Poznajesz tę roślinę? Zdobi ogrody od lat i nigdy się nie starzeje
Pomarańczowa kliwia olśniewa żywym odcieniem kwiatów oraz elegancką formą, lecz aby w pełni docenić jej piękno, wymaga właściwej opieki. Kluczowe dla zakwitnięcia w domu lub na balkonie jest odpowiednie podlewanie, nawożenie oraz zapewnienie okresu spoczynku. Odkryj sprawdzone metody pielęgnacji, rozmnażania i utrzymania tej imponującej rośliny w doskonałej kondycji przez długie lata.
- Kliwie: długowieczne rośliny kłączowe
- Kliwia pomarańczowa i jej kuzynki
- Kliwia cynobrowa: skarb przylądkowej flory
- Kliwia: ozdoba wnętrz przez cały rok
- Kliwie: ozdobne, ale trujące piękno
- Zarządzanie owocami kliwii: klucz do kwitnienia
- Rozmnażanie kliwii: porady i metody
- Pielęgnacja i przesadzanie kliwii w domu
- Kliwia cynobrowa: wymagania uprawowe i pielęgnacja
- Jak dbać o kliwię: temperatura i spoczynek
- Pielęgnacja kliwii: podlewanie i nawożenie
- Jak chronić kliwię przed szkodnikami?
Kliwie: długowieczne rośliny kłączowe
Kliwie to wieloletnie rośliny kłączowe z rodziny amarylkowatych. Rodzime tereny amarylkowatych to zazwyczaj tropikalne i subtropikalne obszary stepowe. Wszystkie rośliny tej rodziny to rośliny zielne, których cebule i korzenie są przystosowane do przetrwania niekorzystnych okresów wegetacji. Najbardziej charakterystyczną ich cechą są unikalne alkaloidy oraz bezlistny pęd kwiatostanowy.
Kliwia pomarańczowa i jej kuzynki
Clivia pomarańczowa, znana także jako clivia cynobrowa, jest najczęściej spotykaną rośliną doniczkową spośród czterech należących do tego gatunku. Jest przy tym jedną z najstarszych roślin hodowanych w doniczkach. Jej mniej popularną krewną jest kliwia szlachetna (clivia nobilis), o czerwonych kwiatach, pochodząca z rejonów Przylądka Dobrej Nadziei. W uprawie popularna jest również clivia miniata w odmianie citrina, o kwiatostanach w kolorze białym jak krem. Wszystkie inne hybrydy są ozdobnymi roślinami, które powstały z połączenia kliwii cynobrowej z kliwią szlachetną. Więcej pomysłów na kwiaty doniczkowe do domu i inne znajdziesz w tym artykule.
Kliwia cynobrowa: skarb przylądkowej flory
Roślina znana jako kliwia to gatunek licznie występujący na południowym krańcu Afryki. Kliwia cynobrowa pochodzi z południowych wyżyn kontynentu, z tak zwanego regionu przylądkowego. Naturalnym środowiskiem dla tej rośliny są Natal i Transwal, historyczne prowincje obecnej Republiki Południowej Afryki. Kraj przylądkowy jest pod względem botanicznym najmniejszym państwem florystycznym na świecie. Flora w tym obszarze jest zupełnie odmienna niż w reszcie Afryki. Na stosunkowo niewielkim obszarze rośnie około siedmiu tysięcy gatunków roślin, z czego blisko trzysta rodzajów ma w kraju przylądkowym swoje centrum rozprzestrzeniania się na inne obszary. Do maja wszystkie rośliny mają tam korzystne warunki do wzrostu, po czym następuje niemal półroczny okres suszy, do którego przystosowały się w wyniku ewolucji.
