Ta roślina zmienia wygląd ogrodu w kilka chwil. Prawie nie wymaga pielęgnacji
Marzysz o ogrodzie, który w mgnieniu oka zyska zupełnie nowy charakter? Jest roślina, która potrafi zrobić ten efekt „wow” bez wielkich przygotowań — kostrzewa sina, nazywana niebieską trawą. Jej zwarte, gęste kępki i chłodny, niebieskoszary odcień liści przyciągają wzrok i wyglądają świetnie zarówno na rabatach, w ogrodach skalnych, jak i w donicach. Do tego nie kaprysi: lubi słońce, dobrze znosi suszę i szybko staje się mocnym, dekoracyjnym punktem całej aranżacji. Zobacz, co zrobić, by w prosty sposób wykorzystać jej urok i osiągnąć najlepszy efekt.
- Kostrzewa w ogrodzie: uprawa i zastosowanie
- Kostrzewy w ogrodzie: gatunki i wymagania
- Kostrzewy do ogrodu: gatunki i odmiany
- Kostrzewa sina: odmiany i uprawa
- Czerwone i niebieskie trawy ozdobne
Kostrzewa w ogrodzie: uprawa i zastosowanie
Kostrzewy to z natury zimozielone trawy o subtelnych, pastelowych liściach. W środowisku naturalnym spotyka się je w strefie umiarkowanej i równikowej, także wysoko w górach. W Europie to bardzo popularna grupa traw o sporym znaczeniu gospodarczym. Wiele gatunków ma też ważne zastosowanie w przyrodzie, na przykład jako rośliny przeciwerozyjne. Kostrzewy rosną na łąkach i pastwiskach, ale chętnie wykorzystuje się je również na trawniki oraz jako ozdobę ogrodów. Część gatunków występuje także w Polsce. Rodzaj festuca łatwo się krzyżuje, dlatego właśnie z takich połączeń powstają liczne mieszańce ogrodowe. W roli traw ozdobnych najlepiej sprawdzają się gatunki tworzące zwarte, równe kępy.
Kostrzewa to trawa ozdobna, która pasuje zarówno do klasycznych rabat, jak i nowoczesnych realizacji. Świetnie prezentuje się jako niska obwódka, a także posadzona między kamieniami w ogrodzie skalnym. Bez problemu można uprawiać ją również na balkonie — w naturalistycznych albo minimalistycznych kompozycjach w donicach. Kostrzewy mogą rosnąć pojedynczo, ale równie dobrze wyglądają w większych nasadzeniach. Najlepszy efekt dają wtedy, gdy są posadzone gęsto i tworzą dekoracyjne, miękkie kobierce. Gatunkiem zadarniającym, który radzi sobie nawet w półcieniu, jest kostrzewa miotlasta, znana jako niedźwiedzie futro. A może zainteresuje cię także inne trawa ozdobna, czyli turzyca w ogrodzie?
Przedstawicielki rodzaju festuca są łatwe w prowadzeniu i jednocześnie wyjątkowo mało wymagające jako rośliny ozdobne. Najlepiej rosną w glebie przepuszczalnej i piaszczystej, raczej suchej niż stale wilgotnej. Potrzebują też słonecznego stanowiska. Nie mają dużych wymagań pokarmowych, a mimo to potrafią rosnąć zaskakująco szybko. Można je sadzić i przesadzać nawet późną jesienią, bo dobrze się ukorzeniają również w chłodnym, a nawet lekko przemarzniętym podłożu. Niektóre gatunki kwitną bardzo obficie i chętnie się rozsiewają w okolicy. Czasem warto więc ograniczyć ich ekspansję, ścinając wiechy, zanim zaczną przybierać słomkowy kolor — w przeciwnym razie nasiona same się wysieją. Kostrzewy przycinamy dopiero w czerwcu albo tuż po kwitnieniu. Po usunięciu przekwitłych kwiatostanów dobrze jest też „wyczesać” kępy palcami, aby pozbyć się starych, zaschniętych liści. Starsze egzemplarze najlepiej odmładzać przez podział — wiosną lub jesienią.
