Odkryj tajemnice paproci: Jak przetrwały miliony lat i ozdobią Twój dom!
Paprocie są jednymi z najstarszych roślin na naszej planecie. Przybierają wiele różnych postaci: można spotkać zarówno paprocie rosnące na ziemi, jak i te, które rozwijają się na drzewach jako epifity. Paprocie, a zwłaszcza paprotka zwyczajna, często ozdabiają salony oraz łazienki, gdzie paprotka w doniczce doskonale się rozwija. Niemniej jednak, nie wszystkie rodzaje paproci dobrze odnajdują się w warunkach domowych i nie wszystkie mają takie same potrzeby pielęgnacyjne. Dlatego warto dowiedzieć się, jak najlepiej troszczyć się o te rośliny doniczkowe, aby jak najdłużej upiększały wnętrza mieszkań i budziły podziw.
- Paprocie – najstarsze rośliny w naszych domach
- Temperatura i podłoże dla paproci domowych
- Pielęgnacja paprotki: podlewanie i nawożenie
- Jak zadbać o paprocie w domowych warunkach?
- Choroby i szkodniki paproci w domowej uprawie
- Rozmnażanie paproci: tajniki i metody
- Pielęgnacja paprotek: Nefrolepis w domu
- Pielęgnacja i wymagania adiantum w domu
- Egzotyczna paprotka domowa: Platycerium widlaste
- Uprawa i pielęgnacja paprotki domowej
- Ciemnotka: paprotka do wnętrz domowych
- Paprotka zwyczajna: naturalne piękno lasów
- Jak dbać o paprotkę w domu i ogrodzie?
Paprocie – najstarsze rośliny w naszych domach
Paprocie należą do najstarszej grupy roślin, a skamieniałości sugerują ich obecność już w paleozoiku. Istnieje kilka tysięcy gatunków paproci, które są roślinami naczyniowymi występującymi na całym świecie, a większość z nich to rośliny wieloletnie, posiadające krótkie, pełzające kłącze paprotki, zakończone pojedynczymi lub pierzastymi liśćmi, które na początku są zawinięte w formie ślimaka. W swoim naturalnym środowisku najczęściej spotykane są w wilgotnych i zacienionych lasach strefy umiarkowanej, w wilgotnym, próchniczym podłożu, dlatego podobne warunki są wymagane przez paprotkę uprawianą w doniczce w domu. Tylko nieliczne z nich mogą przetrwać w suchych warunkach, reszta paproci preferuje wilgotność.
W domowej uprawie paprotka najlepiej rośnie w rozproszonym świetle i w półcieniu. Młode paprocie zwykle potrzebują mniej światła niż starsze. Odpowiadając na pytanie, jak dbać o paprotkę, warto wiedzieć, że nieodpowiednie są dla nich miejsca, gdzie paprotka byłaby narażona na bezpośrednie promienie słoneczne, zwłaszcza latem. Dlatego nie czują się dobrze na południowym oknie, gdyż ich delikatne liście są bardzo podatne na poparzenia.
Temperatura i podłoże dla paproci domowych
Wymagania paproci względem temperatury zależą od danego gatunku. Zgodnie z tym kryterium, paprocie możemy podzielić na trzy kategorie, a mianowicie:
- gatunki preferujące ciepło
- gatunki dobrze rozwijające się w umiarkowanych temperaturach
- gatunki tolerujące niższe temperatury.
Najlepsza temperatura, którą akceptuje paprotka doniczkowa, to - w czasie wegetacji - 18-21°C. Z kolei w czasie zimowego spoczynku paprocie preferują 15-18°C.
Paprotka, będąca częścią grupy roślin naczyniowych, najlepiej rośnie w przepuszczalnym, żyznym podłożu o lekko kwaśnym pH, na przykład w substracie torfowym zmieszanym z rozdrobnioną korą drzew iglastych. Jeśli nie możemy samodzielnie przygotować takiego podłoża w domu, najlepiej jest kupić w sklepie ogrodniczym gotową ziemię do paprotek.
Pielęgnacja paprotki: podlewanie i nawożenie
Podobnie jak inne rośliny doniczkowe, najlepszym czasem na przesadzanie paprotki jest wiosna. Od marca do sierpnia konieczne jest jej regularne nawożenie, nie częściej jednak niż raz w miesiącu. Powinno się używać specjalistycznych nawozów o niższym stężeniu składników odżywczych niż nawozy uniwersalne, które są preferowane przez inne rośliny doniczkowe. Zimą większość paproci wchodzi w stan spoczynku, wtedy należy ograniczyć podlewanie i nawożenie.
