To warzywo bije brokuły i marchew. Mało kto o niej wie
Rukiew wodna, choć wydaje się niepozorna, jest niezwykle silną rośliną, która może zmienić Twoje podejście do ogrodu i gotowania. W jej składzie znajdują się witaminy, minerały oraz przeciwutleniacze wspierające zdrowie, urodę i dobre samopoczucie. Poznaj sposoby jej uprawy, pielęgnacji i zastosowania w codziennych daniach, aby w pełni korzystać z jej prozdrowotnych korzyści.
- Rukiew wodna: charakterystyka i uprawa
- Uprawa rukwi wodnej w domowych warunkach
- Rukiew wodna: skarb zdrowia i młodości
- Smaczne i zdrowe przepisy z rukwią wodną
Rukiew wodna: charakterystyka i uprawa
Rzeżucha wodna (Nasturtium officinale) jest wieloletnią rośliną należącą do rodziny kapustowatych, posiadającą łodygę wznoszącą się, kanciastą i zakorzeniającą się oraz liście naprzemienne, nieparzysto-pierzaste. Na szczycie rozgałęzionej łodygi pojawiają się zwarte grona małych, białych kwiatów, które wydłużają się w trakcie kwitnienia (okres kwitnienia: od maja do sierpnia). Owocem jest zakrzywiona łuszczynka (suchy, pękający owoc) o długości do pięciu milimetrów. Nasturtium officinale osiąga wysokość od 60 do 80 cm.
Skąd wywodzi się rzeżucha wodna?
Rzeżucha pochodzi z Europy Środkowej i Zachodniej. Obecnie występuje na całym świecie, ale głównie można ją spotkać w Europie i Azji, zwłaszcza w Czechach i na Morawach. Rośnie na łąkach w pobliżu źródeł i strumieni lub w płytkich wodach oraz w innych, wilgotnych miejscach, od nizin po góry. W Polsce uważana jest za gatunek rodzimy, nadwodny, a od 2004 roku rzeżucha jest w naszym kraju objęta ścisłą ochroną gatunkową. Jest szczególnie popularna w Normandii (na północy Francji), gdzie ceniona jest za swoje wartości odżywcze, i stamtąd pochodzą najlepsze przepisy na potrawy z jej udziałem. Jeśli interesuje cię również sadzenie i uprawa truskawek, przeczytaj ten artykuł.
Jak uprawiać rzeżuchę wodną?
Można ją z powodzeniem uprawiać w ogrodzie, wymagającym wtedy regularnego podlewania, a także w doniczce, najlepiej umieszczonej w większym pojemniku z wodą. Posadzona w doniczce w kuchni, z pewnością zostanie doceniona przez każdą gospodynię, gdyż rzeżucha charakteryzuje się ostrym aromatem oraz pieprznym smakiem, co można wykorzystać do przygotowywania smacznych potraw, mających ponadto właściwości lecznicze. Ze względu na to, że jadalne są zarówno liście, jak i nasiona rzeżuchy wodnej, można poszukać przepisów z udziałem tej rośliny z rodziny kapustowatych zarówno na sałatki, jak i jako dodatek do potraw. Szczególnie liście służą do aromatyzowania i zaostrzania smaku sosów czy zup, jak również do dekorowania zimnych dań, natomiast nasiona rzeżuchy wodnej często są używane do past, sałatek czy kanapek. W kuchni rzeżucha może być również używana jako dodatek do soków owocowych i smoothies.
Uprawa rukwi wodnej w domowych warunkach
Można ją znaleźć zarówno w sklepach ze zdrową żywnością, jak i w dużych supermarketach. Jeśli jednak chcemy uprawiać ją w domu, na przykład w kuchni, powinniśmy kupić nasiona i posiać je w doniczce lub na rabacie wiosną albo latem. Łatwiejszym rozwiązaniem jest zakup świeżej rukwi w sklepie i przeniesienie najzdrowszych pędów do płytkiego pojemnika z wodą, aż zaczną wypuszczać korzenie. Potem sadzonki należy przesadzić do dobrze przepuszczalnej ziemi i umieścić w miejscu o umiarkowanym nasłonecznieniu, pamiętając o regularnym podlewaniu.
Rukiew wodna: skarb zdrowia i młodości
Znane są zdrowotne korzyści z rukwi od wieków. Egipcjanie podawali pracownikom napój z świeżej rukwi, wierząc, że zwiększa ich efektywność, a starożytni Grecy uważali, że rukiew wodna wspiera umysł. Nawet Napoleon podobno ją cenił, a rukiew była częścią menu na ślubie księcia Williama z księżną Catherine w pałacu Buckingham – serwowano wtedy tarty z szparagami i rukwią wodną. W tradycyjnej medycynie również często korzysta się z rukwi, używając jej na zaparcia, problemy z wątrobą, a także kaszel (działa wykrztuśnie), a także zaleca się ją osobom zestresowanym.
W celach leczniczych rukiew zrywa się przed kwitnieniem i suszy w cieniu, oddzielając od innych ziół ze względu na silny zapach podczas schnięcia. Można przygotować wywar z 1-2 łyżek ciętych ziół na filiżankę wody i pić trzy filiżanki dziennie, by zwiększyć apetyt i wspierać trawienie oraz problemy z pęcherzem. Można też pić trzy razy dziennie świeży sok z rukwi rozcieńczony wodą. Korzyści zdrowotne soku z rukwi pozwalają na leczenie problemów skórnych, egzemy czy wyprysków. Jeśli zastanawiasz się, gdzie kupić rukiew wodną w takiej formie, warto jej szukać w sklepach zielarskich. Jeśli interesuje Cię uprawa cebuli dymki, porady znajdziesz w tym artykule.