Kliwia: ozdoba wnętrz przez cały rok
Te unikalne rośliny ozdobne są wykorzystywane głównie do ozdabiania pomieszczeń. Wyglądają interesująco nawet po zakończeniu kwitnienia, gdy stoją na parapecie, tylko pozornie nie zwracając niczyjej uwagi. Kwiat kliwia to niezwykle trwała roślina o grubych mięsistych korzeniach i zawsze zielonych, połyskujących, równowąskich, długich, skórzastych liściach. Rosną one w dwóch naprzeciwległych rzędach i są symetrycznie ułożone. W uprawie można znaleźć również kliwie o liściach z biało, żółto i różnokolorowymi paskami. Liście kliwii osiągają do sześćdziesięciu centymetrów długości.
Kliwie: ozdobne, ale trujące piękno
Chociaż kliwie są znane jako wspaniałe rośliny doniczkowe, bywają również wykorzystywane jako efektowne cięte rośliny ozdobne, które doskonale uzupełniają eleganckie dekoracje. Warto jednak pamiętać, że kliwia cynobrowa zawiera toksyczne alkaloidy, dlatego należy obchodzić się z nią z ostrożnością. Kliwia pomarańczowa kwitnie przez kilka tygodni, zachwycając lejkowatymi kwiatami o długości siedmiu centymetrów. Kwiatów tych może być od dziesięciu do nawet dwudziestu. Mają one kolor szkarłatno-czerwony, bladożółty lub czerwono-pomarańczowy i są zebrane w duże baldachy na szczycie bezlistnej łodygi. Kwiatostan, który osiąga wysokość od czterdziestu do sześćdziesięciu centymetrów, pozostaje na roślinie od lutego do maja. Podczas kwitnienia nie należy przestawiać rośliny. Kliwia pomarańczowa nie toleruje przemieszczania, a nawet nie lubi, gdy obraca się jej doniczkę.
Zarządzanie owocami kliwii: klucz do kwitnienia
Owoce kliwii to czerwone jagody, które potrzebują dziewięciu do dziesięciu miesięcy na dojrzewanie. Gdy się pojawią, należy je usunąć, aby nie pozbawiały kliwii energii, która jest potrzebna do wytworzenia kwiatów w kolejnym sezonie. Jeśli jednak planujemy rozmnażanie tych roślin ozdobnych z dojrzałych nasion, jagody muszą pozostać na roślinie. W przeciwnym przypadku po kwitnieniu obcinamy łodygę jak najniżej.
Rozmnażanie kliwii: porady i metody
Rozmnażanie kliwii odbywa się poprzez podział lub oddzielanie po kwitnieniu młodych odrostów pojawiających się u podstawy starszych, rozrośniętych roślin. Jeśli jednak zależy nam na tym, aby nasze rośliny ozdobne tworzyły estetyczną grupę z kilkoma kwitnącymi jednocześnie łodygami, możemy pozostawić odrosty przy roślinie macierzystej. Nowe sadzonki kliwii powinny mieć co najmniej cztery liście. Umieszczamy je w doniczkach wypełnionych torfem z domieszką piasku. Przy właściwej pielęgnacji zakwitną po dwóch latach. Czasami zdarza się, że kliwia pomarańczowa zakwita dopiero po sześciu latach od momentu posadzenia.
Kliwia cynobrowa może być także rozmnażana z nasion, lecz w tym przypadku konieczne jest sztuczne zapylenie. Z uwagi na to, że kwiaty zapylone własnym pyłkiem nie tworzą owoców, potrzebne jest zapylenie krzyżowe. Nasiona kliwii można uzyskać z dojrzałych jagód. Ponieważ szybko tracą zdolność kiełkowania, należy je wysiać od razu po zebraniu. Wysiewamy nasiona punktowo, co trzy do pięciu centymetrów. Najlepiej robić to w skrzynkach wypełnionych ziemią liściową z dodatkiem piasku. Przykrywamy nasiona najpierw cienką warstwą piasku, a potem jeszcze mchem lub torfem, aby zapobiec wysychaniu podłoża. Kliwia cynobrowa wysiana z nasion kiełkuje po czterech - sześciu tygodniach w temperaturze od 16 do 22 stopni Celsjusza. Gdy młode siewki wypuszczą pierwszy liść, zaczynamy nawożenie odżywkami wieloskładnikowymi, podawanymi co dwa tygodnie. Latem siewki kliwii powinny być ocieniane. Rośliny ozdobne wysiane w odpowiedniej odległości nie wymagają pikowania w pierwszym roku. Od marca mogą już rosnąć osobno, w doniczce o średnicy około ośmiu centymetrów. Podczas ukorzeniania podlewamy kliwie ostrożnie, aby nie zalać korzeni. Jeśli interesują cię również kwiaty balkonowe, w tym artykule znajdziesz inspiracje.