Paprocie wymagają regularnego podlewania, gdyż są bardzo podatne na przesuszenie podłoża. Jednocześnie nie tolerują, gdy ziemia w doniczce jest zbyt mokra, dlatego konieczna jest warstwa drenażu na dnie (np. z keramzytu). W okresie wzrostu te rośliny doniczkowe należy podlewać wodą raczej miękką, niezbyt zimną, co 2-3 dni, aby podłoże było stale umiarkowanie wilgotne. Woda z kranu jest dla paproci nieco za twarda, ponieważ zawiera dużo węglanu wapnia.
Jak zadbać o paprocie w domowych warunkach?
Paprocie potrzebują dużej wilgotności powietrza – od 60 do 80 procent. Są również bardzo podatne na wszelkie zmiany tej wilgotności, zwłaszcza gdy jest gorąco i sucho. Takie warunki najlepiej toleruje nefrolepis sercolistny Duffii oraz nefrolepis wyniosły, podczas gdy najgorzej radzą sobie orliczka kreteńska, adiantum klinowate i platycerium (znane jako łosie rogi). Te rośliny doniczkowe nie powinny być umieszczane w pobliżu grzejników ani innych źródeł ciepła. Paprotka doniczkowa preferuje także regularne zraszanie, a w pomieszczeniach, gdzie się znajdują, zaleca się używanie nawilżaczy powietrza (takich jak ceramiczne pojemniki wypełnione wodą i umieszczane przy grzejniku). Zapewnienie odpowiednich warunków dla innych odmian w domu może być wyzwaniem, a gdy wilgotność powietrza jest zbyt niska, a temperatura za wysoka, paprocie mogą chorować lub usychać.
Choroby i szkodniki paproci w domowej uprawie
Najczęściej paprocie cierpią na choroby fizjologiczne będące efektem niewłaściwej pielęgnacji w pomieszczeniach. Poznanie zasad uprawy paproci w domu oraz podstawowych symptomów schorzeń pozwala znacznie zmniejszyć problemy związane z ich hodowlą. Na co więc zwrócić uwagę? Powinno nas zaniepokoić przede wszystkim obumieranie brzegów i wierzchołków liści paproci. Brązowiejąca i obumierająca tkanka świadczy o zaburzeniach fizjologicznych spowodowanych złym dbaniem o roślinę. Przyczyną może być m.in. nadmierne podlewanie, prowadzące do gnicia korzeni, lub zbyt niska wilgotność powietrza. W przypadku gatunków o pierzastych liściach, takich jak nefrolepis (Nephrolepis) czy adiantum (Adiantum), obumieranie ich brzegów może być wynikiem stosowania środków nabłyszczających liście. Gdy pojawią się takie niepokojące objawy, należy usunąć chore liście paproci przy samej podstawie, a potem wyeliminować wszelkie błędy pielęgnacyjne i pozwolić roślinie się zregenerować.
Paprocie mogą być również zaatakowane przez grzyby z rodzaju Alternaria, Colletotrichum i Phyllosticta, które powodują plamistość liści. Ta choroba powoduje, że paprotka doniczkowa, jak i paprotka zwyczajna na niektórych liściach ma zmiany w postaci okrągłych lub owalnych szaro-brązowych plam, które z czasem ciemnieją i są otoczone obwódką. Chore liście zmieniają się całkowicie lub jedynie częściowo. Rozwojowi choroby sprzyja nadmierne i częste podlewanie w połączeniu z dużą wilgotnością powietrza. Zaatakowane przez grzyby liście trzeba usunąć i zutylizować, a następnie roślinę opryskać specjalnym środkiem.
Paprocie, jak i inne rośliny doniczkowe, mogą być atakowane przez różne szkodniki. W przypadku paproci mogą to być tarczniki, czyli małe owady (do 5 mm), których ciało ukryte jest pod twardą, brązową i połyskliwą tarczką. Tarczniki atakują paprocie w warunkach niskiej wilgotności i wysokiej temperaturze powietrza (powyżej 23°C). Żerują na spodniej stronie liścia, wysysając z niego soki. Wówczas liście zaczynają pokrywać się żółtymi plamkami, a potem stają się żółte i obumierają. Powierzchnia liści pokrywa się lepką substancją (rosa miodowa), wydalaną przez tarczniki. Owady te zwalczamy, przecierając dolną powierzchnię liści wacikiem nasączonym wodą z szarym mydłem lub denaturatem.
