Doniczkowa roślina, która uśmierza ból ucha i doskonale odstrasza komary
Geranium – nazywane też anginowcem lub pelargonią pachnącą – wygląda jak zwykła ozdoba na parapecie… dopóki nie potrzesz liścia palcami. Wtedy uwalnia intensywny aromat, a wraz z nim coś, o czym wiele osób wciąż nie ma pojęcia: ta roślina od lat bywa domowym „ratunkiem” na różne dolegliwości, m.in. przy bólu ucha i stanach zapalnych. Co ciekawe, nie trzeba mieć ręki do kwiatów, by ją uprawiać – ale kilka prostych zasad potrafi sprawić, że zyska zupełnie nową rolę w domu. Jak ją pielęgnować i kiedy naprawdę może się przydać?
- Geranium czy pelargonia? Wyjaśniamy różnice
- Anginowiec: aromatyczna roślina domowa
- Anginka na parapecie: uprawa i właściwości
- Jak hodować anginkę: ziemia i miejsce
- Jak pielęgnować anginkę w domu
- Pelargonia w domu: zdrowie i ochrona
- Geranium na infekcje, skórę i stres
Geranium czy pelargonia? Wyjaśniamy różnice
Geranium to nazwa, którą potocznie obejmuje się wiele roślin z rodziny bodziszkowatych, ale najczęściej kojarzy się ją z dobrze znaną rośliną uprawianą w doniczce. Wbrew temu, co często się powtarza, nie chodzi tu o bodziszka, tylko o pelargonię — stąd w botanice funkcjonuje określenie pelargonia pachnąca (Pelargonium graveolens). Prawdziwy bodziszek czerwony to Geranium sanguineum, czyli efektowna roślina ogrodowa uprawiana jako ozdobny krzew. W Polsce tę „doniczkową” odmianę najczęściej nazywa się anginowcem, znanym też jako anginka, bo od lat przypisuje się jej działanie wspierające zdrowie.
Anginowiec: aromatyczna roślina domowa
Anginowiec to popularna roślina doniczkowa, ceniona za zgrabny pokrój i nietypowe, dekoracyjne liście. Łacińska nazwa Pelargonium graveolens nawiązuje do dużej ilości olejków eterycznych zgromadzonych w blaszkach liściowych – wystarczy je lekko musnąć, by uwolnił się przyjemny, wyrazisty zapach. To roślina o sporych rozmiarach: przy dobrej pielęgnacji potrafi osiągnąć nawet około 100 cm wysokości. Najczęściej tworzy jedną, wyprostowaną łodygę, z której wyrastają liście o ciekawych formach – mocno powcinane, ozdobnie ząbkowane na brzegach i dodatkowo okryte gęstym, szorstkim, szczeciniastym owłosieniem.
Anginowiec bywa uprawiany także z myślą o kwiatach, choć na kwitnienie nie zawsze można liczyć. Kwiaty przypominają te u klasycznych pelargonii: mają pięć płatków w barwach od bieli po głęboki purpur, a dwa górne płatki są zwykle większe i podkreślone ciemniejszym użyłkowaniem. Pojawiają się na dłuższych szypułkach w kątach liści, układając się w baldachogrona, a w sprzyjających warunkach niektóre odmiany potrafią wytworzyć kwiatostany z nawet kilkunastoma kwiatami.
Anginka na parapecie: uprawa i właściwości
W cieplejszych rejonach Europy geranium bywa uprawiane w gruncie na większą skalę, jednak w polskich warunkach najlepiej sprawdza się jako roślina doniczkowa. Anginka nie toleruje chłodu, za to w sezonie letnim można wynieść ją na pełne słońce – na balkonie potrafi wyglądać naprawdę efektownie. W Polsce jest znana już od lat 30. XX wieku, choć w ostatnim czasie jej rozpoznawalność nieco przygasła. Dziś coraz częściej docenia się olejek geraniowy, ale warto pamiętać, że same liście również mają działanie prozdrowotne, dlatego wielu miłośników roślin trzyma ją na parapecie. Do tego jest mało wymagająca, więc dobrze poradzi sobie z nią nawet osoba, która dopiero zaczyna swoją przygodę z ogrodnictwem.
