Rzymscy żołnierze wierzyli, że dodaje odwagi. Dziś rośnie w polskich ogrodach
Ogórecznik lekarski to niepozorna roślina, która od stuleci rozpala wyobraźnię zielarzy i ogrodników. Kusi świeżym, orzeźwiającym zapachem, przyciąga wzrok intensywnie niebieskimi kwiatami, a przy tym skrywa właściwości, o których wiele osób wciąż nie ma pojęcia. Dawniej jego liście i kwiaty trafiały nawet do żołnierzy — wierzono, że potrafią dodać odwagi. Dziś ogórecznik robi karierę w kuchni, kosmetyce i naturalnej pielęgnacji, a w ogrodzie potrafi zaskoczyć nie tylko urodą. Za chwilę pokażę, jak go uprawiać, czego naprawdę potrzebuje i w jaki sposób wykorzystać jego potencjał tak, by nie zmarnować ani jednej z jego zalet.
- Ogórecznik lekarski: uprawa i właściwości
- Ogórecznik lekarski: pielęgnacja i właściwości
- Ogórecznik lekarski: zastosowanie i efekty
Ogórecznik lekarski: uprawa i właściwości
Informacje o ogóreczniku lekarskim
Ogórecznik lekarski (Borago officinalis) wywodzi się z rejonu Morza Śródziemnego, a w Polsce najczęściej spotyka się go jako roślinę uprawianą w ogrodach. Dorasta zwykle do ok. 60 cm i łatwo go rozpoznać po świeżym, ogórkowym zapachu. Ma duże, lekko zwisające kwiaty w odcieniach bieli oraz błękitu, a owoc tworzą cztery żebrowane rozłupki. Same kwiaty są wyjątkowo dekoracyjne i mocno przyciągają wzrok.
W uprawie ogórecznik pełni kilka ról naraz: bywa przyprawą, rośliną leczniczą i ozdobą rabat. Od dawna ceniony jest w ziołolecznictwie — przypisuje mu się działanie bakteriobójcze, moczopędne, przeciwzapalne oraz uspokajające. To także roślina miododajna, chętnie odwiedzana przez owady. Znajduje zastosowanie w kosmetyce, a w kuchni wykorzystuje się go m.in. jako aromatyczny dodatek do potraw.
Uprawa ogórecznika lekarskiego - wymagania i zasady
Uprawa ogórecznika lekarskiego nie jest skomplikowana, ale warto znać kilka podstaw. Najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym, jednak w miejscu z lekkim cieniem również potrafi dobrze się rozwijać.
Co istotne, doświadczenia wielu ogrodników są bardzo podobne: ogórecznik lekarski nie ma wygórowanych wymagań glebowych. Przyjmuje się na większości podłoży, dlatego jego uprawa zwykle nie sprawia problemów nawet początkującym. Można sadzić go nie tylko w gruncie, ale też w skrzynkach balkonowych czy donicach na parapecie. Jeśli jednak zależy nam na bujnym wzroście, najlepiej zapewnić mu ziemię żyzną, przepuszczalną i umiarkowanie wilgotną. Trzeba też pamiętać, że w ogrodzie jest to roślina ekspansywna. Co to oznacza w praktyce? Rośnie energicznie i może rywalizować z sąsiednimi roślinami o wodę oraz składniki odżywcze. Dlatego przy planowaniu wysiewu dobrze zachować odstęp co najmniej 40 cm od innych nasadzeń — wtedy siewki łatwiej się przyjmują i mają przestrzeń do rozwoju.
Jak siać nasiona ogórecznika lekarskiego?
Jak przeprowadzić wysiew nasion tej ciekawej rośliny? Nasiona można wysiewać od kwietnia do czerwca, bezpośrednio do gruntu. W takim wariancie zbiory przypadają na lato i jesień. Z kolei wysiew jesienny sprawia, że zbiór możliwy jest wiosną kolejnego roku.
Przy siewie stosuje się prostą zasadę: pojedyncze nasiona umieszcza się na głębokości ok. 2 cm, a rzędy prowadzi w odstępach mniej więcej co 40 cm. Warto pamiętać o jeszcze jednej rzeczy — ogórecznik lekarski potrafi rozsiewać się sam, dlatego na tym samym stanowisku może utrzymywać się przez długie lata.
Kiedy najlepiej zbierać ogórecznik? Najczęściej za optymalny termin uznaje się połowę lipca. Zebrane części rośliny ścina się i suszy w cieniu albo w temperaturze ok. 40 C. W uprawie ogórecznika lekarskiego istotne jest też to, że liście przeznaczone np. do sałatek można zrywać na bieżąco przez cały sezon. Natomiast kwiaty najlepiej zbierać wtedy, gdy nie są jeszcze całkowicie rozwinięte.
Ogórecznik lekarski: pielęgnacja i właściwości
Pielęgnacja ogórecznika lekarskiego
Podczas upałów i dłuższej suszy dopilnuj, by podłoże wokół rośliny nie przesychało na wiór. Warto zaznaczyć, że ogórecznik lekarski dobrze znosi mniej sprzyjające warunki i zwykle nie sprawia problemów.
Ponieważ w środowisku naturalnym ogórecznik łatwo rozprzestrzenia się przez samosiew, dobrze jest pilnować jego ekspansji — w przeciwnym razie może zacząć zachowywać się jak uciążliwy chwast, trudny do całkowitego usunięcia. Nasiona najlepiej zbierać na początku września.
To roślina mało wymagająca i często świetnie rośnie nawet wtedy, gdy zostawisz ją „w spokoju”. Mimo wszystko w czasie suszy pamiętaj o podlewaniu, natomiast dodatkowe dokarmianie nawozami zazwyczaj nie jest potrzebne.