Oprócz tarczników, charakterystycznym gatunkiem atakującym paprocie są skoczogonki, białawe, drobne owady, które zasiedlają wilgotną ziemię w doniczce. Nie stanowią one dużego zagrożenia dla paproci, ponieważ żywią się obumierającą materią, ale w dużych skupiskach mogą podgryzać korzenie i dolne części liści paproci. W efekcie wzrost paproci zostaje osłabiony. Gdy paprotka doniczkowa została zaatakowana przez skoczogonki, zwykle wystarczy przesadzić roślinę do świeżej ziemi. Aby zapobiec ich ponownemu pojawieniu się, można umieścić w ziemi w doniczce pałeczki nawozowo-owadobójcze.
Rozmnażanie paproci: tajniki i metody
Aż do XIX wieku sposób rozmnażania paproci pozostawał tajemnicą. Obecnie znany jest już przebieg tego procesu – na dolnej powierzchni liścia pojawiają się zgrupowania zarodni, zwane kupkami, które zawierają zarodniki. Kiedy kupki zaczynają przybierać brązową barwę, liście się odcina i zarodniki się wysiewa. Po zapewnieniu właściwej wilgotności podłoża, powietrza oraz temperatury, zarodniki rozpoczynają kiełkowanie – tworzy się przedrośle. Na przedroślu rozwijają się narządy męskie, czyli plemnie, oraz żeńskie, czyli rodnie. W warunkach naturalnych, w kropli deszczowej plemniki z plemni przedostają się do komórek jajowych w rodni, z zapłodnionej komórki jajowej rozwija się młoda, ulistniona paproć. Taki cykl rozwojowy to przemiana pokoleń, charakterystyczna dla wszystkich paprotników.
W domowych warunkach paprocie najczęściej rozmnaża się przez podział, rzadziej przez rozłogi lub wysiew zarodników. Podział starszych, dobrze rozwiniętych egzemplarzy jest najprostszą metodą rozmnażania – jedną roślinę można podzielić na kilka, czasem nawet na kilkanaście części. Dlatego też podział stosuje się dla małych ilości, względnie dla odmian nie wytwarzających zarodników. Najlepszy czas na podział kłącza paprotki to wczesna wiosna, kiedy tylko zaczynają rosnąć. Podczas podziału należy rozrywać kłącze paprotki, rozcinając te miejsca, które nie dają się rozdzielić palcami. Po podziale, poszczególne części umieszcza się w doniczce o średnicy około 8 cm. Paprotka doniczkowa może być również rozmnażana przez rozłogi (długie pędy, na których wyrastają młode rośliny). Rośliny wyrastające z rozłogów można oddzielać przez cały okres wegetacyjny i niezależnie od wielkości umieszczać w doniczkach.
Jeśli dany gatunek (np. nefrolepis sercolistny) wytwarza na końcach rozłogów młode rozetki, należy je oddzielić i ukorzenić w podłożu przeznaczonym dla paproci. Natomiast, np. w przypadku dawalii, flebodium czy roślin takich jak paprotka zwyczajna, można ukorzeniać odcięte fragmenty kłączy. Niektóre gatunki asplenium mają na liściach rozmnóżki, które również można ukorzeniać, a rośliny uzyskane w ten sposób będą szybko rosnąć. Z kolei z zarodników najłatwiej rozmnożyć adiantum, cyrtomium i orliczki, ponieważ łatwo kiełkują. Zarodniki należy wysiać w wilgotnym podłożu, np. w ziemi do paproci przesianej i zmieszanej z piaskiem. Te rośliny rosną stosunkowo wolno - potrzebują około 2-3 lat, by osiągnąć rozmiary dorosłego osobnika.