Jak hodować anginkę: ziemia i miejsce
Jak uprawiać geranium? Anginka należy do wyjątkowo prostych roślin doniczkowych — nie potrzebuje wyszukanych warunków ani jeśli chodzi o stanowisko, ani o podłoże. Nie ma też szczególnych wymagań glebowych, choć zwykła ziemia ogrodowa bywa dla niej zbyt jałowa. Najpewniejszym wyborem będzie klasyczna, uniwersalna ziemia do kwiatów, którą kupisz w każdym sklepie ogrodniczym.
Geranium – odpowiednie podłoże dla tej rośliny
Roślina najlepiej czuje się w lekkiej, przepuszczalnej ziemi, bo zalegająca woda i długotrwała wilgoć potrafią jej zaszkodzić. Dobrym rozwiązaniem jest dosypanie do podłoża odrobiny żwiru albo posadzenie jej w doniczce z warstwą drenażu na dnie — kermazyt, drobne kamyki czy grubszy piasek skutecznie odprowadzają nadmiar wody. Możesz też wybrać doniczki z wkładem lub systemem odprowadzania, dzięki któremu woda nie stoi przy korzeniach.
Optymalne miejsce dla geranium
Anginowiec najładniej rośnie na słonecznym parapecie i w ciepłym miejscu, gdzie ma dużo światła przez większą część dnia. W półcieniu również da sobie radę, ale zwykle rośnie mniej okazale, a aromat liści staje się słabszy. Nie lubi gwałtownych wahań temperatury, dlatego zimą lepiej nie wietrzyć przy nim intensywnie pomieszczenia. Latem świetnie sprawdza się na balkonie, jednak w chłodniejsze dni warto pilnować, by nie stał w zbyt niskiej temperaturze. Unikaj też przesadzania do zimnej ziemi przyniesionej prosto z ogrodu — taki szok termiczny może wyraźnie osłabić roślinę. Anginka zwykle znosi spadki temperatury do około 10–15°C.
Jak pielęgnować anginkę w domu
Pielęgnacja anginowca jest naprawdę prosta. Ta roślina nie wymaga skomplikowanych zabiegów ani ciągłej kontroli, dlatego świetnie sprawdza się u osób, które dopiero zaczynają przygodę z uprawą. Jest odporna, długowieczna i zwykle „wybacza” drobne potknięcia w codziennej opiece.
Anginka – nawadnianie
Geranium potrzebuje wody, ale zdecydowanie mniej niż wiele innych pelargonii, a także mniej niż Geranium sanguineum. Dobrze znosi krótkie przesuszenie, natomiast zbyt mokre podłoże szybko jej szkodzi — sprzyja gniciu korzeni i rozwojowi chorób grzybowych. Najbezpieczniej podlewać ją rzadziej: mniej więcej raz na tydzień lub co 10 dni, niewielką ilością wody. W tym przypadku lepiej przesadzić „w dół” niż „w górę” — gdy roślinie zacznie brakować wilgoci, zwykle sygnalizuje to stopniowym żółknięciem i zasychaniem dolnych liści.
Nawożenie geranium
Anginowiec lubi dokarmianie od czasu do czasu, ale bez przesady. Pelargonium graveolens nie jest szczególnie żarłoczne, jednak co pewien czas warto podać klasyczny nawóz do zielonych roślin doniczkowych. Nawożenie najlepiej prowadzić w sezonie wzrostu, od marca do września, optymalnie dwa razy w miesiącu. Dobrze dobrana dawka potrafi też zachęcić roślinę do kwitnienia, choć w uprawie domowej zdarza się ono raczej sporadycznie.
Rozmnażanie anginowca
Rozmnażanie anginowca jest bardzo łatwe i zwykle udaje się nawet bez dużego doświadczenia. Od wiosny aż do jesieni można pobierać sadzonki pędowe. Najlepiej zanurzyć je w ukorzeniaczu, a potem wstawić do wody, by wypuściły korzenie. Gdy się pojawią, sadzonki wystarczy przenieść do ziemi — szybko się przyjmują i zaczynają intensywnie rosnąć.
