Te byliny sadzisz raz, a one wracają co roku. Kwitną tygodniami, prawie bez pielęgnacji
Skąd właściwie wzięło się to złośliwe skojarzenie, że te wieloletnie kwiaty pasują tylko do „babcinych” ogrodów? I czy to naprawdę ma być zarzut? Przecież dla naszych babć każda roślina była czymś więcej niż ozdobą — żywą, dopieszczoną dekoracją, a płomyk wiechowaty (floks wiechowaty) należał do absolutnych ogrodowych ulubieńców. Do dziś powtarza się, że floksy są dobre wyłącznie do wiejskich nasadzeń… tylko że to mit, który potrafi zaskoczyć każdego, kto zobaczy je w odpowiednim miejscu. Floksy świetnie odnajdują się na skalniaku, a wyższe odmiany potrafią wyglądać zaskakująco świeżo nawet w nowoczesnych ogrodach. Największy efekt robią jednak wtedy, gdy trafią do aranżacji romantycznych, naturalnych, rustykalnych albo formalnych — i właśnie tu zaczyna się ich prawdziwa historia.
- Floksy w ogrodzie: uprawa i odmiany
- Floks drummonda: odmiany i uprawa w ogrodzie
- Floksy: pielęgnacja i walka z mączniakiem
- Mączniak na floksach: objawy i oprysk
- Płomyk wiechowaty: odmiany i kwitnienie
- Jak odmłodzić i uprawiać floks wiechowaty
- Floks szydlasty i kanadyjski na skalniak
- Floks szydlasty w doniczce i ogrodzie
Floksy w ogrodzie: uprawa i odmiany
Określenie „floks” wywodzi się z greki i dosłownie oznacza płomień — stąd popularna nazwa płomyk. Te wieloletnie kwiaty w naturalnych warunkach spotyka się głównie w wilgotnych lasach Ameryki Północnej, a jedynie jeden gatunek ma swoje korzenie na Syberii. Floksy uchodzą za rośliny mało kłopotliwe, dlatego ich uprawa i codzienna pielęgnacja to po prostu czysta przyjemność. Najlepiej czują się w słońcu albo w lekkim półcieniu, w żyznej, przepuszczalnej ziemi z domieszką torfu. Ponieważ intensywnie pobierają z podłoża składniki odżywcze, przesadza się je niezbyt często — zwykle dopiero co około pięć lat.
W ogrodnictwie floksy najczęściej dzieli się w prosty sposób: na odmiany niskie i wysokie, ewentualnie na gatunki wieloletnie oraz jednoroczne. Ich wiechowate kwiatostany świetnie wyglądają w wazonie, dlatego płomyk chętnie wybiera się także na kwiat cięty. Floks sprawdzi się również jako roślina doniczkowa na tarasie. Wśród wysokich odmian najpopularniejszy jest floks wiechowaty (phlox paniculata) — sprowadzony do Europy już w XVIII wieku, choć na dobre zadomowił się w ogrodach dopiero w XIX stuleciu. Dziś płomyk wiechowaty z powodzeniem uprawia się także na balkonie. Do niskich gatunków zalicza się przede wszystkim najczęściej sadzony wiosną floks szydlasty, a także floks douglasa oraz floks kanadyjski. Cała ta trójka to świetne rośliny na skalniak. Warto zwrócić uwagę również na ciekawy gatunek, jakim jest floks drummonda. Jeśli interesują cię także inne rośliny na skalniak, więcej inspiracji znajdziesz w tym artykule.
