Wygląda jak roślina z prehistorycznej dżungli. Jej liście osiągają ponad metr szerokości
Fascynujący lepiężnik różowy rodzimego pochodzenia, który zakwita tuż po zimie jeszcze przed rozwojem liści, ma równie efektownego krewniaka z Dalekiego Wschodu. Lepiężnik japoński albo azjatycki jest również bardzo mocną, długotrwałą byliną z ogromnymi liśćmi i kremowobiałymi kwiatostanami. Właśnie przede wszystkim kolor kwiatów różni te dwa gatunki – zwiastuny wiosny.
- Pochodzenie i wygląd lepiężnika japońskiego
- Zastosowanie lepiężnika japońskiego w ogrodzie
- Wymagania lepiężnika japońskiego i pielęgnacja
Pochodzenie i wygląd lepiężnika japońskiego
Lepiężnik japoński (Petasites japonicus) występuje w naturalnym środowisku w Chinach, Japonii, Korei, na Wyspach Kurylskich i Sachalinie. Nazwa rodzajowa Petasites pochodzi od Dioskurydesa, który porównał liście rośliny do kapelusza z szerokim rondem (gr. Petasos = „kapelusz, baldach”). Możliwe jest też inne etymologiczne wyjaśnienie, a mianowicie wygląd owocostanów i także kwiatostanów w formie petasatus = „kapelusz podróżny”. Epitet gatunkowy odnosi się do pochodzenia gatunku.
Bylina rośnie w wilgotnych do mokrych, częściowo zalewanych cienistych lasach nad brzegami wód i na wilgotnych łąkach. Jest rośliną dwupienną, co oznacza, że kwiaty żeńskie i męskie rozwijają się na oddzielnych egzemplarzach. Czasem zdarzają się kwiaty morfologicznie obupłciowe, ale pod względem funkcjonalnym są one sterylne. Aby cieszyć się widokiem wczesnych kwiatów lepiężnika, już od marca aż do maja, dobrze jest posadzić go na widocznym miejscu.
Sezon wegetacyjny rozpoczyna lepiężnik japoński od wytworzenia pędów kwiatowych, które dorastają do 40 cm. Kremowobiałe albo kremowozielonkawe kwiatki są zebrane w koszyczki, jak to w rodzinie astrowatych, i tworzą pachnący kwiatostan złożony z około 30 koszyczków. Po kwitnieniu pędy kwiatowe nadal rosną i do dojrzewania nasion mogą osiągnąć wysokość do jednego metra.
Liście pojawiają się później; w chłodniejszych regionach dopiero w maju. Ten gatunek, a konkretnie podgatunek Petasites japonicus subsp. giganteus, posiada największe liście w obrębie rodziny astrowatych: olbrzymie nerkowate liście mają szerokość do metra, a czasem i więcej, i ogonek liściowy o długości zwykle 70-150 cm. Po pierwszych jesiennych przymrozkach część nadziemna rośliny zamiera.
Zastosowanie lepiężnika japońskiego w ogrodzie
Bardzo okazały lepiężnik japoński robi wrażenie, jakby pochodził z innej planety. Doskonale nadaje się do tworzenia projektu tropikalnej dżungli w ogrodzie. Jako liściowy egzot szczególnie odpowiedni jest podgatunek giganteus. Do cienistych ogrodów i dekoracyjnych kompozycji można polecić odmianę o pstrokatych liściach 'Nishiki-Buki'. Ta nie rośnie wprawdzie zbyt duża, zwykle około 50 cm, ale zachwyca swoimi wspaniale wybarwionymi liśćmi z białymi i żółtawymi plamami. Z kolei egzotyczne i bardzo ozdobne są liście odmiany Petasites japonicus 'Purpurascens'. Rozwijające się, całe młode liście mają kolor brązowofioletowy, a u dojrzałych pozostają w tym kolorze tylko nerwy blaszki liściowej.
Wszystkie odmiany lepiężnika japońskiego tworzą szybko i obficie rozłogi, dlatego najlepiej sadzić rośliny w ograniczonym pojemniku. Samosiewu można się nie obawiać, ponieważ gatunek jest dwupienny, a większość odmian hodowlanych wytwarza kwiaty męskie. Idealne jest stanowisko półzacienione nad wodą lub pod luźnymi koronami krzewów i drzew.
Dla odmian wysoko rosnących odpowiednie są kompozycje tropikalne. Dla niższych i pstrokatych odmian odpowiednie miejsce będzie w ogrodach japońskich, bambusowych lub do urozmaicenia zacienionych zakątków. Jeśli posadzicie rośliny w pełnym słońcu, ich liście zwiędną przy bezpośrednim nasłonecznieniu; w pochmurną pogodę znowu utworzą wzniesione parasole.
Wymagania lepiężnika japońskiego i pielęgnacja
Egzotyczna bylina potrzebuje bogatego w azot podłoża, dużej ilości wilgoci i półcienistego do zacienionego stanowiska. Preferuje odczyn gleby od obojętnego do lekko zasadowego, najlepiej w przedziale pH 7,0 – 7,5. W przeciwieństwie do rodzimego lepiężnika różowego, radzi sobie również na glebie lekko kwaśnej.
Na odpowiednim stanowisku lepiężnik japoński tworzy monokulturowe zarośla, nietolerancyjne wobec innych bylin. Można go powstrzymać jedynie za pomocą głębokich i mocnych barier, ponieważ kłącza znajdą każdą szczelinę, aby się wydostać. Jest bardzo skuteczną rośliną okrywową. Rosną nawet tam, gdzie inne rośliny mają problemy, na przykład z naporem korzeni leszczyny albo bluszczu, na dodatek na północnej stronie domu.
Bezpośrednie światło słoneczne jest znoszone tylko rano i wieczorem, bez względu na wilgotność gleby. Chociaż wieczorem nieco się regeneruje, to jednak zwiędłe liście nie wyglądają w ciągu dnia najlepiej. Wykazuje niewielkie wymagania glebowe. Rośnie dobrze na glebach gliniastych, jak i na bogatych w próchnicę glebach torfowych. Piaszczyste i żwirowe podłoża nadają się tylko wtedy, jeśli są podmokłe i bogate w składniki odżywcze.
