Ten krzew rozkwita wtedy, gdy inne tracą urok. Kwiaty utrzymuje nawet do jesieni
Hibiskus syryjski, czyli ketmia, potrafi zamienić zwykły ogród w miejsce, obok którego trudno przejść obojętnie. Od czerwca aż do późnej jesieni wypuszcza kolejne, intensywnie wybarwione kwiaty, a jego elegancki pokrój przyciąga wzrok z daleka. Jest jednak pewien haczyk: bez kilku kluczowych decyzji na starcie i właściwych zabiegów w sezonie może nie pokazać pełni swoich możliwości. Jaką odmianę wybrać, gdzie go posadzić i w jaki sposób ciąć, by co roku obsypywał się kwiatami? Za chwilę poznasz kroki, które robią największą różnicę.
- Hibiskus syryjski: pochodzenie i cechy
- Hibiskus i kenaf: rośliny włóknodajne
- Ketmie: lecznicza historia i odmiany
- Ketmia: gdzie rośnie i jakie ma odmiany
- Hibiskus syryjski, czyli róża z Sharon
- Syryjski hibiskus: pochodzenie i opis
- Odmiany hibiskusa ogrodowego: przegląd
- Jak dbać o hibiskus syryjski w ogrodzie
- Jak ochronić hibiskus przed zimą
- Hibiskus w ogrodzie: kwitnienie i cięcie
Hibiskus syryjski: pochodzenie i cechy
Hibiskus syryjski (czyli ketmia syryjska) należy do rodziny ślazowatych — grupy obejmującej około 70 rodzajów roślin i ponad tysiąc gatunków. Najczęściej spotyka się w niej rośliny zielne oraz pokrewne formy o miękkich pędach, choć wśród ślazowatych nie brakuje też ozdobnych krzewów i niewielkich drzew. Większość przedstawicieli tej rodziny najlepiej czuje się w pełnym słońcu, co nie dziwi, bo ich naturalnym środowiskiem są półpustynne rejony tropików i subtropików; w klimacie umiarkowanym pojawiają się znacznie rzadziej. Charakterystyczną cechą wielu ślazowatych jest wytwarzanie śluzu — to właśnie on może ułatwiać im przetrwanie przy ograniczonej dostępności wody w suchych siedliskach. Co ważne, ten śluz od dawna znajduje zastosowanie w medycynie i domowych kuracjach.
Hibiskus i kenaf: rośliny włóknodajne
W obrębie rodziny ślazowatych znajdziemy sporo roślin dostarczających włókien, a wśród nich także przedstawicieli rodzaju hibiskus (ketmia). Do tej grupy należy m.in. ketmia konopiowata, z której pozyskuje się włókno znane jako kenaf. Gatunek ten naturalnie rośnie w południowej Afryce oraz w Indiach, natomiast na większą skalę uprawia się go chociażby w Sudanie i Brazylii. Hibiskusy mają też swoje miejsce w przemyśle kosmetycznym. Olejek pozyskiwany z jednorocznej ketmii piżmowej bywa wykorzystywany jako składnik męskich perfum o orientalnych nutach. Ketmia piżmowa wywodzi się ze wschodnich Indii, jednak dziś jest chętnie uprawiana w wielu regionach świata. Dodatkowo ceniona jest za intensywnie pachnące nasiona, określane jako ambrowe lub piżmowe ziarno. Jeśli interesują cię inne rośliny na żywopłot, przeczytaj ten artykuł o więzie turkiestanu.
Ketmie: lecznicza historia i odmiany
O ketmiach, cenionych za swoje właściwości prozdrowotne, pisał już w I wieku naszej ery grecki lekarz Dioskorides w dziele „Wielka nauka o lekach”. W Stanach Zjednoczonych działa nawet stowarzyszenie pasjonatów ketmii, które zajmuje się rejestrowaniem i porządkowaniem jej licznych odmian — dziś w takim katalogu widnieje już kilka tysięcy wpisów. Wśród nich nie brakuje także form typowo ozdobnych, wybieranych do ogrodów ze względu na efektowne kwitnienie. Na Hawajach uprawia się dekoracyjnie ponad dwadzieścia gatunków tych roślin, podczas gdy w Polsce spotyka się ich tylko niewiele. Najczęściej wybierana jest ketmia syryjska (Hibiscus syriacus) — kwitnący krzew, który od lat pozostaje jednym z najpopularniejszych ozdobnych hibiskusów.
