Lilie drzewiaste po 2 metry? Oto sposób na wyhodowanie giganta
Kiedy ogród wchodzi w szczyt lata, na rabatach zaczyna się prawdziwy spektakl — i to lilie przejmują główną rolę. Wśród nich jest jedna, która nie prosi o uwagę, tylko ją zabiera: lilia krzaczasta. Wystarczy chwila, by jej obecność zdominowała przestrzeń i nadała całej kompozycji zupełnie nową skalę. Nie bez powodu w katalogach pokazuje się ją obok kilkuletnich dzieci — roślina potrafi wyraźnie nad nimi górować, jakby miała przypominać, że to nie jest zwykła ozdoba rabaty. Taki obraz podpowiada jedno: posadź ją w głębi, a i tak będzie widoczna z daleka — i, niczym piwonia, zrobi na tyle mocne wrażenie, że trudno będzie ją komukolwiek skrytykować.
- Lilia: historia i symbolika kwiatu
- Lilie w ogrodzie: odmiany i kwitnienie
- Jak dbać o cebule lilii po kwitnieniu
- Rozmnażanie i sadzenie lilii krok po kroku
- Rozmnażanie lilii z łusek krok po kroku
- Rozmnażanie lilii z nasion krok po kroku
- Jaką glebę lubią lilie ogrodowe?
- Jak sadzić lilie w gruncie i z czym łączyć?
- Odmiany lilii: azjatyckie i orientalne
- Lilia drzewiasta: odmiany i uprawa
- Bibliografia i źródła o liliach
Lilia: historia i symbolika kwiatu
Lilia to roślina o historii liczącej ponad pięć tysięcy lat. Jej białe kwiaty można dostrzec już na kreteńskich wazach z II tysiąclecia p.n.e. Grecka nazwa lilii — leirion — oznacza „delikatny” i „wrażliwy”. W starożytnej Grecji wierzono, że lilia narodziła się z mleka bogini Hery, a w Rzymie również otaczano ją wyjątkowym szacunkiem. Do Polski trafiła jednak stosunkowo późno — prawdziwy rozkwit jej uprawy przypadł dopiero na okres międzywojenny. W tamtym czasie szczególnie ceniono intensywnie pachnącą lilię królewską, odkrytą w 1910 roku w Chinach przez angielskiego kolekcjonera roślin Ernesta Henry’ego Wilsona.
W tradycji pełnej znaczeń lilia najczęściej kojarzona jest z niewinnością i czystością, dlatego stała się symbolem Matki Boskiej oraz wielu świętych. Z tego samego powodu uznano ją za kwiat weselny i znak dziewictwa panny młodej. Dawne podania mówiły, że lilie wyrosły w miejscu, gdzie spadły łzy Ewy po wygnaniu z raju. W starożytności kwiat ten oznaczał także królewską godność — zdobił korony, herby i berła. Z czasem przypisywano mu również takie sensy jak nadzieja, odrodzenie, nieśmiertelność, odkupienie czy przebaczenie, ale bywał też symbolem płodności, zmysłowości, namiętności, miłości cielesnej i grzechu. Jeśli szukasz inspiracji, przeczytaj także nasz artykuł: Najlepsze kwiaty ogrodowe dla ciebie - co warto sadzić?
Lilie w ogrodzie: odmiany i kwitnienie
Lilie to byliny cebulowe wywodzące się ze strefy umiarkowanej półkuli północnej, szczególnie z rejonów Japonii i Chin. W ogrodzie szybko tworzą kępy i z każdym kolejnym sezonem potrafią kwitnąć coraz obficiej, jeśli zapewni się im dobre stanowisko. Ich najbardziej charakterystyczną cechą są efektowne kwiaty o formie trąbek, lejków, turbanów lub dzwonków. W zależności od gatunku oraz odmiany, lilie zakwitają od maja aż do września. Najwyższe odmiany dorastają nawet do trzech metrów, a najniższe mają zaledwie kilkadziesiąt centymetrów. W naszym klimacie do gruntu najczęściej trafiają gatunki i odmiany bardziej wytrzymałe, natomiast te wrażliwsze częściej uprawia się pod osłonami, w szklarniach, z przeznaczeniem na kwiat cięty.
Jak dbać o cebule lilii po kwitnieniu
Cebula lilii zbudowana jest z wielu wąskich łusek ułożonych warstwowo, jak dachówki. Najsilniej rośnie latem, właśnie wtedy intensywnie przyrasta. Po rozwinięciu kwiatów cebule nie obumierają — co roku tworzą nowe, młode cebulki. Co ważne, po kwitnieniu nie przechodzą w typowy spoczynek, charakterystyczny dla wiosennych roślin cebulowych. Dlatego podczas wykopywania trzeba działać ostrożnie, by nie naruszyć delikatnych korzeni. Należy też pilnować, aby cebule nie przesychały.
