Ta roślina może zabić. Wygląda bajecznie i możliwe, że masz ją w ogrodzie
Bieluń surmikwiat – znany również jako datura metel, czyli słynna „trąba anielska” – potrafi w jednej chwili skraść całą uwagę w ogrodzie. Wielkie, dzwonowate kwiaty wyglądają jak z bajki i kuszą intensywnym zapachem, ale to właśnie tu zaczyna się druga, znacznie mroczniejsza strona tej rośliny. Bo pod warstwą urody kryje się zagrożenie, o którym wielu nie ma pojęcia: bieluń jest trujący w całości – od korzeni aż po nasiona – a jego toksyny w odpowiedniej dawce mogą okazać się śmiertelne dla ludzi i zwierząt.
- Datura w ogrodzie: piękna, ale trująca
- Bieluń surmikwiat: wygląd i kwiaty
- Uprawa datury metel: stanowisko i gleba
- Datura w donicy: pielęgnacja i toksyny
- Bieluń: zastosowanie i ostrożność
Datura w ogrodzie: piękna, ale trująca
Datura wywodzi się z tropikalnych obszarów Azji i Afryki. Od stuleci towarzyszyła lokalnym obrzędom oraz tradycyjnej medycynie. Dziś coraz częściej trafia także do polskich ogrodów — przede wszystkim za sprawą efektownych, trąbkowatych kwiatów, które mogą dorastać nawet do 20 centymetrów długości.
W ciepłe, letnie wieczory roztacza intensywną woń, wypełniając nią ogród i skutecznie przyciągając uwagę domowników oraz gości. Trzeba jednak mieć na uwadze, że za tą urodą kryje się realne zagrożenie — to roślina, którą lepiej podziwiać na odległość. Nie jest dobrym wyborem do ogrodów, w których bawią się dzieci. Sprawdź także listę 8 innych trujących roślin uprawianych w Polsce tutaj.
Bieluń surmikwiat: wygląd i kwiaty
Bieluń surmikwiat to przedstawiciel rodziny psiankowatych, który w ogrodzie dorasta zwykle do 80 cm–1,2 m. Ma masywne, niekiedy lekko fioletowe pędy – puste w środku i subtelnie omszone. Na nich wyrastają duże, jajowate liście o nieregularnie powcinanych brzegach, osiągające nawet 20 cm długości. Przez swój nieco „tropikalny” wygląd roślina szybko przyciąga wzrok i często staje się główną dekoracją rabaty.
Największym atutem datury są jednak jej kwiaty. Tworzą długi lejek zakończony szerokim kielichem, kojarzący się z trąbką – stąd określenie „trąba anielska”. Pąki otwierają się sukcesywnie od lipca aż do późnej jesieni; najczęściej są białe lub kremowe, choć spotyka się też odmiany w odcieniach fioletu i różu. U wielu roślin kwiaty rozchylają się wieczorem lub nocą, a wtedy zapach staje się wyraźniejszy i bardziej intensywny. Po przekwitnięciu zawiązują się kolczaste owoce wypełnione licznymi nasionami. To właśnie nasiona są szczególnie groźne – silnie trujące i niebezpieczne zwłaszcza dla dzieci oraz zwierząt.
Uprawa datury metel: stanowisko i gleba
Datura metel najładniej rozwija się w miejscach mocno nasłonecznionych, ciepłych i osłoniętych od podmuchów wiatru. W polskich warunkach zwykle uprawia się ją jako roślinę jednoroczną, choć w łagodniejszym klimacie potrafi rosnąć dłużej. Najlepiej służy jej ziemia żyzna, lekka i dobrze przepuszczalna, stale lekko wilgotna, o pH obojętnym albo delikatnie kwaśnym. Ciężkie, zbyt mokre podłoże sprzyja gniciu korzeni, dlatego w donicach i skrzynkach koniecznie zastosuj warstwę drenażu z keramzytu lub żwiru.
Bieluń możesz wysiać już na początku wiosny do pojemników, a do gruntu przenieść dopiero po ustąpieniu ostatnich przymrozków. Siewki i młode rośliny potrzebują dużo światła oraz stabilnej temperatury powyżej 15°C. W ogrodzie warto sadzić je w wyeksponowanych punktach – na tle trawnika, obok tarasu czy przy altanie – tak, by okazałe kwiaty były widoczne z daleka. W donicach roślina również rośnie bardzo dobrze, o ile zapewnisz jej regularne podlewanie i dokarmianie nawozem z większą zawartością potasu. Sprawdź także, jak wygląda bieluń drzewiasty.
Datura w donicy: pielęgnacja i toksyny
Choć datura jest rośliną jednoroczną, potrzebuje systematycznej opieki. Przenoszenie jej do coraz większych donic pomaga zbudować silny, dobrze rozwinięty system korzeniowy. Od wiosny aż do końca lata warto dokarmiać ją nawozem wieloskładnikowym – optymalnie co 10–14 dni. Podczas upałów podlewanie powinno być codzienne, zwłaszcza gdy rośnie w pojemniku. Unikaj jednak zraszania liści i kwiatów, ponieważ łatwo wtedy dochodzi do gnicia.
Roślina nie wymaga typowego cięcia, ale regularne usuwanie przekwitłych kwiatów potrafi wyraźnie przedłużyć i wzmocnić kwitnienie. W przypadku odmian wieloletnich przycinanie wykonuje się po zakończeniu kwitnienia, a następnie ponownie wczesną wiosną. Datura nie zimuje w gruncie – zanim pojawią się chłody, trzeba przenieść ją do jasnego, chłodnego miejsca, gdzie temperatura utrzymuje się w granicach 8–10°C.
Najważniejsze pozostaje jednak bezpieczeństwo. Wszystkie części bielunia zawierają silnie działające alkaloidy tropanowe: skopolaminę, atropinę oraz hioscyjaminę. Ich spożycie może prowadzić do halucynacji, zaburzeń świadomości, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. Dlatego nie należy sadzić tej rośliny tam, gdzie bawią się dzieci lub przebywają zwierzęta domowe. Podczas pielęgnacji zakładaj rękawiczki i pilnuj, by sok nie miał kontaktu z oczami ani ustami.
Bieluń: zastosowanie i ostrożność
Dziś bieluń surmikwiat najczęściej widuje się w ozdobnych nasadzeniach, ale kiedyś miał zupełnie inną „rolę” – pojawiał się w medycynie ludowej oraz w obrzędach szamańskich. W bardzo małych ilościach przygotowywane z datury wyciągi wykorzystywano jako środki przeciwbólowe i uspokajające. Ze względu na wyjątkowo silne działanie psychoaktywne oraz toksyczność roślina ta nie jest obecnie używana w lecznictwie.
W ogrodzie potrafi za to zachwycić – kwitnie przez długi czas, a jej egzotyczne kwiaty natychmiast przyciągają wzrok i nadają aranżacji niecodzienny klimat. Świetnie wygląda w towarzystwie roślin o ciemnych liściach albo tych kwitnących w pastelach, dzięki czemu łatwo uzyskać wrażenie tropikalnej rabaty. Wystarczy jedynie zachować ostrożność i dobrze dobrać miejsce sadzenia, by podziwiać jej urodę bez niepotrzebnego ryzyka.