Pielęgnacja i przesadzanie kliwii w domu
Od drugiego roku hodowli kliwie powinny być już w doniczce większej od poprzedniej oraz w cięższej glebie. Rośliny domowe trzeba jeszcze odżywiać co dwa tygodnie, stopniowo zwiększając ilość nawozu. Kliwie starsze niż trzyletnie są już zdolne do kwitnienia, dlatego w trzecim roku uprawy dokarmia się je od lutego do lipca już raz na tydzień, zmniejszając zawartość azotu w mieszance. Od czerwca do lipca rośliny ozdobne tworzą pąki kwiatowe na kolejny rok. Do końca września hoduje się je w temperaturze 20-22 stopni Celsjusza, natomiast od października wprowadza się w stan spoczynku - poprzez obniżenie temperatury do 10 stopni. Przerywamy w tym czasie także nawożenie oraz ograniczamy podlewanie przez około sześćdziesiąt dni. Dzięki tym zabiegom pielęgnacyjnym pęd kwiatostanowy kliwii się wydłuży. Po około miesiącu, gdy pojawią się już kwiatostany, temperaturę należy ponownie zwiększyć. Kliwie, które nie utworzyły pąków, hodujemy w taki sam sposób jeszcze rok. Te piękne rośliny ozdobne przesadza się, gdy ich korzenie pojawiają się na powierzchni gleby. Zwykle co trzy - cztery lata, zawsze po kwitnieniu. Młode rośliny można przesadzać co roku.
Kliwia cynobrowa: wymagania uprawowe i pielęgnacja
W naturalnych warunkach kliwia cynobrowa występuje w glebie gliniastej, na której powierzchni znajduje się warstwa próchnicy, a głębiej występuje gleba kamienista i dobrze przepuszczalna. W doniczce ten kwiat powinien być hodowany w podłożu bogatym w próchnicę, składającym się z ziemi ogrodowej oraz torfu. Kliwia pomarańczowa preferuje miejsca jasne lub półcieniste, ale nie może być narażona na bezpośrednie działanie promieni słonecznych na otwartej przestrzeni. Od wiosny do jesieni najlepiej umieścić ją w półcieniu na parapecie lub balkonie. Idealnym pod względem wymagań świetlnych miejscem jest wystawa wschodnia, gdzie rośliny dekoracyjne dobrze znoszą czasowe nasłonecznienie.
Jak dbać o kliwię: temperatura i spoczynek
Latem kliwia powinna być trzymana w temperaturze pokojowej. Podczas zimowego okresu spoczynku, który trwa od października do lutego, wymaga chłodniejszej temperatury. Kliwia powinna być wtedy ustawiona z dala od bezpośredniego światła. Roślina zakwitnie tylko wtedy, gdy zapewnimy jej czas odpoczynku. Jeśli w domu posiadasz również inne rośliny doniczkowe, takie jak storczyki, zapoznaj się z tym artykułem, aby dowiedzieć się, jak je podlewać.