Badania naukowców z William Paterson University wykazały, że rukiew jest prawdziwą kopalnią kluczowych minerałów, witamin i innych składników odżywczych, wyprzedzając pod tym względem nawet takie zdrowe warzywa, jak brokuły, marchewki czy pomidory. Dodatkowo, Amerykańskie Centrum Kontroli Chorób i Prewencji (CDC) umieściło rukiew wodną na szczycie listy najzdrowszej żywności.
Rukiew warto stosować w kuchni, niezależnie od tego, czy planujemy własną uprawę czy zakup w sklepie, ze względu na jej właściwości przeciwnowotworowe. Rukiew pomaga w prewencji raka dzięki związkom o nazwie izotiocyjaniany, odpowiedzialnym za jej charakterystyczny smak. Związki te hamują rozwój komórek nowotworowych w guzach, a także zapobiegają nawrotom raka.
Korzyści zdrowotne rukwi obejmują także spowolnienie starzenia się skóry. Rukiew wodna nie tylko poprawia stan skóry, ale też pomaga cofnąć zmiany takie jak przebarwienia czy zaczerwienienia. Jej składniki odżywcze powodują widoczne zmniejszenie zmarszczek (o 40% po miesiącu stosowania) i zwężenie porów. Rukiew wodna zawdzięcza swoje odmładzające działanie beta-karotenowi, który pomaga zwalczać wolne rodniki niszczące komórki skóry. Dodatkowo, rukiew zawiera silne przeciwutleniacze, takie jak witamina C i E, znana jako „witamina młodości”. Co więcej, beta-karoten oraz witamina A wspierają ochronę oczu. Dzięki zawartości przeciwutleniaczy nasiona rukwi wodnej i inne części rośliny zmniejszają ryzyko uszkodzenia DNA w komórkach krwi.
Korzyści odżywcze rukwi obejmują także poprawę nastroju, wspieranie układu pokarmowego, pobudzanie trawienia, wspieranie funkcji tarczycy czy układu krążenia. Rukiew wodna działa również przeciwzapalnie na błonę śluzową jamy ustnej, wspiera leczenie reumatyzmu i ma działanie moczopędne.
Ekstrakt z rukwi (glikonasturcyna) podaje się przy niedoborach witamin, ponieważ rukiew wodna zawiera kluczowe dla zdrowia witaminy, stosuje się ją u osób z niedoborami witamin. Z kolei objawy przeziębienia dobrze zwalcza czosnek, w tym artykule znajdziesz wskazówki, jak go uprawiać.
Smaczne i zdrowe przepisy z rukwią wodną
Ograniczenia w jedzeniu rukwi
Zarówno świeżą, jak i suszoną rukiew powinno się spożywać z umiarem, ponieważ może ona wywołać podrażnienia błon śluzowych jelit lub pęcherza. Nie zaleca się jej spożywania przy wrzodach żołądka, wrzodach jelit, a także przy zapaleniu nerek.
Rukiew wodna – przepisy z użyciem rukwi
Niezależnie od tego, czy rukiew kupimy w sklepie, czy też wyhodujemy własne rośliny, w kuchni możemy stworzyć z niej wiele pysznych dań. Poniżej przedstawiamy najlepsze przepisy z wykorzystaniem rukwi.
Sałatka z rukwią, jabłkami i migdałami
Składniki: pęczek rukwi wodnej, 1/3 szklanki jogurtu, 1 łyżka majonezu, 1 łyżeczka miodu, 0,5 łyżeczki curry, 1 łyżeczka musztardy, mielony imbir, 1 kwaśne jabłko, ewentualnie 2 łyżki prażonych płatków migdałowych.
Przygotowanie: Utrzeć jogurt, majonez, miód, musztardę, curry oraz imbir. Tak przygotowanym sosem polać rukiew wymieszaną z pokrojonym w plasterki jabłkiem. Posypać uprażonymi płatkami migdałowymi.
Kanapki z warzywami, z rukwią wodną i łososiem
Składniki: filet z łososia, 1 mała cukinia, 1 żółta papryka, 1 cebula, 4 bułki, pęczek rukwi wodnej, do smaku sól, pieprz, słodka papryka, olej do smażenia, kilka łyżek oliwy, 1 łyżka soku z cytryny, 0,5 łyżeczki płynnego miodu.
Przygotowanie: Filet z łososia umyć, osuszyć papierowym ręcznikiem. Następnie pokroić na mniejsze kawałki, usuwając ewentualne ości. Doprawić do smaku solą, pieprzem oraz papryką. Warzywa pokroić w plasterki albo kostkę. Na patelni rozgrzać olej i usmażyć warzywa, doprawiając solą i pieprzem. Pod koniec smażenia do warzyw dołożyć rybę, krótko podsmażając ją z obu stron. W misce wymieszać oliwę, sól, pieprz, miód oraz sok z cytryny. Dodać rukiew wodną i delikatnie wymieszać. Bułki rozkroić, na każdej z połówek ułożyć warzywa, rybę i liście rukwi.