Posadziłam ten krzew pod oknem. Wieczorem cały ogród pachnie intensywną wanilią
Orszelina olcholistna w ogrodzie najpierw zwraca uwagę swoim intensywnym waniliowym zapachem. Dopiero potem rzucają się w oczy efektowne białe kwiatostany, na których rojno jest od owadów. Najpewniej są one, tak jak my, odurzone wspaniałym aromatem, który roztacza roślina. Ale to jeszcze nie wszystko, co do zaprezentowania ma ten niezwykły krzew: jesienią jego liście mienią się wszystkimi możliwymi kolorami tej pory roku.
- Pochodzenie i wygląd orszeliny olcholistnej
- Sadzenie i pielęgnacja orszeliny olcholistnej
- Zastosowanie orszeliny olcholistnej i jej odmiany
Pochodzenie i wygląd orszeliny olcholistnej
Orszelina olcholistna (Clethra alnifolia) jest jednym z najbardziej popularnych i lubianych gatunków z rodzaju Clethra, które znoszą warunki w naszych szerokościach geograficznych i mogą być uprawiane w ogrodach. Krzew pochodzi z wilgotnych lasów Ameryki Północnej poczynając od stanu Maine aż do Teksasu. Preferuje tam stanowiska w lasach i bagnach o większym lub mniejszym poziomie wody.
Clethra alnifolia ze swoją wysokością do dwóch-trzech metrów pozostaje stosunkowo małym krzewem o rozłożystej formie. Osiąga szerokość do maksymalnie półtora-dwóch metrów. W młodości rośnie wyprostowany, a później przybiera bardziej zaokrąglony lub owalny kształt. Poprzez odrosty korzeniowe może tworzyć na odpowiednich stanowiskach gęste gniazda. Kolor kory waha się od brązu kawy do szarej zieleni. Na starszych egzemplarzach kora się łuszczy, odsłaniając pomarańczowobrązowe partie, co po opadzie liści wygląda bardzo ciekawie. Z przyrostami rocznymi rzędu 10-30 cm należy orszelina olcholistna do krzewów wolno rosnących.
Liście orszeliny są ciemnozielone, odwrotnie jajowate, na krawędzi ostro ząbkowane. Rosną naprzemianlegle i mają 4 do 10 cm długości. Jesienią przebarwiają się efektownie w odcieniach od delikatnej żółci, przez czerwień do złotego brązu.
Orszelina rozwija białe albo też różowe do czerwonych kwiaty zebrane w okazałe, ukośnie skierowane do góry, grona szczytowe o długości do 15 cm. U niektórych odmian grona kwiatowe mogą być zwieszone. Wszystkie roztaczają urzekający zapach wanilii. Działa on równie magicznie zarówno na ludzi, jak i na owady, które roją się wokół krzewu równie intensywnie, jak na budlei (Buddleja davidii). Ponieważ orszelina olcholistna kwitnie późno, od końca lipca do września, stanowi źródło pokarmu dla pszczół i innych owadów późnym latem.
Sadzenie i pielęgnacja orszeliny olcholistnej
Krzew orszeliny może rosnąć w słońcu lub w cieniu. Im więcej otrzymuje promieni słonecznych, tym bardziej wilgotne powinno być jej stanowisko. Co ciekawe, orszelina potrafi bujnie kwitnąć nawet w cieniu. Gleba powinna być nieco kwaśna i równomiernie wilgotna, zastoje wody nie mogą się utrzymywać przez długi czas. Nie toleruje soli, preferuje gleby piaszczysto-gliniaste, najlepiej z warstwą próchnicy.
Orszelinę można sadzić w ogrodzie, kiedy tylko ziemia nie jest zmarznięta. Występujące zastoje wody należy odprowadzać warstwą drenażową ze żwiru albo grubego piasku. Do regulowania odczynu pH nadaje się ziemia do różaneczników. Warstwa ściółki po posadzeniu krzewu ogranicza parowanie i chroni delikatny system korzeniowy.
Przy wszystkich zabiegach pielęgnacyjnych trzeba brać pod uwagę płytki, delikatny system korzeni orszeliny. Korzystnie wpływa dawka nawozu organicznego wiosną przed rozwojem pędów. W pierwszych latach przyda się orszelinie zimowa ochrona.
Zastosowanie orszeliny olcholistnej i jej odmiany
Orszelina zachwyca przede wszystkim swoim waniliowym aromatem. Kwiaty oraz świeża zieleń liści orszeliny dobrze się prezentują na tle wyższych zimozielonych krzewów i ciemnych budynków. Roślina nadaje się zarówno do roli solitera, jak i kwitnących żywopłotów. Chętnie rośnie w towarzystwie różaneczników albo roślin bagiennych, które podzielają jej zamiłowanie do gleby wilgotnej i kwaśnej.
Z botanicznej formy Clethra alnifolia wyhodowano nowe odmiany, również takie, które odpowiadają potrzebom małych ogrodów i osiągają wysokość zaledwie do półtora metra.
- ‘Paniculata’ – najstarsza odmiana hodowlana opisana już pod koniec XVIII wieku, charakteryzujaca się silnym wzrostem i efektownymi kwiatami w dużych, pełnych gronach na szczytach pędów.
- ‘Rosea’ – pierwsza przedstawicielka orszeliny z różowymi pąkami. Z czasem kwiaty bledną do jasnoróżowych względnie kremowych odcieni.
- ‘Pink Spire’ – rozwija kwiaty bardziej intensywnie różowe i przebarwia je na jasny róż. Ta odmiana szczególnie efektownie zmienia jesienią kolor liści.
- ‘Fern Valley’ – podobny kolor jak ‘Pink Spire’.
- ‘Ruby spice’ – intensywnie różowe kwiaty rozwijają się z czerwonych pąków.
- ‘September Beauty’ – późno kwitnąca odmiana o dużych, białych kwiatach.
- ‘Hummingbird’ – krzew o wysokości i szerokości do metra z kremowobiałymi kwiatami.
- ‘Sixteen Candles’ – kwiaty białe do kremowych, a wysokość i szerokość krzewu podobna do ‘Hummingbird’.
- ‘Creel’s Calico’ - odznacza się pstrokatymi liśćmi z kremowobiałymi plamami.
Orszelina olcholistna jest uważana za roślinę nieszkodliwą dla ludzi i zwierząt domowych. Dzięki temu jest dobrym wyborem do ogrodów rodzinnych, w których bawią się dzieci ze swoimi czworonożnymi pupilami.