Floks drummonda: odmiany i uprawa w ogrodzie
Floks Drummonda naturalnie występuje w Ameryce Północnej — przede wszystkim w Teksasie oraz na terenach Meksyku. To roślina jednoroczna o silnie rozgałęzionych pędach, która zwykle osiąga od 15 do 40 cm wysokości. Kwitnienie zaczyna się w czerwcu i trwa aż do pierwszych jesiennych przymrozków, dzięki czemu długo pozostaje ozdobą rabat. W naturze ma barwę czerwoną, jednak odmiany ogrodowe zachwycają całą paletą kolorów. Kwiaty mogą być czerwone, różowe, żółte, fioletowe, białe lub dwubarwne — do tego intensywnie pachną i tworzą gęste wierzchotki. Spotyka się także floksy Drummonda z ciekawymi wzorami: smugowane oraz z wyraźnym „oczkiem” (odmiany mirabilis i stellata). Kielichy kwiatowe mają formę rurkowodzwonkowatą, a liście są owalno-lancetowate.
Odmiany wybierane do ogrodów wyróżniają się zwykle większymi kwiatami i bardziej efektownym pokrojem. Najczęściej poleca się niskie grandiflora oraz nana compacta — świetne na rabaty, obwódki, a także na skalniak. Dostępne są również odmiany z serii gigantea, które dorastają nawet do 60 cm i doskonale sprawdzają się jako kwiat cięty do wazonu. Floks Drummonda można sadzić w skrzynkach balkonowych, tworzyć z niego większe, barwne plamy w ogrodzie albo potraktować jako oryginalny kwiat doniczkowy, który latem ozdobi patio, wejście do domu czy parapet. To także dobry wybór na skalniak — szczególnie gdy zależy Ci na długim i obfitym kwitnieniu, jak u odmian feuerball, salmon beauty oraz globe. Co ciekawe, ten gatunek ma rzadko spotykaną cechę: jego nasiona hamują kiełkowanie pod wpływem światła. W praktyce oznacza to, że floks Drummonda nie potrzebuje światła, by rozpocząć kiełkowanie. Jeśli szukasz więcej inspiracji na rośliny ogrodowe, znajdziesz je w tym artykule.
Floksy: pielęgnacja i walka z mączniakiem
Floksy zachwycają obfitym kwitnieniem i intensywnym zapachem, dlatego często ścina się je do bukietów i wiązanek. Gdy przekwitną, warto usunąć górne części pędów — roślina lepiej się wtedy rozgałęzia i w kolejnym sezonie wygląda jeszcze okazalej. Jeśli jednak zostawimy zaschnięte kwiatostany, floksy mogą same się rozsiewać. Jesienią można też zebrać nasiona i od razu wysiać je prosto do gruntu albo do doniczki. Dzięki temu floks uprawiany w pojemniku potrafi ozdobić parapet już wczesną wiosną. Floksy dokarmiamy wiosną i jesienią nawozami organicznymi, np. kompostem lub dobrze przefermentowanym obornikiem. Obornika nie toleruje płomyk wiechowaty (phlox paniculata).Floksy można rozmnażać przez podział kęp, z sadzonek wierzchołkowych lub korzeniowych, a także z siewu.
Floksy to byliny wieloletnie, które bywają podatne na mączniaka prawdziwego, przez co ich pielęgnacja czasem sprawia kłopot. Chorobę wywołują różne gatunki grzybów zimujące w porażonych pędach oraz w otoczniach zarodników pozostających na opadłych liściach. Obecność patogenów może prowadzić do poważnych uszkodzeń rośliny, łącznie z zamieraniem zainfekowanych fragmentów. Na początku pojawia się delikatny, mączysty nalot, który z czasem łatwo przenosi się na sąsiednie rośliny. Po dwóch - czterech dniach widoczna staje się biała grzybnia, szybko obejmująca liście i pędy. Z upływem czasu grzybnia szarzeje, a na bylinie można dostrzec jasnobrązowe, a później czarne otocznie wypełnione zarodnikami.