Ketmia: gdzie rośnie i jakie ma odmiany
Ketmia to rodzaj roślin spotykany w bardzo różnych środowiskach — od lasów przybrzeżnych, przez sawanny, aż po tereny pustynne. W jego obrębie znajdziesz zarówno gatunki zimozielone, jak i takie, które na zimę tracą liście, a także formy o rozmaitym pokroju: byliny pokrzywiaste, rośliny jednoroczne, krzewinki, krzewy oraz drzewa.
Hibiskus syryjski, czyli róża z Sharon
Ketmia syryjska, hibiskus syryjski, ślazowiec syryjski, ślaz drzewny czy poślubnik syryjski — wszystkie te określenia odnoszą się do jednej rośliny, która w łacińskiej nomenklaturze botanicznej figuruje jako hibiscus syriacus. Hibiskus syryjski bywa też nazywany różą z Sharon, choć jego kwiaty w praktyce częściej kojarzą się z malwami niż z różami. Jak podają źródła, Sharon była jedną z największych i zarazem najpiękniejszych dolin Palestyny w czasach króla Salomona. W opisach znanych z Biblii hebrajskiej wspomina się o wyjątkowo urodzajnej ziemi w tej okolicy, pełnej efektownych kwiatów i ozdobnych, kwitnących krzewów. Wśród nich miał rosnąć również hibiskus syryjski. Określeniem „róża Sharonu” nazywano także zachwycającą Shulamite — jedną z wybranek Salomona.
Syryjski hibiskus: pochodzenie i opis
Hibiskus syryjski ma swoje korzenie we wschodniej Azji – na obszarach obejmujących m.in. Indie, Chiny i Japonię. W Chinach był znany już około dwóch tysięcy lat przed naszą erą, a z jego liści i płatków przygotowywano napar przypominający herbatę. Ketmia syryjska trafiła do ogrodów w XV wieku i od tamtej pory jej uprawa jako rośliny ozdobnej zyskiwała na popularności. Syryjskie hibiskusy to kwitnące krzewy dorastające nawet do trzech metrów, z liśćmi jajowatymi albo romboidalnymi, wyraźnie ząbkowanymi na brzegach. W kątach liści pojawiają się efektowne, kielichowate kwiaty o dużej średnicy. W środku widać okazały słupek z pręcikami – tzw. prętosłup – który dodaje roślinie charakteru i stanowi mocny akcent dekoracyjny. Kwiaty ketmii zamykają się na noc oraz w czasie deszczu. Mogą być białe, różowe, fioletowe lub karminowe, a za szczególnie cenne uchodzą odmiany o lawendowo-niebieskim zabarwieniu. Hibiskus syryjski najczęściej kwitnie od czerwca do sierpnia. Jeśli chcesz sprawdzić, ile mogą kosztować rośliny do ogrodu, w tym artykule znajdziesz cennik.
Odmiany hibiskusa ogrodowego: przegląd
W sprzedaży dostępnych jest dziś mniej więcej trzydzieści typów, także w wariantach szczepionych i prowadzonych na pniu.
Hibiscus syriacus diana dorasta do około dwóch metrów wysokości i podobnej szerokości. Ogrodnicy cenią go szczególnie za to, że startuje z kwitnieniem wyraźnie później niż większość odmian, a jego kwiaty potrafią pozostać otwarte również nocą. Odmianę wyselekcjonowano w Ameryce Północnej. Pod koniec lata oraz na początku jesieni przyciąga uwagę białymi kwiatami o średnicy nawet dwunastu centymetrów. Jak pozostałe ketmie najlepiej czuje się w miejscu ciepłym, słonecznym i osłoniętym. Podobny termin kwitnienia ma też hibiskus ogrodowy blue bird: tworzy fioletoworóżowe kwiaty o średnicy około dziesięciu centymetrów i potrafi osiągnąć trzy metry wysokości oraz szerokości. Pochodzi z rejonów Himalajów i Chin, a w uprawie rozpowszechnił się już w XVI wieku. W chłodniejszych ogrodach warto zapewnić mu kąt chroniony przed wiatrem, choć znosi spadki temperatury do -23 stopni Celsjusza.