Ogórecznik lekarski - właściwości i opinie
Ogórecznik jest cenionym surowcem zielarskim. W jego składzie znajdziesz m.in. flawonoidy, garbniki, kwasy organiczne, sole mineralne, śluzy oraz żywice. Za szczególnie wartościową uznaje się tzw. boragoglandynę. Co to właściwie jest? To olej z ogórecznika lekarskiego — bogaty w nienasycone kwasy tłuszczowe — pozyskiwany z nasion. Przypisuje mu się korzystny wpływ na układ krążenia (np. wsparcie w obniżaniu „złego” cholesterolu i profilaktyce miażdżycy) oraz na odporność (wzmacnianie organizmu i pomoc w ochronie przed różnymi dolegliwościami). Osoby stosujące ogórecznik na takie problemy często podkreślają w opiniach bardzo dobre efekty.
Co więcej, ogórecznik lekarski bywa pomocny przy stanach zapalnych w jamie ustnej, chrypce, tzw. suchym kaszlu oraz trudnościach z odkrztuszaniem. Zainteresować się nim mogą również kobiety w trakcie miesiączki i w okresie menopauzy, ponieważ może wspierać łagodzenie nieprzyjemnych objawów.
Ogórecznik lekarski (Borago Officinalis) wykazuje działanie: moczopędne, napotne i przeciwzapalne. Dodatkowo bywa opisywany jako roślina o właściwościach bakteriobójczych, osłaniających, wspierających metabolizm oraz uspokajających. Nic więc dziwnego, że w internetowych dyskusjach i na forach opinie osób, które po niego sięgają, są najczęściej bardzo przychylne.
Ogórecznik lekarski: zastosowanie i efekty
Olej z ogórecznika w terapii domowej
Dobre opinie sprawiają, że chętnie sięga się po wywary z ogórecznika lekarskiego – bywają pomocne przy problemach z przemianą materii. Ziele ogórecznika wykorzystuje się też do wyrobu maści: koi podrażnienia i oparzenia, wspiera gojenie ran, a przy tym bywa stosowane przy wypryskach oraz odleżynach. Z tej rośliny przygotowuje się również płukanki, które przynoszą ulgę w dolegliwościach jamy ustnej, chrypce i stanach zapalnych gardła. Z kolei kwiat ogórecznika jest bazą do naparów – taki napar sprawdza się przy zapaleniu spojówek, ale też po prostu jako domowy sposób na zmęczone, podrażnione oczy.
Ogórecznik lekarski w pielęgnacji ciała
Sposobów na wykorzystanie ogórecznika lekarskiego w kosmetyce jest naprawdę sporo. Na szczególną uwagę zasługuje olej z nasion ogórecznika, chętnie dodawany do kosmetyków wspierających odnowę skóry. Często można go znaleźć w produktach przeznaczonych do cery wrażliwej, dojrzałej i suchej. Stosuje się go także w pielęgnacji skóry wymagającej – skłonnej do trądziku, łuszczycy czy uporczywego swędzenia.
Przygotowuje się z niego również maseczki o działaniu odżywczym i odmładzającym – najczęściej ze świeżego, rozgniecionego ziela połączonego z sokiem ogórecznika. Taka mieszanka nie tylko wspiera kondycję naskórka, ale też pomaga poprawić jędrność i elastyczność skóry.
Ziele ogórecznika na różne schorzenia
Kwasy tłuszczowe obecne w ogóreczniku lekarskim wspierają odporność organizmu, dlatego roślina bywa kojarzona z działaniem przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym. W praktyce sięga się po nią m.in. w czasie przeziębienia – może łagodzić kaszel i wspomagać organizm przy infekcjach górnych dróg oddechowych. Ziele ogórecznika zawiera także krzemionkę, która przydaje się przy łamliwych włosach i paznokciach, a dodatkowo korzystnie wpływa na wygląd.
Ogórecznik lekarski jest ceniony również ze względu na właściwości wykorzystywane przy przewlekłych problemach skórnych. Bywa pomocny przy takich dolegliwościach jak egzema, trądzik czy łuszczyca. Szczególnie często poleca się olej z ogórecznika jako wsparcie w przewlekłych stanach zapalnych oraz w pielęgnacji skóry dotkniętej chorobami dermatologicznymi.
Ogórecznik lekarski znajduje zastosowanie także w preparatach dla osób zmagających się z oparzeniami, różnego rodzaju otarciami naskórka, czyrakami czy świądem skóry.
Jedzenie liści ogórecznika lekarskiego bywa wskazywane jako wsparcie w terapii depresji. Roślina może korzystnie wpływać na samopoczucie, a także wspierać pracę mózgu. Olej z ogórecznika lekarskiego, a dokładniej olej z jego nasion, stosuje się również w łagodzeniu zapalenia dziąseł, krwawienia dziąseł oraz ogólnych problemów z przyzębiem.
Ogórecznik lekarski w gotowaniu
Liczne przepisy pokazują, że ogórecznik lekarski ma swoje miejsce także w kuchni. Wiele osób dodaje jego liście do sałatek, a jako przyprawa pojawia się w zupach, sosach, daniach mięsnych i rybnych, a nawet w majonezie. Można go też zapiekać w cieście albo przyrządzać podobnie jak szpinak. Ogórecznikiem aromatyzuje się napoje, soki i nalewki. Da się go również mrozić w kostkach lodu, kandyzować oraz suszyć. Uprawa ogórecznika lekarskiego jest popularna również w przydomowych ogródkach.
Ile kosztują nasiona ogórecznika? Opakowanie 2 g to wydatek rzędu około 2,50 zł, a przy zakupie większej ilości cena zwykle nieco spada.