Zarówno lilie ogrodowe, jak i uprawiane pod osłonami, należą do najefektowniejszych kwiatów do wazonu. W formie kwiatów ciętych długo zachowują świeżość. Jeśli jednak nie planujemy ich ścinać, zaraz po przekwitnięciu warto usunąć same kwiaty. Pędy zostawiamy natomiast aż do momentu, gdy całkiem zaschną i będzie można je bez trudu wyciągnąć z ziemi. Pozostawione łodygi nadal odżywiają cebule, dostarczając im potrzebnych składników. Największy przyrost cebul przypada bowiem na czas kwitnienia i tuż po nim — aż do chwili, gdy w cebulach zgromadzą się zapasy substancji odżywczych.
Rozmnażanie i sadzenie lilii krok po kroku
Lilie ogrodowe najczęściej rozmnaża się z cebulek przybyszowych, które wyrastają na podziemnej części rośliny, a niekiedy pojawiają się także w kątach liści. Lilie można też uzyskać przez ukorzenianie łusek lub wysiew nasion. Bez względu na wybraną metodę rozmnażanie wykonuje się po zakończeniu kwitnienia, czyli pod koniec lata i jesienią. Cebulki przybyszowe sadzi się do gruntu w październiku, a odmiany bardziej wrażliwe na mróz — w połowie marca. Na zimę rabaty ze świeżo posadzonymi liliami warto osłonić warstwą liści albo torfu. Jak najlepiej rozmnażać i sadzić lilie, by szybko się przyjęły i obficie kwitły?
Rozmnażanie lilii z łusek krok po kroku
Rozmnażanie lilii ogrodowych z sadzonek łuskowych zaczyna się jesienią: wtedy odrywamy łuski od cebuli matecznej (najlepiej razem z małym fragmentem piętki) i umieszczamy je w skrzynkach z mieszanką ziemi liściowej oraz piasku. Z jednej łuski zwykle wyrastają około trzy cebule przybyszowe. Aby ten sposób rozmnażania się udał, podłoże powinno mieć temperaturę około 20 stopni Celsjusza. Po dwóch–trzech miesiącach u nasady łuski pojawią się małe cebulki przybyszowe — to znak, że czas przenieść skrzynki w znacznie chłodniejsze miejsce. Od tego momentu rośliny potrzebują już tylko oszczędnego podlewania. W maju młode lilie można wysadzić na stałe do gruntu. Sprawdź także, co warto wiedzieć o liliowcach, o których przeczytasz w tym artykule.
Rozmnażanie lilii z nasion krok po kroku
Lilie da się rozmnażać także z nasion — wystarczy wysiać je do skrzynek albo do ciepłego inspektu w marcu lub kwietniu. Siewki rosną sprawnie, bo nasiona kiełkują szybko, jednak później potrzebują przepikowania. Młode rośliny przesadza się, gdy pojawi się drugi liść. Jesienią lilie wyhodowane z nasion można już przenieść na stałe miejsce w ogrodzie. Jeśli planujemy siew wprost do gruntu, poczekajmy do połowy maja, kiedy mija zagrożenie przymrozkami. Warto pamiętać, że uprawa lilii z nasion wymaga cierpliwości: w zależności od odmiany na kwiaty czeka się zwykle dwa albo trzy lata. Żeby cebulki nie osłabły, dobrze jest w pierwszym sezonie usuwać młode pąki kwiatowe.
Jaką glebę lubią lilie ogrodowe?
Lilie ogrodowe najładniej rosną w ziemi żyznej, próchnicznej, dobrze spulchnionej i przepuszczalnej. Większość odmian świetnie czuje się także w podłożu lekko kwaśnym. Wyjątkiem są m.in. lilia biała oraz lilie azjatyckie, które preferują glebę o odczynie zasadowym.
Niezależnie od gatunku, podłoże pod lilie warto przygotować starannie i dość głęboko je uprawić. Nie mieszajmy jednak w ziemi świeżego obornika ani kompostu, ponieważ w takich warunkach cebule łatwo zaczynają gnić. Lepiej ograniczyć się do dodatku torfu lub nawozów mineralnych, na przykład Azofoski. Obornik lub kompost sprawdzają się za to bardzo dobrze jako ściółka. Lilie lubią, gdy powierzchnia ziemi jest lekko ocieniona, a cebule przybyszowe dodatkowo pobierają składniki pokarmowe właśnie z warstwy ściółki. Lilia drzewiasta oraz jej odmiany to szczególnie efektowne, warte uwagi krzewy ozdobne.