Hibiskus syryjski doroty crane ma białe kwiaty o średnicy około dziesięciu centymetrów, z wyraźnym czerwonym „oczkiem” pośrodku. Ta odmiana hibiskusa ogrodowego dorasta do trzech metrów i została wyhodowana w Anglii. Również z Anglii wywodzi się ketmia syryjska mauve queen — do trzech metrów wysokości, z kwiatami w odcieniu fiołkoworóżowym. Wśród francuskich propozycji na uwagę zasługuje hibiskus ogrodowy red heart, także o białych kwiatach (około dziesięciu centymetrów średnicy), a sama roślina również osiąga mniej więcej trzy metry. Hibiskus syryjski william r. smith wyróżnia się dużymi, pojedynczymi, białymi kwiatami. Różowa kolorystyka dominuje u odmian woodbridge i flogi. U ketmii hamado płatki, z ciemnoczerwonymi nasadami na białym tle, dają efekt dwubarwności. Fioletowe kwiaty pojawiają się u odmian blue bird, marina i oiseau bleu, a także pink giant. Z kolei purpureus variegatus i meehanii rozpoznasz po liściach z kremową obwódką.
Warto pamiętać także o ketmiach o kwiatach półpełnych i pełnych. Hibiskus ogrodowy monstrosus wytwarza białe, półpełne kwiaty, natomiast delikatnie różowawe — pinky spot i notwoodone. Pełne, różowe kwiaty są znakiem rozpoznawczym hibiskusa ogrodowego lady stanley, duc de brabant oraz arends, niebieskie — blue chiffon, a fioletowe — lavender chiffon. Białe półpełne kwiaty mają odmiany bricutts i speciosus. Z kolei pełne kwiaty z ciemnymi nasadami spotyka się u odmiany leopoldii. Hibiskus ogrodowy puniceus plenum zachwyca czerwonoróżowymi, pełnymi kwiatami.
Jak dbać o hibiskus syryjski w ogrodzie
Jak pielęgnować ją krok po kroku? Ketmia syryjska trafia do ogrodów i parków przede wszystkim dzięki spektakularnym kwiatom. Te dekoracyjne krzewy świetnie prezentują się zarówno jako solitery, jak i w nasadzeniach grupowych. Hibiskus efektownie komponuje się z niskimi trawami ozdobnymi oraz bylinami, tworząc lekkie, naturalne zestawienia. Wybrane odmiany da się uprawiać także w donicach, jednak w takim wariancie trzeba poświęcić roślinie nieco więcej uwagi. Hibiskus syryjski dobrze znosi cięcie, dlatego często poleca się go na formowane, barwne żywopłoty — wiosną przycina się je tak, by uzyskały miękkie, zaokrąglone linie. Systematyczna pielęgnacja żywopłotu sprawia, że krzewy obficie kwitną na pędach wyrastających w tym sezonie. Jeśli planujesz projekt ogrodu, w tym artykule znajdziesz informacje o przewidywanych kosztach.
