Egzotyczny hit do kuchni i sypialni. Pachnie obłędnie i działa kojąco
Marzy Ci się powiew świeżości w kuchni i w całym domu? Palczatka cytrynowa, czyli trawa cytrynowa, potrafi zaskoczyć bardziej, niż myślisz: pachnie jak cytryna, odświeża wnętrze, a w naparach i potrawach robi prawdziwą różnicę. Co ciekawe, jej aromat może wspierać skupienie, a w kuchni dodaje daniom charakteru, którego nie da się podrobić. Zobacz, jak bez problemu uprawiać ją w domu, jak o nią dbać i w jaki sposób wykorzystać ją tak, by szybko stała się Twoim ulubionym składnikiem.
- Trawa cytrynowa: opis i uprawa w domu
- Jak uprawiać trawę cytrynową w domu?
- Pielęgnacja palczatki cytrynowej
- Trawa cytrynowa: właściwości i skład
- Trawa cytrynowa na zgagę i wzdęcia
- Olejek lemongrasowy: działanie i użycie
- Trawa cytrynowa w kuchni i dla zdrowia
Trawa cytrynowa: opis i uprawa w domu
Trawa cytrynowa Cymbopogon citratus, znana też jako palczatka cytrynowa oraz palczatka cytronelowa, to bylina tworząca okazałe, gęste i wyjątkowo aromatyczne kępy. Dorasta zwykle do 1,5–1,8 m, a jej znakiem rozpoznawczym są bardzo długie, lancetowate liście wyrastające z mocnego kłącza. Blaszki liściowe wyglądają na ostro zakończone, mają wyraźnie zaznaczony nerw główny, a po roztarciu między palcami niemal od razu uwalniają intensywną, cytrynową woń.
Latem roślina wypuszcza zielone kwiaty z delikatnym czerwonym zabarwieniem, zebrane w zwieszające się grona. W polskim klimacie najlepiej udaje się w uprawie domowej. Trawę cytrynową warto sadzić w większych donicach i ustawiać je w miejscu mocno nasłonecznionym. W sezonie letnim efektownie ozdabia ogród, tarasy i balkony, natomiast na zimę trzeba przenieść ją do chłodniejszego pomieszczenia z dodatnią temperaturą. W warunkach szklarniowych temperatura nie powinna spadać poniżej 8 stopni Celsjusza. Sprawdź także inne interesujące rośliny na balkon.
Jak uprawiać trawę cytrynową w domu?
Jak uprawiać trawę cytrynową? Sadzonka trawy cytrynowej w centrach ogrodniczych kosztuje zwykle około 8 zł za sztukę. Ponieważ nie zawsze łatwo ją kupić, najpraktyczniej jest rozpocząć uprawę z nasion.
Sadzenie trawy cytrynowej krok po kroku wygląda tak:
- w marcu wysiewamy nasiona do doniczki wypełnionej gotowym podłożem do wysiewu, które ułatwia równomierne kiełkowanie. Za worek 20 litrów takiej ziemi zapłacimy około 15 zł,
- nasiona rozkładamy na powierzchni podłoża i delikatnie je przyciskamy,
- ziemię z nasionami obficie zraszamy wodą,
- ustawiamy doniczkę w odpowiednim miejscu – słonecznym, a jednocześnie osłoniętym od wiatru,
- podlewamy regularnie, tak aby podłoże było stale lekko wilgotne,
- pierwsze siewki powinny pojawić się już po kilku dniach.
Opakowanie 0,1 g nasion kosztuje zazwyczaj około 7 zł.
Pielęgnacja palczatki cytrynowej
- Latem palczatka cytrynowa wymaga naprawdę regularnego i obfitego podlewania, bo w tym czasie rośnie najszybciej.
- Stosowanie nawozów wieloskładnikowych pomoże uzupełnić wszystkie kluczowe składniki odżywcze, dzięki czemu roślina będzie gęsta i intensywnie zielona.
- Zimą palczatka cytrynowa wchodzi w okres spoczynku — wtedy ograniczamy podlewanie i nawadniamy ją tylko raz na tydzień.
