Zapomnij o nudnych pelargoniach. Ta meksykańska piękność tworzy na balkonie morze złota
Pelargonie i petunie zaliczają się od lat do klasycznych roślin ozdobnych na balkony i tarasy. Przez cały sezon rozwijają niezmordowanie liczne, kolorowe kwiaty. Niemniej jednak istnieją liczne gatunki i odmiany, które z powodzeniem mogą zastąpić te popularne rośliny w skrzynkach i wiszących doniczkach. Należy do nich na przykład wyjątkowo łatwy w uprawie uczep rózgowaty, którego złote kwiaty tworzą wspaniałe akcenty w ogrodzie i na balkonie.
- Pochodzenie i wygląd uczepu rózgowatego
- Stanowisko i rozmnażanie uczepu rózgowatego
- Odmiany i zastosowanie uczepu rózgowatego
- Pielęgnowanie uczepu rózgowatego
Pochodzenie i wygląd uczepu rózgowatego
Uczep rózgowaty albo zapaliczkowaty (Bidens ferulifolia) jest gatunkiem zadomowionym na obszarze od Arizony przez Meksyk po Gwatemalę. Rośnie tam w rowach, na brzegach zbiorników wodnych i w wilgotnych zagłębieniach. Dopiero od niedawna ta amerykańska piękność trafiła do nas i wzbogaciła ofertę roślin balkonowych i wiszących o liczne odmiany.
Roślina należy do rodziny astrowatych, jest wspaniałą rośliną zwisającą i prawdziwym magnesem przyciągającym pszczoły. Rodzaj botaniczny liczy ponad 200 gatunków, z których kilka jest uprawianych jako rośliny ozdobne, a wśród nich właśnie uczep rózgowaty. Nazwa rodzajowa Bidens = „dwuząb” nawiązuje do owoców wyposażonych w dwa do sześciu zębów, którymi czepiają się zwierząt i odzieży ludzi – stąd polska nazwa uczep.
W naszych warunkach uczep rózgowaty jest zwykle uprawiany jako kwiat roczny z rozsady albo z zimujących roślin matecznych. Rośnie silnie rozkrzewiony o wiotkich, pokładających się pędach, które dorastają do 80-120 cm długości. Jako roślina balkonowa uczep rośnie bardzo bujnie i rozłożyście, dlatego szybko może zagłuszyć delikatne towarzystwo.
Drobne, ciemnozielone liście są pierzasto powcinane i przypominają paprocie. Od maja do końca sezonu rozwijają się liczne, gwiazdkowate kwiaty. Są złotożółte, o zaostrzonych płatkach i nieco ciemniejszych środkach. Tworzą bogate, kwiatowe dywany, które wytrzymują nawet długotrwałe opady deszczu. W krótkim czasie rozwijają na balkonie morze kwiatów. Dają pokarm pszczołom, trzmielom i motylom.
Stanowisko i rozmnażanie uczepu rózgowatego
Niezwykle obficie kwitnąca roślina jest bardzo światłożądna i potrzebuje stanowiska z bezpośrednim nasłonecznieniem. W pełnym słońcu szybko rozwija długie pędy z bujną kaskadą kwiatów.
Rozmnażanie uczepu jest możliwe przez wysiew nasion, ukorzenianie sadzonek pędowych albo przez podział. Nasiona na rozsadę wysiewa się od stycznia do marca. Zaczynają kiełkować po około 14 dniach. Kiedy młode rośliny osiągną wysokość ok. 4-5 cm, trzeba je popikować; ponieważ jednak zwykle kiełkuje bardzo dużo siewek, można je po prostu przerzedzić, usuwając ostrożnie te najmniejsze. Dla lepszego rozkrzewienia mona 2-3 razy uszczknąć wierzchołki.
Na zewnątrz wysadza się uczep dopiero po ostatnich majowych przymrozkach. Zanim trafią na pełne słońce, najpierw trzeba je ustawić w miejscu zacienionym. Dopiero kiedy przyzwyczają się do promieni UV, będą mogły zająć stałe, docelowe stanowisko. Sadzonki pędowe tnie się najlepiej w sierpniu, a z zimujących roślin od stycznia do maja. Podział roślin zaleca się na początku sezonu wegetacyjnego wiosną.