Mączniak na floksach: objawy i oprysk
Nasilenie objawów infekcji najczęściej widać w drugiej połowie lata. Chorobie sprzyjają wilgotne warunki — zwłaszcza zraszanie liści podczas podlewania — a także zbyt gęste nasadzenia i przenawożenie azotem. Mocno porażone pędy należy jak najszybciej wyciąć i spalić. Gdy tylko zauważysz pierwsze symptomy, wykonaj oprysk floksów preparatami: Gwarant 500 SC, Baymat Ultra AE, Grevit 200 SL, Domark 100 EC, Nimrod 250 EC lub Signum 33 WG. Zabieg powtarzamy dwa–trzy razy co siedem do dziesięciu dni. Środki te warto stosować naprzemiennie z preparatami ograniczającymi rozwój patogenów, takimi jak Beta-Chikol, Biosept Active, Huwa-San. Dodatkowo rośliny dobrze jest wzmocnić nawozami dolistnymi typu Actifos, Solfan PK, Olejan 85 EC, Bioczos, Baymat Ultra 0,015 AE, Substrat Długo Działający Kwiaty Kompleksowa Ochrona lub Substrat Długo Działający Rośliny Ozdobne. Oprysk najlepiej wykonywać wieczorem, przy wilgotności na poziomie sześćdziesięciu do osiemdziesięciu procent.
Płomyk wiechowaty: odmiany i kwitnienie
Płomyk wiechowaty (phlox paniculata) wywodzi się ze wschodnich obszarów Ameryki Północnej, gdzie w naturze potrafi osiągać około 1 m wysokości. Spotyka się go również w stanie dzikim w Azji. Roślina tworzy jajowato‑lancetowate liście, a jej kwiaty mają dzwonkowaty kształt. Białe, purpurowe, czerwone, pomarańczowe, łososiowe, a rzadziej także niebieskie kwiaty zebrane są w gęste, silnie rozgałęzione wiechy. Wśród odmian znajdziemy też formy o kwiatach pstrych i cieniowanych (blue paradise), paskowanych (peppermint twist, tweester), z wyraźnym „oczkiem” (variegata, laura, miss holland, miss pepper), z kontrastową obwódką (aureole) oraz o kwiatach pełnych (tiara). Floks wiechowaty wyróżnia się przy tym bardzo przyjemnym zapachem.
Dziś opisano już kilkaset odmian płomyka wiechowatego, które różnią się wysokością, terminem kwitnienia oraz kolorystyką kwiatów. W polskich ogrodach często spotyka się m.in.: czerwono‑fioletową aidę (późna), czerwoną fanal, różową frauenlob (wczesna), łososioworóżową eva foerster (wczesna), pomarańczową orange (późna), białą pax (późna), karminowoczerwoną glut (późna), fioletową le mahdi (średniowczesna), jaskrawo‑różową flamingo (średniowczesna) i wiele innych. To efektowne byliny cenione zarówno na kwiat cięty, jak i do sadzenia na rabatach czy w pojemnikach na balkonie. Najwcześniejsze odmiany rozpoczynają kwitnienie w połowie lipca, a najpóźniejsze dopiero w połowie sierpnia. Przez około 1,5–2 miesiące roślina obsypuje się pachnącymi, pięcioklapowymi kwiatami. Co ciekawe, termin kwitnienia floksów można też w pewnym stopniu kontrolować: jeśli w maju przytnie się część pędów, zakwitną później, a cała kępa będzie dekoracyjna dłużej.
Jak odmłodzić i uprawiać floks wiechowaty
Floks wiechowaty potrafi rosnąć w jednym miejscu przez kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat, z czasem tworząc okazałe, gęste kępy. Gdy zauważysz, że roślina słabiej przyrasta i mniej obficie kwitnie, to znak, że warto ją odmłodzić. Najprościej zrobić to wiosną lub tuż po przekwitnięciu: wykop kępę, usuń zdrewniały, „stary” środek, a pozostałą część podziel na fragmenty z kilkoma pędami. Każdą nową sadzonkę z dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym posadź w innym miejscu, w ziemi wzbogaconej kompostem. Floks wiechowaty rozmnaża się przez podział kępy wiosną lub jesienią, a także z sadzonek korzeniowych i pędowych. Sadzonki korzeniowe przygotowuje się od grudnia do marca, natomiast pędowe – od marca do czerwca. Zwykle płomyk wiechowaty ukorzenia się po około miesiącu, czasem potrzebuje odrobinę więcej czasu. Jeśli interesuje cię także sadzenie i uprawa mieczyków w ogrodzie, porady znajdziesz w tym artykule.