Jak sadzić lilie w gruncie i z czym łączyć?
Jak sadzić lilie w gruncie? Cebule większości gatunków lilii umieszcza się stosunkowo głęboko — na 10–15 centymetrów. Im większa cebula, tym głębiej warto ją posadzić, zachowując przy tym odstęp około 15–20 centymetrów między roślinami. Wyjątkiem jest lilia krzewiasta, która potrzebuje zdecydowanie większej przestrzeni. Ponieważ lilie ogrodowe potrafią rosnąć nierównomiernie, dobrze jest sadzić po kilka cebulek różnych odmian — dzięki temu rabata wygląda naturalnie i „płynie” kolorami przez cały sezon. Sprawdzone towarzystwo dla lilii to rośliny płytko korzeniące się, takie jak konwalie, prymulki, fiołki czy paprocie. Podobnie jak piwonia, lilia najlepiej czuje się w podłożu piaszczysto-gliniastym, dlatego te dwie rośliny warto posadzić obok siebie. Kiedy piwonia zakończy kwitnienie, ponad jej przyciętymi do połowy pędami efektownie wybije lilia, przejmując rolę głównej ozdoby. Skoro wiadomo już, jak sadzić lilie, czas przyjrzeć się odmianom — na uwagę zasługują nie tylko lilie azjatyckie i lilia orientalna, ale również mieszańce azjatyckie oraz mieszańce orientalne, równie chętnie wybierane do uprawy.
Odmiany lilii: azjatyckie i orientalne
Na świecie uprawia się około stu gatunków lilii. Samych odmian jest natomiast kilka tysięcy, a spora część z nich to mieszańce. To właśnie krzyżowanie dzikich gatunków dało początek liliom ogrodowym, które dziś znamy z rabat. Dla ułatwienia wyboru i pielęgnacji wszystkie odmiany lilii podzielono na grupy.
Odmiany lilii: lilia azjatycka
Do najchętniej sadzonych należy lilia azjatycka – między innymi żółte connecticut king, yellow pixels czy yellow electric. Za pewniaki uchodzą także odmiany: twosome, pink pixels, apeldoorn, landini, apollo, orange twings, strawberry and cream, lollypop oraz staccato. Odmiany lilii azjatyckich to efekt wielokrotnych krzyżówek, dzięki czemu są wyjątkowo wdzięczne w uprawie. Kwitną wcześnie, a ich pielęgnacja nie sprawia większych trudności. Lilia azjatycka zachwyca mocnymi kolorami kwiatów – od żółci i pomarańczu, przez czerwień i róż, po fiolet oraz biel. Zapach jest jednak delikatny. Zwykle kwitnie od końcówki maja do połowy lipca. To roślina trwała, bardzo ozdobna i odporna na mróz, a do tego łatwo rozmnaża się wegetatywnie. Najlepiej rośnie w glebie przepuszczalnej, próchnicznej i raczej suchej, a dodatkowo sprzyja jej lekko kwaśny odczyn podłoża. Lilia azjatycka należy też do najbardziej odpornych na choroby. Więcej porad na temat pielęgnacji kwiatów i innych roślin zebraliśmy w tym miejscu.
Odmiany lilii: ilie orientalne
W naszym klimacie dobrze daje sobie radę również lilia tygrysia. To wysoka roślina o brunatno nakrapianych kwiatach, zebranych w grona. Lilia tygrysia uchodzi za jedną z najłatwiejszych do rozmnażania. Jej znak rozpoznawczy to płatki wywinięte ku górze i gęsto cętkowane. W kątach liści tworzą się drobne cebulki przybyszowe – wystarczy je musnąć, by od razu opadły, a potem można je bez problemu ukorzenić. Co ciekawe, lilia tygrysia potrafi wytworzyć w ciągu roku ponad sto takich cebulek, a każda z nich zakwitnie najwcześniej po trzech latach.
Lilie orientalne to z kolei odmiany bardziej wymagające i wrażliwsze. Powstały ze skrzyżowania roślin pochodzących z Japonii i Chin. To wyjątkowo efektowne kwiaty cebulowe, przez co często nazywa się je arystokracją ogrodów. Lilie orientalne mają różnorodne formy, a ich kwitnienie przypada późno – na sierpień i wrzesień. Duże, silnie pachnące kwiaty zebrane są w baldachy. Lilie orientalne są najdroższe, a jednocześnie najtrudniejsze w uprawie, dlatego warto wiedzieć, jak je sadzić i jak o nie dbać. Najlepiej czują się w rejonach o łagodniejszym klimacie i niewielkich wahaniach temperatur. Są słabiej odporne na warunki pogodowe, więc na zimę wymagają starannego okrycia. Można je także wykopać i przechować w lekko wilgotnym torfie. Niestety nie należą do odpornych na choroby. Rozmnaża się je wegetatywnie oraz z nasion. Lilie orientalnych potrzebują stanowisk półcienistych oraz kwaśnej, lekko wilgotnej i przepuszczalnej gleby. Najczęściej spotyka się je w bieli i różu, choć trafiają się również odmiany fioletowe i czerwone. W tej grupie warto zwrócić uwagę na takie odmiany jak innocent lady, stargazer oraz anastasia.