Kostrzewy w ogrodzie: gatunki i wymagania
Dziko rosnące trawy, zbiorczo określane jako kostrzewy owcze, tworzą gęste, zwarte kępki dorastające nawet do 90 cm. Wyróżniają się dużą zmiennością pokroju i detali, a najlepiej czują się na suchych stanowiskach ubogich w wapń. Najczęściej spotkasz je na piaszczystych odłogach, choć potrafią pojawić się także na podmokłych łąkach, torfowiskach oraz przy brzegach jezior i stawów. Kwiaty układają się w lekkie, delikatne wiechy długości kilkunastu centymetrów, a liście — jasno- lub ciemnozielone — bywają niebieskoszare i lekko omszone. Kostrzewa owcza ma znaczenie zarówno jako trawa pastewna, jak i ozdobna; na dużą skalę uprawia się ją m.in. w Australii i Afryce Południowej, gdzie zajmuje rozległe połacie łąk oraz trawników.
W Polsce kostrzewa owcza przeważnie występuje w stanie dzikim — i właśnie to warto wykorzystać, jeśli zależy ci na ogrodzie naturalistycznym lub romantycznym, który „sam się układa”. To jedna z mniej docenianych u nas traw ozdobnych, a szkoda, bo jest wyjątkowo trwała i ma niewielkie wymagania. Dzięki temu świetnie sprawdza się do zadarniania dużych powierzchni. Nasiona łatwo się rozsiewają, a roślina szybko przyrasta, tworząc drobne, bezrozłogowe kępki — możesz je regularnie kosić albo zostawić w bardziej swobodnej formie. Niebieskawozielone liście mają również niektóre odmiany trawnikowe, na przykład harz. Ta odmiana efektownie wygląda przy żwirowych ścieżkach i w ogrodach japońskich, a najlepiej rośnie w pełnym słońcu i na suchych stanowiskach.
Innym rodzimym gatunkiem o niebieskawozielonym odcieniu jest kostrzewa leśna. Zawiązuje zimozielone, gęste lub luźniejsze kępki, zwieńczone długimi, kilkunastocentymetrowymi wiechami. Ponieważ to gatunek leśny, preferuje kwaśne, próchniczne podłoże i półcień lub cień. W pełnym słońcu jej ubarwienie wyraźnie jaśnieje i przechodzi w żółtawozielone tony. Jako trawa ozdobna często trafia do pojemników. Najłatwiej rozmnaża się z nasion, choć dobrze znosi także rozmnażanie przez podział. Woskowy, niebieskawozielony nalot ma również kostrzewa blada — z krótkimi, kilkucentymetrowymi wiechami i dobrą zimotrwałością. To roślina szczególnie polecana do ogrodów skalnych, bo lubi kamieniste gleby i słoneczne stanowiska.
Niebieskawozielony ton potrafią mieć także niektóre kostrzewy nitkowate, często uprawiane jako trawy trawnikowe. Ich największą ozdobą są cienkie, igiełkowate liście, które świetnie podkreślają nasadzenia w formie dywanowych trawników. Ta „niebieska trawa” dobrze wygląda również w ogrodach skalnych i w pojemnikach. Kostrzewa nitkowata tworzy małe, drobne i foremne kępki. Szybkim wschodem wyróżniają się nasiona odmiany barok. Kostrzewy nitkowate najlepiej rosną na glebach suchych lub umiarkowanie wilgotnych, o kwaśnym odczynie. Niebieskawozieloną barwę ma też kostrzewa szczeciniasta, budująca kulisty pokrój kępy. To trawa chętnie stosowana na polach golfowych, a dzięki atrakcyjnemu odcieniowi łatwo tworzy stylowe zestawienia z kwiatami. Kostrzewa szczeciniasta kwitnie w postaci około dziesięciocentymetrowych wiech i dobrze znosi nawet długotrwałe susze. A może zainteresują cię także trawy ozdobne na balkon?
Kostrzewy do ogrodu: gatunki i odmiany
Kostrzewy rosnące naturalnie doczekały się w ogrodach wielu ciekawych odpowiedników – w rozmaitych gatunkach i odmianach. To trawy ozdobne o zróżnicowanej kolorystyce i strukturze, wśród których prym wiedzie znana „niebieska trawa”, czyli kostrzewa sina. Jeśli jednak intensywny odcień festuca glauca nie jest w twoim guście, wśród kostrzew bez trudu znajdziesz inne, równie efektowne propozycje.
Kostrzewa ametystowa (festuca amethystina) to zwarta, kępkowa trawa ozdobna osiągająca zwykle od piętnastu do czterdziestu centymetrów wysokości. Tworzy luźne, lekko przewieszające się wiechy, a jej cienkie, nitkowate liście mają niebieskofioletowe zabarwienie. Kwitnie od maja do lipca i dobrze znosi zimę. Najlepiej czuje się na stanowisku umiarkowanie wilgotnym, a także w nieco żyźniejszej glebie niż większość innych gatunków. Świetnie prezentuje się w wysokich donicach i pojemnikach. To gatunek alpejski, sporadycznie spotykany również w Karpatach. Odmiana klose wyróżnia się liśćmi w oliwkowym odcieniu.