Pielęgnacja paprotek: Nefrolepis w domu
Nefrolepis wysoki jest najbardziej rozpoznawalną paprotką doniczkową, hodowaną w domach oraz w miejscach publicznych. To roślina typowa dla tropikalnych regionów Ameryki Południowej. Ta paproć jest znana z długich, dochodzących czasami do 50 cm, pięknych, pierzastych liści. Pomiędzy liśćmi wyrastają rozłogi (zmodyfikowane pędy), na których pojawiają się młode rośliny.
Do domowej hodowli najczęściej polecane są paprotki „Pulmosa” (z ciemnymi i lśniącymi liśćmi) i „Roosveltii” (z karbowanymi liśćmi), jak również odmiany takie jak „Can Can” i „Corditas” (z karbowanymi i powcinanymi liśćmi) oraz „Norwoodii” (z podwójnie pierzastymi i fryzowanymi liśćmi).
Popularność nefrolepis bierze się z jej dostępności na rynku; tak samo jak inne popularne rośliny doniczkowe jest też łatwa w uprawie. Dodatkowo, w odróżnieniu od innych roślin doniczkowych, oczyszcza powietrze z niezdrowych substancji - formaldehydu i ksylenu.
Te paprocie preferują dużo rozproszonego światła, lecz akceptują również miejsca półcieniste i cieniste – może to być także okno północne. Szczególnie efektownie prezentuje się w domu w wiszących pojemnikach. Paprotka w gorące dni wymaga częstego zraszania i podlewania miękką wodą. Również zimą powinno się utrzymywać w doniczce stale wilgotne podłoże. Nie należy dopuszczać do przesuszenia bryły korzeniowej ani do powstawania zastoin wody na podstawce. Te rośliny doniczkowe lubią temperaturę pokojową; zimą powinna wynosić od 16 – 18 st.C.
Co 2 – 3 lata, podobnie jak paprotka zwyczajna, wymaga przesadzania. Najlepiej to robić wiosną – przesadzamy ją w podłoże do paproci: przepuszczalne i przewiewne (może być substrat torfowy z domieszką piasku).
Nefrolepis nie toleruje suchego powietrza, przeciągów, preparatów nabłyszczających liście – reaguje na nie żółknięciem, zasychaniem i traci wówczas liście.
Pielęgnacja i wymagania adiantum w domu
Adiantum to roślina doniczkowa o delikatnej budowie, osiągająca wysokość 30-40 cm. Jej drobne, jasnozielone liście przypominają kształtem liście miłorzębu. Tak jak paprotka zwyczajna, ten gatunek cechuje się szybkim wzrostem (podwaja swoją wielkość w jednym sezonie) i szybką regeneracją.
Ta paprotka, mimo swojego atrakcyjnego wyglądu, nie zdobyła takiej popularności jak nefrolepis, ponieważ niewłaściwie pielęgnowana szybko więdnie i usycha. Zastanawiając się nad pielęgnacją adiantum, musimy zapewnić jej stałe miejsce, gdyż nie lubi zmian. W domu wymaga także długiego okresu aklimatyzacji, podczas którego jej liście mogą zasychać. W takim przypadku należy je przyciąć przy ziemi, po czym zaczną odrastać. Kiedy ta roślina doniczkowa przyzwyczai się do warunków, przy odpowiedniej pielęgnacji odwdzięczy się swoim pięknem. Trzeba jednak pamiętać, że – podobnie jak inne rośliny doniczkowe, zwłaszcza paprotki – powinna mieć stale wilgotne podłoże w doniczce, ale nie powinna stać w wodzie, gdyż zacznie więdnąć, a jej liście będą się zwijały. Latem co 2 tygodnie, przy podlewaniu, warto dodawać do wody płynny nawóz, w dawce o połowę niższej niż zalecana przez producenta.
Egzotyczna paprotka domowa: Platycerium widlaste
Jest to gatunek typowy dla regionów południowo-wschodniej Azji oraz Australii. Ta paprotka, to jedna z najbardziej widowiskowych paproci. W swoim naturalnym środowisku funkcjonuje jako epifit, co oznacza, że rośnie w rozwidleniach gałęzi, na korze drzew. W domowych warunkach najlepiej rozwija się w koszyku dla epifitów, podobnie jak niektóre storczyki. Różni się od paprotki zwyczajnej i nie przypomina innych roślin doniczkowych - posiada dwa rodzaje liści, które osiągają długość do 70 cm. Dolne liście z czasem zasychają i tworzą zbiornik na wodę i pokarm. Górne liście są długie, zielone i zarodnikonośne, rozwidlają się na końcach przyjmując kształt łosich rogów, co nadaje paprotce elegancki wygląd i przyciąga uwagę.
