Ta roślina pachnie, kwitnie na złoto i odstrasza komary. Do tego prawie nie trzeba jej podlewać
Santolina zachwyca zapachem, złotymi koszyczkami kwiatów i jednocześnie odstrasza szkodniki. Ten śródziemnomorski półkrzew na pewno sprawi radość miłośnikom ogrodów skalnych, ponieważ nie straszna mu jest gleba uboga i sucha. W cieplejszych regionach wiecznie zielone liście santoliny tworzą piękne akcenty w ogrodzie przez cały rok. Roślina jest łatwa w uprawie, a jej kwiatostany dają pokarm pszczołom i innym owadom.
Pochodzenie i wygląd santoliny
Santolina jest rodzajem botanicznym z rodziny astrowatych. Obejmuje 28 gatunków półkrzewów, które występują naturalnie w zachodniej części regionu śródziemnomorskiego. Nazwa rodzajowa roślin Santolina pochodzi od łacińskich słów sanctus = „święty” i linum = „len” i nawiązuje do starożytnej nazwy jednego z gatunków tego rodzaju.
Mocno aromatyczne półkrzewy różnią się w obrębie rodzaju formą wzrostu, wysokością, jak również kolorem i strukturą liści. W zależności od gatunku santolina rośnie zwykle rozgałęziona o pędach wzniesionych, pokładających się lub zwieszających. Może osiągać wysokość od 10 do 70 cm.
Liście „świętego ziela” są wąskie i pierzastoklapowane, przy czym kolor waha się u różnych gatunków od srebrzyście szarego do soczyście zielonego. Pędy i górne powierzchnie liści są często pokryte szarym filcem, co chroni roślinę odparowaniem wody i uszkodzeniem przez słońce.
Charakterystyczne dla santoliny są jej kwiaty. W okresie od lipca do sierpnia wszystkie gatunki rozwijają małe, kuliste koszyczki kwiatów. Kwiaty w koszyczkach są zwykle obupłciowe, jasnożółte do złotożółtych, i wszystkie rurkowate – bez języczkowatych, jak u innych rodzajów. Poza tym znakiem rozpoznawczym każdej santoliny jest mocny, ziołowy aromat kwiatów i liści.
Wymagania i zastosowanie santoliny
Santolina rośnie najlepiej na stanowiskach ciepłych i słonecznych. W naturalnym środowisku spotyka się ją na skalistych, ubogich i suchych glebach. Dlatego i w ogrodzie powinna mieć podłoże przepuszczalne, mało żyzne, najlepiej wapienne i raczej suche.
Dobrze nadaje się do ogrodów skalnych albo śródziemnomorskich. Roślina bywa też sadzona na ogrodach dachowych i może być uprawiana w pojemnikach, ponieważ jest bardzo odporna na suszę. Efektownie prezentuje się w towarzystwie czerwonych tulipanów, purpurowych żurawek, błękitnych dzwonków, ale też i różanych krzewów. Chętnie rośnie obok innych roślin śródziemnomorskich jak lawenda, rozmaryn albo szałwia.
Świeże liście santoliny, przede wszystkim santoliny zielonej, znanej jako ziele oliwne (Santolina virens), są używane do przyprawiania mięsa, ryb i potraw z makaronu. Po zasuszeniu santolina działa przeciwko molom i muszkom owocówkom. Świeże ziele odstrasza komary.
Wymagania santoliny co pielęgnacji są bardzo niewielkie. Ponieważ roślina jest przyzwyczajona do suchej gleby, nie musi być regularnie podlewana. Skąpe nawadnianie, tylko w okresach suszy, zapobiega powstawaniu zgnilizny korzeni oraz wzmaga aromat rośliny – właśnie susza napędza syntezę aromatycznych związków. Mocne cięcie bezpośrednio po kwitnieniu sprawi, że santolina będzie miała bardziej krzaczasty pokrój. Nawożenie też nie jest konieczne.
Santolina jest wprawdzie wieloletnim półkrzewem, ale nieszczególnie mrozoodpornym. Często jest uprawiana jako kwiat jednoroczny z sadzonek pędowych. W cieplejszych regionach można spróbować zimowania rośliny pod przykryciem i zabezpieczeniem przed wilgocią.
Najpiękniejsze gatunki santoliny
W naszych ogrodach spotyka się najczęściej trzy gatunki santoliny w roli roślin użytkowych i ozdobnych:
- Santolina cyprysikowata (Santolina chamaecyparissus)
Szarozielone, srebrzyste pędy są gęsto pokryte drobnymi liśćmi. Półkrzew dorasta do 15-50 cm wysokości i ma kępiastą formę wzrostu. Igiełkowate liście są osłonięte szarym filcem. Między lipcem i sierpniem santolina cyprysikowata rozwija żółte koszyczki kwiatowe. Zarówno kwiaty jak i liście wydzielają przyjemny słodkawy, aromatyczny zapach.
Grupy tych roślin mogą stanowić kontrastowe tło dla innych roślin kwitnących. Santolina może też tworzyć obwódki rabat, a nawet niskie żywopłociki – dobrze znosi przycinanie.
- Santolina zielona (Santolina viridis albo virens)
Santolina zielona, znana też jako ziele oliwne, jest półkrzewem dorastającym do 25-60 cm wysokości. Ma pokrój rozgałęziony i krzaczasty. Jej liście są igiełkowate, pierzaste, jasnozielone do ciemnozielonych. Na wierzchołkach pędów tworzą się pąki, z których miedzy majem i czerwcem rozwijają się drobne jasnożółte koszyczki kwiatowe. Potoczną nazwę zawdzięcza korzennemu, podobnemu do oliwek zapachowi liści i kwiatów.
- Santolina rozmarynolistna (Santolina rosmarinifolia subsp. canescens)
Santolia rozmarynolistna ma wydłużone liście przypominające liście rozmarynu i tworzy w naszych warunkach zwarte półkuliste kępy o wysokości 30-40 cm (w naturze do 60 cm). Między lipcem i sierpniem rozwija kremowożółte koszyczki kwiatów. Kwiaty i liście wydzielają przyjemny ziołowy, słodkawy aromat.
Nadaje się do tworzenia obwódek rabat oraz w kompozycjach z innymi gatunkami o podobnych preferencjach glebowych. Może być uprawiana w pojemnikach.
