaktusów
Grudnik jest jednym z sukulentów. Rośliny te cechują się grubymi, mięsistymi łodygami, które przechowują wodę. Ich odporność na warunki środowiskowe wynika również z ich unikalnych kształtów. Mimo że mają różnorodne formy, struktura ich liści, pędów i korzeni jest jednolita. Dzięki temu mogą nie tylko magazynować wodę na czas suszy, ale także chronić się przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Zygokaktus również gromadzi wodę w łodygach, pędach i korzeniach, co pozwala mu przetrwać nawet w bardzo trudnych warunkach.
Sukulenty występują na całym świecie, w tym w Europie, Azji i obu Amerykach. Reprezentują różnorodną grupę roślin - od maleńkich roślin wodnych po gigantyczne, drzewiaste kaktusy rosnące na pustyniach. Zwykle preferują lekką glebę z dodatkiem piasku. Uprawa i pielęgnacja sukulentów nie jest trudna, a rozmnaża się je głównie poprzez sadzonki. Wszystkie sukulenty zazwyczaj sadzi się płytko w doniczkach. Sprawdź także najlepsze kwiaty doniczkowe do domu.
Wiele sukulentów to kaktusy. Istnieje ponad trzy tysiące ich gatunków. Kaktusy różnią się od innych sukulentów tym, że mają stożki wzrostu oraz tak zwane aureole, czyli pokryte włoskami lub meszkiem, okrągłe lub podłużne miejsca, z których wyrastają ciernie, pędy boczne lub kwiaty. Ze względu na ciernie ich sadzenie i przesadzanie jest utrudnione. Kaktusy rosną głównie w Ameryce Południowej, Środkowej i Północnej. W swoich naturalnych środowiskach są mało wymagające, ale ich uprawa w domach lub ogrodach w Europie wymaga więcej uwagi. Wiele kaktusów rośnie w wilgotnych lasach tropikalnych i te są łatwiejsze w uprawie niż kaktusy pustynne. Grudnik również pochodzi z obszarów tropikalnych, więc jego wymagania są podobne do wymagań innych kaktusów tropikalnych.
Większość kaktusów dobrze znosi rozmnażanie z nasion. Podczas ich kiełkowania należy trzymać doniczki w ciepłym i zacienionym miejscu. Następnie stopniowo zwiększamy ilość światła. Po trzech miesiącach rośliny wystawiamy na działanie światła, ale nie bezpośrednio. Nasiona kiełkują szybko, lecz w zbyt mokrym podłożu siewki mogą zgnić.
Pielęgnacja i warunki dla kaktusa bożonarodzeniowego
Jesienny kaktus powinien być umieszczony w miejscu z dobrym oświetleniem, lecz nie bezpośrednio na słońcu. Latem można go przenieść na balkon z cieniem, z którego we wrześniu powinien wrócić do wnętrza. Szlumbergera cięta preferuje jasne i ciepłe lokalizacje, najlepiej na oknie od strony północnej. Latem powinna być lekko zacieniona. Jeśli znajduje się na oknie, do którego dociera dużo słońca, należy je osłonić, najlepiej firanką lub delikatną roletą, które rozproszą promienie. Możemy także przenieść roślinę na okno od strony zachodniej.
Zygokaktus powinien być sadzony w glebie próchnicznej połączonej z grubym piaskiem. Najbardziej odpowiednim podłożem jest mieszanka z ziemi kompostowej, liści i piasku w proporcji 3:2:1. Niektóre źródła doradzają także podłoże dla storczyków zmieszane po równo z kompostem. Mieszanka musi być przepuszczalna, a doniczka powinna mieć drenaż. Po posadzeniu roślinę należy podlewać z umiarem i zwiększyć ilość wody dopiero, gdy pojawią się nowe przyrosty. Wtedy można również zastosować nawożenie. A może interesuje cię także fikus benjamina?
Grudnik kwitnie w temperaturze do dwudziestu stopni Celsjusza i w zacienieniu. Zygokaktus jest rośliną krótkiego dnia. Można jednak kontrolować czas kwitnienia w ciągu roku, przedłużając go poprzez sztuczne oświetlenie. Optymalna temperatura do kwitnienia to 15-16 stopni Celsjusza. Kwitnienie nie nastąpi, jeśli podczas zawiązywania pąków roślinę przestawimy. Kaktus bożonarodzeniowy nie toleruje nawet obracania podczas kwitnienia i spoczynku oraz częstej zmiany lokalizacji. Roślina jest również wrażliwa na nagłe zmiany temperatury, przelanie i przesuszenie.
Pielęgnacja grudnika: podlewanie i nawożenie
Jak troszczyć się o grudnika w mieszkaniu? Aby bożonarodzeniowy kaktus mógł mieć piękne kwiaty, należy zapewnić mu trzymiesięczny okres odpoczynku od sierpnia do października. Dobrze jest wtedy umieścić go w chłodniejszym miejscu i zmniejszyć nawadnianie. Nie powinniśmy także podlewać ani dokarmiać rośliny, gdy temperatura otoczenia spada poniżej trzynastu stopni. W listopadzie kaktus szlumbergera może wrócić na swoje stałe miejsce. Wtedy zaczynamy ponownie podlewać i nawozimy, aby stymulować tworzenie pąków. Trzeba również pamiętać o zraszaniu liści, szczególnie zimą, gdy temperatura nie przekracza osiemnastu stopni. Zygokaktus wymaga wilgotności powietrza minimum czterdzieści procent.