Najbardziej popularnym i jednocześnie najbardziej odpornym gatunkiem jest platycerium widlaste. Ten rodzaj paproci dobrze rośnie w domu w świetle rozproszonym, a także toleruje zacienione miejsca. Jest to najlepsza z tropikalnych paproci do umieszczenia w łazience lub innym półcienistym pomieszczeniu. Latem ta paprotka doniczkowa preferuje optymalną temperaturę wynoszącą około 20 st.C, zimą 16 – 18 st.C. (nocą może być nieco niższa). Roślina ta wytrzymuje nawet suche powietrze, ale korzystnie wpływa na nią stale wilgotne podłoże – najlepiej co jakiś czas zanurzyć doniczkę w wodzie. Przez cały rok, podobnie jak paprotka zwyczajna, wymaga zraszania, ale nie należy moczyć liści (zamgławiać). W czasie wzrostu co 2-3 tygodnie należy paproć nawozić dawką o połowę mniejszą niż zalecana na opakowaniu nawozu. Podczas pielęgnacji, ta paprotka doniczkowa nie lubi przemywania liści. Znajduje się na nich bowiem warstwa włosków, które pomagają roślinie radzić sobie z suchym powietrzem. Czyszczenie liści z kurzu wymaga, podobnie jak w przypadku takich roślin jak paprotka zwyczajna, spryskania ich miękką wodą.
Co 2-3 lata, wiosną, warto by taka paprotka została przesadzona do lekko kwaśnego podłoża. Ten gatunek z rodziny paprotkowatych rozmnażany jest z zarodników, ale jest to trudny i czasochłonny proces. W warunkach domowych najprościej rozmnażać przez oddzielanie małych roślin pojawiających się często u podstawy rośliny matecznej.
Uprawa i pielęgnacja paprotki domowej
Ferdynand pochodzi z tropikalnych i subtropikalnych regionów na całym globie. Stała się popularna jako roślina doniczkowa głównie z uwagi na łatwą pielęgnację oraz niewielkie wymagania, podobne do zwyczajnej paproci. Najczęściej hoduje się orliczkę kreteńską o pierzastych, jasnozielonych liściach osiągających długość 25-30 cm. W sprzedaży dostępna jest orliczka z liśćmi w kolorze biało-zielonym, często wykorzystywana do ozdabiania wiązanek i bukietów.
W ofercie znajduje się kilka gatunków, z których niemal każdy posiada liczne odmiany różniące się kształtem blaszki liściowej, wysokością oraz kolorem. Ten gatunek unika bezpośredniego światła słonecznego i preferuje rozproszone oświetlenie. W domowych warunkach najlepiej rozwija się w temperaturze pokojowej, natomiast zimą lubi nieco chłodniejsze warunki (około 15 st. C).
Wymaga wysokiej wilgotności powietrza, więc najlepiej umieścić roślinę w doniczce wewnątrz większej osłonki z kamykami zanurzonymi w wodzie tak, aby dno znajdowało się na mokrych kamykach, ale nie bezpośrednio w wodzie. Gatunek ten lubi obfite, nawet codzienne podlewanie, szczególnie w okresie letnim. Zimą można podlewać mniej, ale należy uważać, aby nie przesuszyć bryły korzeniowej. Orliczkę trzeba nawozić co 2 tygodnie, najlepiej specjalistycznymi nawozami dla paproci lub małymi dawkami nawozów dla roślin ozdobnych liści. Trzeba jednak być ostrożnym, ponieważ paproć jest wrażliwa na zasolenie podłoża – nie można jej przenawozić.
Kiedy korzenie całkowicie wypełnią wnętrze doniczki, należy przesadzić roślinę. Tę czynność wykonujemy wiosną, jeśli to konieczne, nawet co roku.
Ciemnotka: paprotka do wnętrz domowych
Ta doniczkowa paprotka charakteryzuje się małymi, guzikowatymi, skórzastymi listkami. Lekko wygięte liście, które nie przypominają tych, jakie ma na przykład paprotka zwyczajna, układają się luźno, a roślinę można umieścić w domu na półce regału, garderoby lub w naczyniu przyściennym, gdzie prezentuje się szczególnie dobrze.