Pielęgnacja kliwii: podlewanie i nawożenie
Podlewamy kliwie z umiarem, ale tak, by gleba była stale wilgotna. Odpowiednie nawadnianie sprawi, że będą regularnie kwitnąć. W czasie zimowego odpoczynku zmniejszamy podlewanie. Kliwia cynobrowa, która zostanie za wcześnie intensywnie podlewana, zamiast kwiatów wyda bujne liście. W marcu przenosimy roślinę na parapet i zaczynamy regularne podlewanie. Gdy pęd kwiatowy osiągnie około piętnaście centymetrów, kliwia potrzebuje obfitego podlewania i częstego nawożenia, nawet raz w tygodniu nawozem wieloskładnikowym lub dedykowanym dla roślin kwitnących lub cebulowych. Następnie nawożenie należy zredukować do razu w miesiącu, a zimą całkowicie zaprzestać nawożenia.
Jak chronić kliwię przed szkodnikami?
Ta roślina dobrze radzi sobie z suchym powietrzem oraz dymem papierosowym. Jak większość roślin domowych, kliwia pomarańczowa ma swoich naturalnych przeciwników. Są to tarczniki i wełnowce. Aby uniknąć niepożądanych gości, warto profilaktycznie stosować doglebowe pałeczki owadobójcze.
Tarczniki żerują na liściach i pędach, ukrywając się pod brązowymi osłonami. Możemy spróbować usunąć je domowym sposobem, używając patyczka do uszu nasączonego spirytusem, denaturatem lub mydłem. Liście dodatkowo przemywamy wacikiem nasączonym denaturatem zmieszanym z wodą w proporcji 1:1. Pomocne w walce z tarcznikami może być także przemywanie liści wodą z płynem do mycia naczyń. Szkodniki można również zwalczać naturalnym wyciągiem ze skrzypu polnego. Oprysk wykonujemy zanim pojawią się kwiaty, trzykrotnie w ciągu dziesięciu dni. Ma on formę rozcieńczonej pięćdziesiąt razy gnojówki, przygotowanej z dwustu gramów suszu i dziesięciu litrów wody. Gnojówka jest gotowa do użycia po cztero-, pięciodniowej fermentacji. Jeśli metody naturalne zawiodą, należy zastosować chemiczne środki, takie jak Tarcznik, Confidor czy Mospilan. Zabieg przeprowadzamy, gdy larwy wychodzą spod osłon. Powtarzamy go dwa - trzy razy, co dziesięć dni.
Wełnowce to owady ssące, pokryte białym lub beżowym nalotem, osiągające długość do trzech milimetrów. Ich nazwa pochodzi od białej woskowej substancji, w której się chronią i składają jaja, przypominającej kłaczek wełny. Wełnowce stopniowo wysysają sok z rośliny, co powoduje chorobę kliwii. Zanim jednak zastosujemy oprysk chemiczny, można spróbować usunąć wełnowce za pomocą patyczka nasączonego płynem do mycia naczyń lub spirytusem. Spośród chemicznych środków warto wybrać na przykład Confidor. Podczas spryskiwania roślin chemicznymi preparatami zaleca się wynieść doniczki na zewnątrz.
Źródła:
- Augustyn M., Kompendium dbania o rośliny. Rośliny wewnętrzne. Poznań 2006.
- Donaldson S., McHoy P., Rośliny dekoracyjne w donicach w domu i na działce. Warszawa 2000.
- Podbielkowski Z., Mapa roślin. Warszawa 1991.
- Raworth J., Bradley V., Rośliny ozdobne w mieszkaniu. Warszawa 1998.
- Rośliny dekoracyjne. Warszawa 1987.
- Rośliny domowe i tarasowe. Klimatyczne wnętrza. Warszawa [brak roku wyd.].
- Smolińska E., Sekrety pielęgnacji. „Przepis na ogród” 2014 nr 4, s. 14-15.
- Uprawa roślin dekoracyjnych. Podręcznik dla studentów uniwersytetów rolniczych. Warszawa 1984.
- Wielka księga przyrody. Rośliny kwiatowe. T. 2. Warszawa 1998.
- Wojciechowska M., Sekrety pielęgnacji. „Przepis na ogród” 2015 nr 2, s. 14-15.