Każdy jej kwiat żyje tylko 24 godziny! Dlaczego Polacy i tak masowo sadzą tę roślinę?
Każdy kwiat otwiera się tylko na jeden dzień. Roślina tworzy jednak tak wiele pąków, że kwitnie prawie przez całe lato. Kilkanaście gatunków i tysiące odmian mieszańcowych liliowców rozwijają kwiaty w najróżniejszych kolorach. Jaskrawe kwiaty liliowców są jadalne, a przy tym wabią pszczoły i inne owady. Liliowce należą do najbardziej dekoracyjnych i niezastąpionych w ogrodzie bylin.
- Pochodzenie i wygląd liliowców
- Sadzenie liliowców
- Jakiej pielęgnacji potrzebują liliowce?
- Najpiękniejsze gatunki i odmiany liliowców
Pochodzenie i wygląd liliowców
Rodzaj botaniczny liliowiec (Hemerocallis) obejmuje zaledwie 16 gatunków, jednak ta niewielka liczba jest nieco zwodnicza, ponieważ wyhodowano już ponad 50 000 mieszańców i ich odmian. Jest to ogromna różnorodność, która spełnia każde życzenie ogrodnika planującego swoje rabaty. Moda na liliowce i ich selekcję powstała w Ameryce przed stu laty i trwa do dzisiaj.
Dzikie formy liliowców są zadomowione głównie we wschodniej Azji. Rosną tam na wilgotnych łąkach, skrajach lasów i regionach górskich w Chinach, Japonii i Korei. Tworzą krótkie kłącza, z których wyrastają kępy wąskich, wygiętych łukowato liści. Z czasem powstają gęste kępy o wysokości od 25 cm do 120 cm w zależności od odmiany.
Kwiaty rozwijają się latem w rozmaitych barwach i formach – trójkątne, okrągłe, pełne lub gwiaździste. Odznaczają się wydatnymi pręcikami. Są osadzone na szypułkach i skupione po kilka w wierzchotkowe kwiatostany. Kwiaty rozwijają się przez wiele tygodni, ponieważ po głównym kwitnieniu roślina kwitnie ponownie. Paleta kolorów sięga od prawie białego do ciemnobordowego przez różne odcienie żółtego, pomarańczowego, różowego i czerwonego. Przeważają tony żółte i pomarańczowe. Jak bardzo jednak nie byłyby różne poszczególne odmiany liliowca, jedną cechę wszystkie mają wspólną: pojedyncze kwiaty przemijają po jednym dniu.
Kwiaty liliowców są jadalne – nie liście, ale kwiaty mogą być przez kreatywnych kucharzy wykorzystane. Korzennie ostre płatki mogą wzbogacić smak sałatek albo posłużyć do dekoracji. Można je krótko obsmażyć na patelni albo blanszować. Skutkiem ubocznym spożywania kwiatów liliowca może być niebieski język, ponieważ niektóre odmiany zawierają barwiące substancje.
Sadzenie liliowców
Łatwe w uprawie, mało wymagające i długowieczne – to cechy charakterystyczne liliowców. Jeśli tylko korzenie znajdą w glebie wystarczającą ilość wilgoci, bylina rośnie zarówno w miejscach nasłonecznionych, jak i półzacienionych. Niewątpliwie kwitnienie liliowców wypada jednak w słońcu bardziej okazale, zarówno pod względem liczby kwiatów, jak i intensywności kolorów.
Podłoże nie wymaga większych przygotowań ani poprawiania. Odpowiednia jest każda głęboka ziemia ogrodowa bez skłonności do zastojów wody, przesychania lub utwardzania. Jedynie na ubogich i gorących glebach piaszczystych liliowce nie chcą rosnąć. Dawka kompostu przy sadzeniu nie jest wprawdzie obowiązkowa, ale ułatwia roślinom start.