Lilia drzewiasta: odmiany i uprawa
Ze skrzyżowania lilii tygrysiej z lilią orientalną powstała lilia krzaczasta, nazywana też lilią drzewiastą — określenie to wzięło się bezpośrednio z jej imponujących rozmiarów. Te spektakularne lilie potrafią bowiem osiągać ponad dwa metry wysokości. Lilia krzaczasta wyróżnia się mocną, grubą łodygą oraz wyjątkowo dużymi kwiatami i liśćmi, które od razu przyciągają wzrok. Warto zwrócić uwagę szczególnie na takie odmiany lilii drzewiastej jak: żółta honeymoon, kremowo-czerwona lavon, różowa z żółtym środkiem on stage, kremowa boogie woogie, łososiowoczerwona red hot, żółto-różowa elusive, ciemnoróżowa z białymi brzegami altari, biała pretty woman, żółto-czerwona montego bay i różowa bell song.
Okazałe lilie drzewiaste świetnie sprawdzają się jako rośliny soliterowe, ale równie efektownie wyglądają posadzone w grupie. Najlepiej sadzić je w odstępach 50–100 cm, aby miały miejsce na rozrost i nie konkurowały ze sobą. Dobrze jest też wyraźnie oznaczyć miejsce sadzenia — dzięki temu podczas wiosennego pielenia łatwiej uniknąć uszkodzenia delikatnych, mięsistych cebul lub młodych, dopiero wybiegających pędów. Jak większość letnich roślin cebulowych, lilie drzewiaste w czasie intensywnego wzrostu i kwitnienia potrzebują zasilania co 2–3 tygodnie wieloskładnikowym nawozem mineralnym. Wymagają również systematycznego odchwaszczania, a przy dłuższych okresach bez opadów także obfitego podlewania. Ze względu na wysokość i ciężar kwiatów często konieczne są podpory — w postaci tyczek albo obręczy. Warto też na bieżąco usuwać przekwitłe kwiatostany.
Lilia krzaczasta, podobnie jak inne lilie, jest chętnie wykorzystywana w bukieciarstwie. Do kompozycji florystycznych trafiają zarówno całe kwiatostany, jak i pojedyncze kwiaty. Dzięki naprawdę dużym kwiatom lilia krzaczasta doskonale sprawdza się jako dekoracja przestronnych, reprezentacyjnych wnętrz, gdzie może grać pierwsze skrzypce. Może zainteresuje cię także uprawa mieczyków? Informacje o niej przeczytasz w tym artykule.
Bibliografia i źródła o liliach
- Binney R., Ogród w zgodzie z naturą i tradycją. Z poradnika babci. Warszawa 2007.
- Bogacz B., Esencja elegancji. Lilie. „Mój Piękny Ogród” 2016 nr 3, s. 12-15.
- Chlebowski B., Mynett K., Kwiaciarstwo. Podręcznik dla techników ogrodniczych oraz policealnych studiów zawodowych. Warszawa 1985.
- Duda B., Lilie. „Działkowiec” 1972 nr 7, s. 104-105.
- Gawryś A., Lato pełne zapachu lilii. „Magnolia” 2012 nr 3, s. 44-45.
- Henschke M., Lilie w całej okazałości. „Mój Ogródek” 2015 nr 9, s. 14-15.
- Krzemińska A., Symbolika roślin: lilia. „Działkowiec” 2015 nr 7, s. 21.
- Lilia. „Mój Piękny Ogród” 2008 nr 4, wydanie specjalne, s. 93.
- Milewski S., Sezonowa moda w ogrodzie. „Mój Ogródek” 2016 nr 3, s. 14-15.
- Mynett K., Lilie. „Działkowiec” 1984 nr 7, s. 16-17.
- Rośliny ozdobne. Warszawa 1987.
- Sochacki D., Letnie rośliny cebulowe. „Działkowiec” 2017 nr 3, s. 42-45.
- Skop Ł., Lilie tygrysie. „Mam Ogród” 2016 nr 7, s. 57