Szlumbergerę podlewamy systematycznie. Jak się nim opiekować w tym zakresie? Nie wolno pozwolić, by podłoże całkowicie wyschło ani też by woda gromadziła się w doniczce, ponieważ może to prowadzić do gnicia korzeni. Od czerwca do września nawadniamy co trzy - pięć dni miękką wodą. W czasie odpoczynku - raz na tydzień. Natomiast gdy kwiaty opadną, aż do końca maja - co piętnaście dni. Jeśli w tym czasie pojawią się nowe pędy, należy je usunąć. Od momentu pojawienia się kwiatowych pąków do czasu ich rozkwitu podlewanie powinno być nieco bardziej obfite. Po kwitnieniu znowu ograniczamy, zwłaszcza w lutym i marcu.
Nawożenie grudnika rozpoczynamy, gdy kończy się okres odpoczynku rośliny albo gdy pojawią się pąki. Zazwyczaj zaleca się nawożenie od czerwca do października płynnym nawozem do kaktusów. Do lipca stosujemy również odżywki do kaktusów w odstępach dwutygodniowych. Zaleca się dodawanie nawozu z krowich odchodów bezpośrednio do podłoża. Najlepszy nawóz powinien być bogaty w potas i azot oraz zawierać żelazo, magnez, miedź, molibden, bar i mangan. Należy również pamiętać, że zbyt duża ilość azotu może zahamować kwitnienie. W okresie kwitnienia zaleca się nawożenie co dwa tygodnie.
Pielęgnacja i rozmnażanie grudnika w domu
Rozmnażanie tej rośliny jest wyjątkowo łatwe. Ten sukulent szybko się rozmnaża z sadzonek pędowych. Delikatnie odrywa się fragment pędu składający się z dwóch - trzech segmentów i umieszcza w podłożu, ale dopiero po tym, jak miejsca cięcia się zagoją. Odcięte sadzonki, pozostawione na jakiś czas bez wody, nie zwiędną, gdyż mają jej odpowiedni zapas. Sadzimy je w mieszance piasku i torfu i na kilka godzin umieszczamy w cieniu. Wkładamy do ziemi na tyle głęboko, by pęd stał pionowo. Przesadzanie zygokaktusów powinno odbywać się w marcu, kwietniu lub maju, najlepiej co trzy - cztery lata.
Gdy powietrze jest zbyt suche zimą, roślinę mogą atakować wełnowce. Te szkodniki produkują substancję przypominającą wełnę, która chroni je przed szkodliwymi wpływami środowiska oraz działaniem środków owadobójczych. Wełnowce naturalnie żerują w koloniach, na mniej dostępnych częściach rośliny, jak na przykład w kątach liści. Są bardzo wytrzymałe i wiele oprysków na nie nie działa, zwłaszcza na młode osobniki. Dobrze jest zatem usunąć szkodniki przy pomocy szczoteczki, zanurzonej wcześniej w wodzie z szarym mydłem. Przyczyną wielu chorób zygokaktusów może być także nadmierna ilość wody. Objawem gnicia jest czarna obwódka u podstawy pędu, spowodowana przez grzyby. Gdy zauważymy zmiany chorobowe na korzeniach, usuwamy chore części. Zaleca się też przesadzanie rośliny do świeżej ziemi. Ograniczamy również podlewanie do czasu, gdy rany się zagoją. Można też zastosować środki przeciwgrzybowe z dodatkiem cynku i miedzi.
Grudnik sam w sobie nie jest bardzo dekoracyjną rośliną, ale gdy zakwitnie, wprawia w zachwyt. Wtedy jest obsypany białymi, różowymi, fioletowymi, czerwonymi, purpurowymi, łososiowymi i żółtymi kwiatami, które wyrastają pojedynczo lub w parach. Uprawa i pielęgnacja tej rośliny nie sprawia trudności, ale obfite kwitnienie wymaga pewnych zabiegów. Dobrze jest więc wiedzieć, jak dbać o grudnika, ponieważ ten kwiat nie lubi zmiany miejsca i innych zabiegów. Grudnik kwitnie w domu w okresie Bożego Narodzenia, dlatego jest symbolem tych świąt.
Źródła:
- Davidson W., Innes C., Bilton R., Rośliny w pomieszczeniach. Przewodnik z ilustracjami. Palmy, kaktusy, draceny, paprocie, storczyki, figowce, begonie, jukki… Łódź 1992.
- Onitzchowa K., Rośliny dekoracyjne w domu. Warszawa 1987.
- Raworth J., Bradley V., Rośliny dekoracyjne w pomieszczeniach. Warszawa 1998.
- Rośliny do wnętrz i na balkony. Atmosferyczne wnętrze. Kolonia - Warszawa [2006].
- Rośliny do wnętrz. Encyklopedia praktyczna. Warszawa 2009.
- Hodowla roślin dekoracyjnych. Podręcznik dla studentów szkół rolniczych. Warszawa 1984.
- Wrzoskiewicz M., Grudnik - kaktus zimowy. „Przepis na Ogród”. Wydanie specjalne „Kwiaty w domu” 2013 nr 1, s. 20.