- Wiosną skracamy trawę do około 5 cm i przesadzamy ją do większych donic, aby miała więcej miejsca na rozrost.
- Rozrośnięte kępy warto podzielić i z każdej części przygotować nowe sadzonki. A może zainteresuje cię także uprawa lawendy?
Trawa cytrynowa: właściwości i skład
W tradycyjnej medycynie Azji i Ameryki Południowej trawa cytrynowa od wieków była ceniona za swoje działanie, stosowana w rozmaitych formach na wiele dolegliwości. Dziś jej potencjał coraz częściej potwierdzają również badania naukowe. W 100 gramach surowej rośliny znajduje się 2,6 g witaminy C. Oprócz tego palczatka cytrynowa dostarcza tiaminę, ryboflawinę, niacynę, kwas foliowy oraz witaminy B6 i A. To także źródło minerałów: wapnia, żelaza, magnezu, fosforu, potasu, sodu i cynku. Tak bogaty zestaw składników sprzyja jej szerokiemu wykorzystaniu.
Trawa cytrynowa na zgagę i wzdęcia
Najbardziej skorzystają na nim osoby, które zmagają się z dolegliwościami ze strony układu trawiennego. Napar z trawy cytrynowej może pomóc ograniczyć zgagę i uciążliwe wzdęcia wynikające z nadmiaru gazów w jelitach, a także złagodzić podrażnienie jelit i przynieść ulgę przy bólu żołądka. Dzięki zawartości witaminy C, wspierającej organizm w czasie przeziębień, napój wzmacnia odporność, ułatwia walkę z infekcjami i może pomóc obniżyć podwyższoną temperaturę. Taka herbata działa również oczyszczająco — wraz z moczem organizm usuwa toksyczne produkty przemiany materii.
Przygotowanie naparu:
Około 1 łyżeczkę posiekanej, suszonej trawy cytrynowej zalej 200 ml wrzątku, następnie przykryj i pozostaw na 10 minut. Napar pij w ciągu dnia, najlepiej nie więcej niż cztery kubki.
Cena za suszone liście Cymbopogon citratus wynosi zwykle od około 4 zł za 50 g suszu do około 30 zł za 500 g. Sprawdź także jak uprawiać bazylię w doniczce.
Olejek lemongrasowy: działanie i użycie
Palczatka cytrynowa jest źródłem olejku lemongrasowego o wyjątkowych właściwościach. Kluczową rolę odgrywa w nim cytral – nienasycony aldehyd terpenowy – który stanowi ponad 85% wszystkich składników. Olejek wyróżnia się mocnym, świeżym cytrusowym aromatem, przyjemnym dla człowieka, a jednocześnie skutecznie zniechęcającym owady.
- Olejek pomaga oczyścić tłustą cerę, koi podrażnienia skóry, a bywa wykorzystywany także przy owrzodzeniach. Świetnie sprawdza się również do masażu napiętych i obolałych mięśni. Zanim trafi na skórę, powinien zostać rozcieńczony w innym oleju: wystarczą trzy krople olejku na łyżkę oleju bazowego, aby bezpiecznie wykonać zabieg.
- Cytrynowy zapach ma także działanie wspierające samopoczucie. Kilka kropli można dodać do nawilżacza powietrza lub użyć w kominku do aromaterapii, by wypełnić pomieszczenie kojącą wonią, która może łagodzić ból głowy i ułatwiać skupienie podczas pracy.
- Olejek lemongrasowy dodany do kąpieli pomaga się wyciszyć po męczącym dniu, a przy okazji wspiera regenerację skóry.
- Olejek z trawy cytrynowej można łączyć m.in. z olejkami bazyliowym, jaśminowym, z pelargonii oraz lawendowym, aby pogłębić zapach i wzmocnić efekt działania. Jest ceniony za właściwości ujędrniające i regenerujące skórę, zwłaszcza po utracie wagi. Cena buteleczki waha się zwykle od ok. 6 zł/10 ml do ok. 90 zł/100 ml.