Jeszcze niższa jest festuca gautieri (festuca scoparia), czyli kostrzewa gautiera, znana także jako kostrzewa miotlasta. Dorasta do piętnastu–dwudziestu centymetrów i tworzy miękkie, gęste poduchy w soczystej zieleni. Z kolei odmiana golden toupee przyciąga wzrok intensywnie żółtozieloną barwą. Kostrzewa miotlasta nie jest wymagająca – dobrze znosi zarówno półcień, jak i pełne słońce. Rozrasta się w estetyczne kępy, szybko zakrywa podłoże i słynie z wyjątkowo dekoracyjnych kwiatostanów. Jej wiechy pojawiają się w czerwcu i potrafią sięgać około czterdziestu centymetrów. Warto pamiętać, że ta odmiana jest wrażliwa na nadmiar wilgoci. A może zainteresuje cię także trawa pampasowa?
Niska pozostaje również festuca punctoria, czyli kostrzewa ostrolistna. Ma sztywne, dość krótkie liście, które osiągają maksymalnie około dwunastu centymetrów długości. Kwitnie stosunkowo późno – w lipcu i sierpniu – tworząc kwiatostany w odcieniach od niebieskozielonego po szary. Szczególnie dobrze radzi sobie na wapiennych skałach. Nieco wyższa jest festuca valesiana, czyli kostrzewa walezyjska. Buduje sinozielone, spłaszczone poduchy, dorasta do piętnastu centymetrów i kwitnie w czerwcu oraz lipcu. To zimozielona trawa polecana do ogrodów skalnych lub jako roślina okrywowa; najlepiej rośnie w miejscach suchych i słonecznych. W Polsce występuje także w stanie naturalnym. Wyższa od niej jest festuca maire’a – trawa ozdobna o szarozielonych liściach, dorastająca do pięćdziesięciu centymetrów. Gdy w czerwcu wytwarza kwiatostany, jej wysokość potrafi się niemal podwoić.
Kostrzewa sina: odmiany i uprawa
W ostatnich latach ogromną popularność zdobyła niebieska trawa z rodzaju festuca – przede wszystkim festuca glauca oraz festuca cinerea, czyli kostrzewa popielata. Kwitnie na przełomie czerwca i lipca, wypuszczając smukłe, wysokie wiechy dorastające nawet do 50 cm. Trzeba jednak pamiętać, że w ogrodach bywa krótkowieczna: często zaczyna stopniowo zamierać już po 3–4 latach uprawy, choć w naturalnych warunkach potrafi dożyć nawet czterdziestu lat. W środowisku naturalnym kostrzewa sina rośnie w zwartych kępkach, a jej źdźbła pokrywa niebieskoszary, woskowy nalot. Kostrzewa popielata (festuca glaca, festuca cinerea) wyróżnia się drobnymi, wąskimi liśćmi. Ta ozdobna, niebieska trawa świetnie sprawdza się na obwódkach: zwykle przekracza 20 cm wysokości i tworzy gęste „poduchy” z sinoszarych źdźbeł. Kwiaty zebrane są w niebieskozielone wiechy. Choć nie występuje u nas naturalnie, dzięki łatwej dostępności i niewielkim wymaganiom stała się w Polsce bardzo chętnie sadzona. A może zainteresuje cię także miskant chiński?
Kostrzewa sina od dawna ma stałe miejsce w ogrodach. Najlepiej czuje się na słabszych glebach i w pełnym słońcu – właśnie wtedy pokazuje najładniejsze, chłodne niebieskie odcienie. Zasada jest prosta: im bardziej sucho i im więcej słońca, tym wyraźniejsza i intensywniejsza barwa rośliny. To trawa wieloletnia, a do tego zimozielona. Dostępnych jest wiele odmian, z których większość kusi subtelnymi tonami i ciekawym pokrojem. Wyrazisty kolor i zgrabną formę ma intense blue. Odmiana silberreiher zachwyca lekkimi, delikatnymi kwiatostanami, a auslese i azuryt tworzą niziutkie liście, osiągające około 15 cm wysokości. Kostrzewa sina sibersee również kwitnie bardzo subtelnie i zwykle nie wymaga przycinania. Jeśli podobają ci się stalowe, chłodne barwy, warto zwrócić uwagę na blauspatz, a przy ogrodach w klimacie marynistycznym dobrze wypada meerblau w odcieniu morskiej toni. Z kolei czysto niebieską barwą wyróżnia się kostrzewa popielata uchte.