Jak ochronić hibiskus przed zimą
Sadząc hibiskus w ogrodzie, warto od razu zaplanować dla niego lekką ochronę na zimę. Podczas ostrych mrozów pędy potrafią przemarzać nawet do linii śniegu, ale na szczęście krzew zwykle szybko się regeneruje i wypuszcza nowe przyrosty. Zabezpieczenie jest szczególnie istotne w przypadku młodych okazów — to one najłatwiej ulegają uszkodzeniom. W praktyce pielęgnacja sprowadza się do ściółkowania, usypywania kopczyków oraz okrywania górnych części włókniną lub słomianymi chochołami. Hibiskus w ogrodzie najlepiej czuje się w glebie żyznej, lekkiej, próchnicznej i dobrze przepuszczalnej, a dodatkowym atutem będzie lekko kwaśny odczyn podłoża. Kluczowe pozostaje też regularne nawożenie, które wspiera obfite kwitnienie. Hibiskus ogrodowy wybiera stanowiska słoneczne i zaciszne, osłonięte od wiatru. Lubi umiarkowaną wilgotność — nie toleruje ani podmokłej ziemi, ani długotrwałej suszy.
Hibiskus w ogrodzie: kwitnienie i cięcie
Ponieważ hibiskus ogrodowy zakwita dopiero pod koniec lata, pąki tworzą się na pędach wyrośniętych w tym samym sezonie. Zawiązywanie kwiatów uruchamia się przy krótszym dniu, a wkrótce potem pąki szybko przechodzą w pełnię rozkwitu. Hibiskus startuje z wegetacją dość późno — bywa, że dopiero w maju — dlatego na pierwsze oznaki wzrostu trzeba czasem poczekać. W zależności od gatunku i odmiany rośliny te potrafią kwitnąć od czerwca aż do późnej jesieni: pierwsze kwiaty pojawiają się w czerwcu i lipcu, a ostatnie można zobaczyć nawet w październiku. Hibiskus syryjski rośnie raczej powoli, więc jego uprawa uczy cierpliwości — na pełnię uroku krzewu zwykle czeka się kilka lat. Hibiskus w ogrodzie najlepiej sadzić wczesną wiosną albo jesienią. Na dno dołka warto dać obornik lub kompost i przykryć go warstwą ziemi, aby korzenie nie miały bezpośredniego kontaktu z nawozem. Podłoże dobrze mieszamy z próchnicą, a po posadzeniu solidnie podlewamy. Dobrym pomysłem jest też rozłożenie wokół rośliny ściółki z kory drzew iglastych, która pomaga utrzymać wilgoć i ogranicza chwasty.
Ketmię można rozmnażać z sadzonek zielnych i zdrewniałych oraz z nasion, a przesadzanie wykonuje się z bryłą ziemi, by jak najmniej naruszyć system korzeniowy. Pielęgnacja ketmii obejmuje również regularne cięcie. Wiosną skraca się roślinę mniej więcej do ¾ długości pędów. Pierwsze przycinanie robi się zaraz po posadzeniu, skracając wszystkie przyrosty, a w następnych sezonach usuwa się także starsze gałązki, które słabiej kwitną. Ponieważ krzew potrafi kwitnąć bardzo obficie, nawożenie warto prowadzić konsekwentnie od wiosny do połowy sierpnia, stosując nawozy wieloskładnikowe przeznaczone dla roślin kwitnących.
Źródła:
- Bykowska J., Hibiskus na wiele sposobów. „Działkowiec” 2014 nr 2, s. 12-13.
- Bykowska J., Hibiskusy w ogrodzie i nie tylko. „Działkowiec” 2016 nr 9, s. 16-17.
- Havla B., Starý F., Pospíšil F., Rośliny wykorzystywane w kosmetyce. Warszawa 1984.
- Marosz A., Ogrodowe perełki. „Działkowiec” 2011 nr 11, s.15-17.
- Petermann J., Tschirner W., Botanika, która potrafi zaciekawić. Warszawa 1987.
- Philips R., Rix M., Najpiękniejsze rośliny do ogrodu. Ponad 1500 starannie opisanych i specjalnie fotografowanych gatunków możliwych do uprawy w naszej strefie klimatycznej. Warszawa 1999.
- Podbielkowski Z., Słownik roślin o zastosowaniu użytkowym. Warszawa 1985.
- Rak J., Rośliny do ogrodu. Warszawa 2007.
- Siedlecka I., 500 botanicznych zagadek. Warszawa 1985.
- Wielka encyklopedia przyrody. Rośliny kwiatowe. T. 2. Warszawa 1998.