Ciemnotka to gatunek paprotki, którą w naturalnym środowisku można spotkać w Ameryce Południowej i Północnej, Australii oraz Nowej Zelandii. Podobnie jak paprotka zwyczajna, nie jest zbyt wymagająca, ponieważ w środowisku naturalnym rośnie na skałach. Najczęściej uprawianym gatunkiem jest Pellaea rotundifolia z małymi, okrągłymi, ciemnozielonymi liśćmi wyrastającymi z kłącza. Osiągają one długość około 20 cm i lekko zwisają – roślina dobrze prezentuje się w domu w wiszących pojemnikach.
Ta paprotka preferuje rozproszone światło, dobrze znosi również cień, choć w zacienionych miejscach rośnie znacznie wolniej. Na zbyt intensywne światło reaguje żółknięciem i zwijaniem się. Najlepiej czuje się w temperaturze pokojowej, jednak zimą powinna być niższa (12-15 st.C). W przeciwieństwie do innych paproci jest odporna na suche powietrze i nie przepada za obfitym podlewaniem. Podłoże powinno być umiarkowanie wilgotne. Ta doniczkowa paprotka toleruje także twardą wodę wodociągową. Od czasu do czasu można delikatnie zrosić jej liście, aby zapobiec ich wysychaniu. Ciemnotkę nawozi się wiosną i latem co 3-4 tygodnie, jednak należy być ostrożnym z dawkowaniem, ponieważ niewłaściwe nawożenie prowadzi do gwałtownego więdnięcia liści. Dawka nawozu powinna być zatem o połowę mniejsza od zalecanej przez producenta.
Rozważając rozmnażanie tej paprotki, najlepiej podczas przesadzania podzielić roślinę. Po posadzeniu do mniejszych doniczek, należy zapewnić jej przez jakiś czas podwyższoną wilgotność powietrza.
Rozważając rozmnażanie tej paprotki, najlepiej podczas przesadzania podzielić roślinę. Po posadzeniu do mniejszych doniczek, należy zapewnić jej przez jakiś czas podwyższoną wilgotność powietrza.
Paprotka zwyczajna: naturalne piękno lasów
Do najpopularniejszych paproci zalicza się także paprotkę zwyczajną (polypodium vulgare). W przeciwieństwie do paproci doniczkowych, paprotka zwyczajna to bylina z rodziny paprotkowatych osiągająca 15-60 cm wysokości, której nie hoduje się w domu. Jest to roślina wieloletnia, naturalnie występująca w Europie, Azji i Ameryce Północnej. W Polsce można ją znaleźć nie w doniczkach, lecz w lasach, zaroślach i szczelinach skalnych. Polypodium vulgare ma atrakcyjne, lekko skórzaste, zimozielone liście, a na ich spodzie znajdują się duże zarodnie o brunatnym kolorze. Zarodniki dojrzewają we wrześniu. Paprotka zwyczajna preferuje miejsca półcieniste i cieniste. W ogrodzie dobrze rośnie pod koroną drzew i krzewów. Lubi gleby żyzne, próchnicze, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne. Jest to gatunek odporny na mróz. Radzi sobie z okresową suszą. Kłącze paprotki jest słodkawe – zawiera dużo cukru i tłuszczu.
Jak dbać o paprotkę w domu i ogrodzie?
Paproć nie zawsze jest rośliną prostą w uprawie i pielęgnacji, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym, kiedy ilość światła słonecznego jest mała, a powietrze w domach suche. Dlatego decydując się na hodowlę tych roślin w mieszkaniu, warto dowiedzieć się, jak troszczyć się o paproć i wybierać takie gatunki, gdzie paproć jest jak najbardziej odporna na różnorodne warunki i najmniej wymagająca. Warto także rozważyć wykorzystanie takiej rośliny, jak paproć do nasadzeń – ze względu na jej urok i unikalną budowę pięknie prezentuje się ona nie tylko jako rośliny doniczkowe, ale też można ją sadzić (na przykład gatunek taki jak paproć zwyczajna) w grupach drzew, nad brzegami wód, na terenach wilgotnych i skalistych, w ogrodach skalnych itd. Można je sadzić zarówno pojedynczo, jak i w grupach jednorodnych, a także w połączeniu z innymi bylinami miejsc wilgotnych i cienistych.