Pelargonia w domu: zdrowie i ochrona
Pelargonie trzyma się w domu nie tylko ze względu na ich znane zastosowania prozdrowotne – na przykład przy bólu ucha, gdy sięga się po świeży liść – ale też z powodu olejku eterycznego, który działa jak naturalny „odstraszacz” owadów. Wystarczy dotknąć liści, by intensywny, charakterystyczny aromat szybko wypełnił pomieszczenie. Dla domowników zapach bywa przyjemny, za to komary, muchy i meszki zdecydowanie go unikają, dlatego pelargonia na parapecie może być prostą, domową barierą przed insektami.
Olejek z pelargonii
Olejek pelargoniowy pozyskuje się na dużą skalę na plantacjach i wykorzystuje w produkcji kosmetyków oraz preparatów leczniczych. W warunkach domowych liście pelargonii można natomiast używać do różnych okładów – rozgniecione wkłada się też czasem do ucha, co bywa stosowane pomocniczo przy dolegliwościach związanych ze stanem zapalnym. Z liści da się przygotować również kompresy na podrażnienia i stany zapalne skóry, a także na siniaki czy stłuczenia.
Nalewka z pelargonii
Domową nalewkę z pelargonii robi się z posiekanych liści zalanych wódką i odstawionych na mniej więcej 10 dni. Stosuje się ją w niewielkich ilościach – zwykle po kilka kropli dziennie – a część osób dodaje ją także do herbaty. Nalewce przypisuje się działanie wzmacniające i wspierające utrzymanie prawidłowego ciśnienia; po rozcieńczeniu bywa wykorzystywana również do zastosowania w uchu. Choć ma wyrazisty, intensywny smak, jej użycie jest dość wszechstronne – może służyć także zewnętrznie, np. do nacierania bolących stawów albo miejsc po stłuczeniach.
Zastosowań pelargonii w domu jest naprawdę sporo – zarówno olejek, jak i nalewkę można kupić w aptekach oraz sklepach zielarskich. Pelargonium graveolens należy do roślin najczęściej wykorzystywanych w kosmetyce i farmacji. Olejek pelargoniowy bywa wspominany także jako wsparcie przy silnych, nawet ropnych stanach zapalnych gardła, co dodatkowo podkreśla leczniczy potencjał anginki.
Geranium na infekcje, skórę i stres
Preparaty z geranium mają zaskakująco szerokie zastosowanie. Wkładane do ucha mogą przynieść ulgę w bólu towarzyszącym infekcjom ucha środkowego, a także pomóc zmniejszyć obrzęk gardła i wesprzeć walkę z anginą lub przeziębieniem. Kapsułki z olejkiem eterycznym albo sam olejek oddziałują na gardło: łagodzą kaszel, wyciszają stan zapalny i wykazują silne działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwwirusowe, dzięki czemu pomagają szybciej opanować infekcję i wspierać naturalną odporność organizmu.
Również sam aromat geranium bywa wykorzystywany terapeutycznie. Z liści da się przygotować herbatki i napary o działaniu uspokajającym i relaksującym — nie zawsze trzeba je pić, czasem wystarczy wdychać unoszący się zapach. Taka forma aromaterapii może łagodzić nerwobóle, rozluźniać napięte mięśnie i zmniejszać dolegliwości menstruacyjne. Zwraca się też uwagę, że woń geranium może sprzyjać obniżeniu ciśnienia krwi, ponieważ pomaga regulować oddech i tętno.
Związki obecne w liściach geranium znajdują zastosowanie w naturalnych kremach do twarzy, gdzie działają kojąco i wspierają efekt przeciwstarzeniowy. Dzięki właściwościom przeciwbakteryjnym roślina bywa pomocna przy trądziku młodzieńczym, a maści z dodatkiem geranium stosuje się również na liszaje oraz inne problemy skórne.
Geranium uchodzi za jedną z najbardziej wszechstronnych roślin — jest nie tylko skuteczne, ale i wyjątkowo dekoracyjne. Uprawa w domu nie sprawia trudności, a korzyści z hodowli na parapecie potrafią być naprawdę odczuwalne.