Kostrzewa popielata to szczególnie dobre rozwiązanie do małych ogrodów. Może pełnić funkcję rośliny zadarniającej, wypełniając przestrzeń wokół krzewów ozdobnych i porządkując kompozycję. Jej charakterystyczny, chłodny odcień świetnie rozjaśnia także ogrody skalne, murki oraz niewielkie rabaty. Rewelacyjnie wygląda w duecie z czerwienią tulipanów, szałwii czy pysznogłówek. Potrafi też grać pierwsze skrzypce wśród stonowanych barw – na przykład w towarzystwie niskich, kremowych złocieni. Kostrzewa popielata preferuje suche, słoneczne miejsca oraz przepuszczalne podłoże. Rozmnaża się przez podział kęp i z nasion, które często rozsiewają się samodzielnie.
Czerwone i niebieskie trawy ozdobne
Jeśli w ogrodzie lubisz barwne trawy i chcesz dopełnić niebieskie akcenty, jakie zapewnia kostrzewa sina, świetnym wyborem będą trawy ozdobne w czerwonych tonach. Jesienią na czerwonobrązowo przebarwia się zielonolistne proso rózgowate — między innymi odmiana rehbraun — a także niebieskolistna shenandoah. Odmiana heiliger hain startuje z kwitnieniem wcześniej i chętnie rozsiewa się sama. Do ogrodów kamiennych i żwirowych pasuje brązowoczerwona turzyca buchanana. Jesiennym ogniem zapłoną również takie trawy ozdobne czerwone, jak imperata cylindryczna red baron, rozplenica szczecinkowata rubrum oraz rozplenica słoniowa.
Lekkie, subtelne wiechy kostrzewy popielatej doskonale sprawdzą się także jako tło dla innych traw. Bardziej okazałe kwiatostany ma na przykład rozplenica japońska, która — w przeciwieństwie do kostrzew — na zimę wymaga okrycia. Ta efektowna trawa ozdobna tworzy szczotkowate kłosy, a jej kwitnienie przypada na sierpień i wrzesień, gdy kostrzewa sina ma już ten etap za sobą. Rozplenica japońska najlepiej rośnie na glebach przepuszczalnych i w miejscach słonecznych. Ponieważ dorasta do około metra, wyraźnie odcina się na tle niższych, delikatniejszych kęp kostrzew. Gdy jesienią rozplenica japońska zmieni barwę, kostrzewa sina znów przejmie rolę głównego kolorystycznego akcentu. Rozplenica japońska świetnie wygląda w ogrodach skalnych oraz w uprawie w pojemnikach. Urodą przyciąga również zimą, kiedy drobniejsza kostrzewa popielata znika pod warstwą śniegu.
Choć przyroda zwykle wyznacza pewne ramy w świecie roślin ozdobnych, człowiek dzięki technice potrafi przesunąć te granice i pozwolić sobie na większą „kolorystyczną fantazję”. Nowe rozwiązania hodowlane sprawiły, że do wyboru są liczne trawy ozdobne czerwone, niebieskie i w wielu innych odcieniach, które kuszą intensywnością barw. Wśród nich szczególnie wyróżnia się dziś bardzo modna niebieska trawa — kostrzewa sina. W naturze rośnie dziko, zachwycając pastelowymi tonami, a jednocześnie jest powszechnie uprawiana jako roślina dekoracyjna. To gatunek wyjątkowo łatwy w prowadzeniu: lubi słońce, dobrze znosi suszę i nie sprawia większych problemów w ogrodzie.
Źródła:
- Falkowski M. (red.), Trawy rodzime. Warszawa 1982.
- Henschke M., Kostrzewa na czasie. „Działkowiec” 2016 nr 3, s. 20-21.
- Herwig R., Riou C., 350 roślin do ogrodu. Warszawa 1995.
- Mika U., Sezon na trawy. „Działkowiec” 2010 nr 8, s. 25-27
- Pasternak A., Czemu warto wybrać trawy? „Przepis na Ogród” 2017 nr 10, s. 16-17.
- Proso rózgowate. Efektowna ozdoba późnego lata. „Mój Piękny Ogród” 2016 nr 9, s. 6-9.
- Trawy. [Warszawa 1984].