- Naukowcy wskazują na przeciwnowotworowe działanie cytralu, który wspiera usuwanie z organizmu uszkodzonych komórek. Ten mechanizm nazywa się apoptozą. A może zainteresuje cię także uprawa melisy?
Trawa cytrynowa w kuchni i dla zdrowia
Lecznicze działanie palczatki cytrynowej wynika w dużej mierze z jej składu i wartości odżywczych. Włączenie trawy cytrynowej do codziennej diety to nie tylko ciekawy, świeży aromat, ale też wsparcie w walce z podwyższonym „złym” cholesterolem. Roślina bywa polecana również osobom z cukrzycą typu 2. W kuchni najczęściej wykorzystuje się dolną, zgrubiałą część pędu oraz świeże liście. Zbiory przypadają zwykle od lata do jesieni, choć liście można ścinać przez cały okres wegetacji. Palczatkę kupimy jako świeżą roślinę, a w sklepach dostępna jest także w wersji sproszkowanej, marynowanej i suszonej. Świeże liście i bulwy przechowujemy w lodówce nawet do 3 tygodni. Po zamrożeniu najlepiej sprawdzą się już tylko do gotowania.
▪ Aromatyczne i smaczne dania
Cytrusowy, lekko gorzkawy smak trawy cytrynowej świetnie podkręca dania orientalne, ale równie ciekawie potrafi odmienić klasyczne polskie potrawy, gdy użyjemy jej jako nieoczywistej przyprawy. Dobrze łączy się z kurczakiem, owocami morza i warzywami, a także pasuje do sosów oraz past. Wystarczy wrzucić kawałek łodygi do gotującego się kompotu, by zyskał wyraźnie bardziej orzeźwiający, oryginalny charakter. Palczatka sprawdza się też jako dodatek do herbaty – do zaparzanej porcji wystarczy dosypać łyżeczkę suszu. Latem smakuje znakomicie na zimno, z lodem i listkami mięty.
▪ Tajska zupa z trawą cytrynową
Wykorzystanie tej intensywnie pachnącej rośliny w kuchni otwiera drogę do prostych, a efektownych dań, którymi łatwo zaskoczyć gości i urozmaicić domowe menu. Tom Yum Goong to popularna tajska zupa – można przygotować ją zarówno z kurczakiem, jak i z krewetkami.
Oto przepis na ostro-kwaśną, sycącą zupę:
Składniki: łodyga trawy cytrynowej, puszka mleka kokosowego, limonka, kilka ząbków czosnku, kawałek imbiru, 2 łyżki brązowego cukru, papryczka chilli, pasta Tom-Yum - około 3 łyżki, sól (zamiast soli azjatyckie przepisy przewidują dodatek sosu rybnego), 2 szalotki, 2 pomidory oraz 5 grzybów Shiitake (daleki krewniak pieczarki), podwójna pierś kurczaka, olej kokosowy i około 300 ml wody. Produkty kuchni azjatyckiej dostępne są w polskich sklepach.
Wykonanie:
- drobno siekamy czosnek, imbir, chilli, dodajemy pokrojone w kostkę pomidory i mięso kurczaka,
- podsmażamy pokrojone produkty na oleju kokosowym, po zeszkleniu cebuli – zalewamy wszystko wodą,
- gdy woda zacznie wrzeć, dodajemy łodygę trawy cytrynowej. Wcześniej warto ją lekko rozgnieść nożem, aby puściła sok i mocniej oddała aromat do zupy.
- wsypujemy brązowy cukier, dorzucamy pokrojone grzyby, dolewamy sos rybny (lub dodajemy sól), mieszamy z pastą Tom-Yum i wyciskamy sok z ½ limonki,
- gotujemy całość na małym ogniu, aż kurczak będzie miękki,
- na koniec wlewamy mleko kokosowe i dekorujemy, np. posiekaną świeżą kolendrą.
Trawa cytrynowa zdecydowanie jest warta uwagi. Z powodzeniem można uprawiać ją także w Polsce, a w zamian zyskać składnik do zdrowych i aromatycznych potraw, leczniczych naparów oraz pachnących olejków.