Odmiany i zastosowanie uczepu rózgowatego
Dzięki intensywnej pracy ogrodników z botanicznej formy gatunku wyhodowano liczne odmiany uczepu rózgowatego o różnych kolorach kwiatów.
- ‘Popstar’ odznacza się kompaktowym wzrostem i dużymi kanarkowożółtymi kwiatami.
- ‘Campfire Fireburst’ ma końcówki płatków ciemniej zabarwione.
- ‘Yellow Sunshine’ rozwija złotożółte kwiaty od maja do października.
- ‘Orange Yellow Centre’ to nowość o niezwykłym kolorze kwiatów – są one jaskrawo pomarańczowe z czerwonawym nalotem.
- ‘Tweety’o dużych, pełnych, żółtych kwiatach.
- ‘Bellamy White’ jest nową odmianą o szerokich ciemnozielonych liściach i białych kwiatach.
- ‘Taka Tuka’ to atrakcyjna odmiana tworząca morze niewielkich, złotych kwitów z kremowymi końcówkami płatków.
Zwieszające się pędy uczepu rózgowatego zakrywają słonecznym złotem skrzynki balkonowe, wiszące kosze i doniczki prawie przez całe lato. Ponieważ odznaczają się nie tylko zachwycającą urodą, ale i bardzo mocnym wzrostem, nadają się przede wszystkim do występów solowych. W mieszanych kompozycjach w skrzynkach i donicach nie należy sadzić razem z uczepem innych słabiej rosnących kwiatów.
Niezwykle efektownie prezentuje się uczep rózgowaty razem z błękitnymi, fioletowymi albo czerwonymi surfiniami lub werbeną. Harmonijnie wygląda też kompozycja złotego uczepu z fioletowymi kwiatami heliotropu lub scewoli. Doskonale nadaje się nie tylko na balkon, ale również na taras i ogrodową rabatę.
Pielęgnowanie uczepu rózgowatego
Uczep rózgowaty należy zasadniczo do roślin jednorocznych i każdego roku musi być wysiewany na nowo. Przy dużej porcji szczęścia i odpowiednim zimowaniu udaje się czasem udać uratować roślinę na kolejny rok albo i dwa lata. Niezależnie od tego, jak długo będziecie hodować uczep, trzeba jednak zachować minimum pielęgnacji, chociaż jest wyjątkowo mało wymagający.
- Podlewanie
Uczep wymaga regularnego podlewania. O tym jak często trzeba go podlewać, decyduje pogoda, nasłonecznienie, stanowisko, wielkość rośliny oraz wielkość skrzynki lub innego pojemnika, w którym rośnie. Podłoże nie powinno ani przesychać, ani tworzyć zastoju wody. Należy lać wodę wyłącznie w strefie korzeni, a nie na liście i kwiaty. Na niedobór wody reaguje roślina zrzucaniem kwiatów.
- Nawożenie
Długie i intensywne kwitnienie wymaga regularnego zasilania rośliny w składniki pokarmowe. Tylko dzięki temu może uczep tworzyć wciąż nowe kwiaty przez cały sezon. Zalecane jest podawanie porcji nawozu co tydzień razem z wodą do podlewania. Możliwe jest też zastosowanie przy sadzeniu nawozu o długim uwalnianiu, a po 4-6 tygodniach uzupełnianie nawożenia płynnym nawozem.
- Przycinanie
Generalnie Bidens ferulifolia nie musi być przycinany, ponieważ z reguły rośnie tylko jeden rok. Niemniej jednak mały zabieg cięcia w lipcu lub sierpniu ma sens, ponieważ nakręca tworzenie nowych kwiatów i przedłuża okres kwitnienia. Zwiędłe kwiaty trzeba usuwać ze względów estetycznych, co zresztą też pobudza roślinę do kwitnienia.