Sadzonki sprzedawane w doniczkach można sadzić przez cały sezon od marca do października. Optymalne są terminy klasyczne wiosną i jesienią. Biorąc pod uwagę późniejszy wzrost oraz zwieszający pokrój, należy przewidzieć odpowiednie odległości od sąsiednich roślin. Z wyjątkiem karłowatych odmian, należy zachować odstępy między roślinami rzędu 50 cm – nie powinno się sadzić więcej niż 3-4 liliowce na metrze kwadratowym. Pozostając przez wiele lat na tym samym miejscu, większe liliowce potrzebują dla siebie nawet metra kwadratowego.
Przesadzanie liliowców jest możliwe wiosną albo jesienią. Jeśli kępy po latach mocno się powiększą, zaleca się odmłodzenie roślin przez podział. Części kępy można posadzić na nowym stanowisku.
Jakiej pielęgnacji potrzebują liliowce?
Wczesną wiosną należy usunąć pozostałe liście, aby ułatwić zdrowy wzrost nowym pędom. Światło i ciepło lepiej wnikną do kłączy i pobudzą pąki do wzrostu. W okresie wegetacyjnym, a szczególnie latem, należy zapewnić równomierną wilgotność podłoża. Chociaż liliowce potrafią sobie poradzić z suchą glebą, to dłuższa susza prowadzi do opadania paków kwiatowych.
Podlewanie powinno być wokół roślin, a nie na liście, aby uniknąć możliwych infekcji grzybowych. Wiosną dobrze jest ściółkować rośliny, najlepiej kompostem, który jednocześnie dostarczy im składników odżywczych. Latem niektóre odmiany liliowca o kwiatach czerwonych lub ciemnopurpurowych mogą być wrażliwe na palące słońce i mocne opady deszczu. Pomóc może lekka osłona.
Zimą ochrona przed mrozem nie jest konieczna, stare liście dostatecznie chronią kłącza. Niebezpieczne są tylko wahania temperatur zimą. Naprzemienne zamarzanie i rozmarzanie może prowadzić do bakteryjnej zgnilizny. Młode pędy mogą być wiosną zagrożone przez ślimaki. Inne szkodniki żerujące na liliowcach, to m.in. pryszczarki, wciornastki, przędziorki i mszyce.
Najpiękniejsze gatunki i odmiany liliowców
Trudno jest wybierać spośród kilkunastu gatunków i kilkudziesięciu tysięcy mieszańców i kultywarów, jednak dla przykładu można przedstawić kilka z nich:
- Liliowiec rdzawy (Hemerocallis fulva) – kwiaty pomarańczowoczerwone z jaśniejszą pręgą na płatkach. Jeden z bardziej popularnych gatunków, dorasta do 150 cm i kwitnie w czerwcu i lipcu. Doskonale nadaje się do sadzenia na obrzeżach zbiorników wodnych.
- Liliowiec żółty (Hemerocallis lilioasphodelus) – kwiaty żółte, pachną pomarańczą i konwalią. Kwitnie w maju i czerwcu. Kwiaty są używane w chińskiej kuchni.
- Liliowiec cytrynowy (Hemerocallis citrina) – kwiaty żółte rozwijają się późno latem (lipiec, sierpień). Pachną mocno cytryną. Dorasta do 80-120 cm. Używane w kuchni azjatyckiej.
- Liliowiec ogrodowy ‘Stella de Oro’ – odmiana o żółtych kwiatach, które rozwijają się od czerwca do września. Jako odmiana niska (30-40 cm) doskonale nadaje się do małych ogrodów.
- Liliowiec ogrodowy ‘Crimson pirate’ – kwiaty efektownie czerwone. Dorasta do 50-70 cm, kwitnie od czerwca do sierpnia i w porównaniu z innymi odmianami bardzo dobrze znosi suszę.
- Liliowiec ogrodowy ‘Corky’ – cytrynowożółte kwiaty pięknie wyglądają na tle ciemnozielonych łodyg. Kwitnie w czerwcu i lipcu, efektownie komponuje się z lawendą i różami.
- Liliowiec ogrodowy ‘Cherry Cheeks’ – kwiaty purpurowoczerwone z żółtym środkiem. Dorasta do 70 cm, kwitnie w czerwcu i lipcu. Efektownie prezentuje się w towarzystwie bodziszków i ostróżek.