Z uwagi na swoją wysokość floks wiechowaty najlepiej prezentuje się w środkowej lub tylnej części rabaty, gdzie nie zasłoni niższych roślin. Wiechowaty floks świetnie wygląda w kompozycjach z innymi bylinami, takimi jak dzielżany, rudbekie, kosaćce, malwy, pysznogłówki czy tawułki Arendsa. Uprawa i pielęgnacja tych roślin wieloletnich zazwyczaj nie sprawia większych trudności, dlatego łatwo stworzyć z nich efektowną, długo kwitnącą rabatę. Do ogrodów w stylu wiejskim lub naturalistycznym szczególnie pasuje płomyk wiechowaty w odmianie starfire – o intensywnie czerwonych kwiatach i ciemnoczerwonych pędach. Roślina dorasta do około jednego metra, kwitnie bardzo obficie w lipcu i sierpniu, a niekiedy przeciąga kwitnienie także na wrzesień. Co ciekawe, floks wiechowaty odmiany starfire ma kwiaty jadalne.
Uprawa płomyka wiechowatego najlepiej udaje się na glebach piaszczysto-gliniastych: przepuszczalnych, stale lekko wilgotnych i zasobnych w składniki pokarmowe. Podłoże powinno utrzymywać wilgoć, szczególnie na początku wegetacji, gdy roślina intensywnie rusza z wzrostem. Najlepiej wybierać stanowiska słoneczne lub lekko ocienione, a przy tym osłonięte od silnych wiatrów. Dobrą praktyką jest ściółkowanie byliny torfem, przekompostowaną korą albo kompostem, co pomaga ograniczyć parowanie i poprawia strukturę gleby. Floks wiechowaty ma spore potrzeby pokarmowe, ale warto pamiętać, że w uprawie nie przepada nie tylko za obornikiem, lecz także za saletrzakiem, siarczanem amonu oraz saletrą amonową.
Floks szydlasty i kanadyjski na skalniak
Te efektowne byliny spotyka się naturalnie na terenach wschodniej części Ameryki Północnej. W ogrodach są chętnie sadzone jako dekoracyjne rośliny wieloletnie, zwykle osiągające około trzydziestu centymetrów wysokości. Floks szydlasty tworzy niską, płożącą darń: ma mocno rozgałęzione pędy, które miejscami łatwo się ukorzeniają. Roślina zachowuje zieleń przez cały rok dzięki wąskim, igiełkowatym, lekko omszonym liściom. Najpiękniej wygląda wiosną — w kwietniu i maju kwitnie wyjątkowo obficie, niemal całkowicie przykrywając liście. Drobne kwiaty mogą mieć różne odcienie, zależnie od odmiany: białe, różowe, purpurowe, fioletowe, karminowe i różowe. Floksy szydlaste świetnie sprawdzają się na skalniakach, skarpach, kwiatowych murkach oraz na obwódkach rabat. To jedna z najlepszych odpowiedzi na pytanie, jakie rośliny na skalniaki wybrać, gdy zależy nam na szybkim efekcie i zwartej okrywie. Z powodzeniem mogą też zastąpić fragmenty trawnika, a posadzone wzdłuż ścieżek tworzą estetyczne, miękkie „obrzeże”. Jako rośliny na skalniak, kamienne tarasy i kwiatowe murki warto rozważyć również gatunki określane jako floks kanadyjski. W naturze floks kanadyjski rośnie w jaśniejszych lasach, na glebie umiarkowanie wilgotnej. Kwitnie w maju i czerwcu, najczęściej na niebiesko, biało lub różowo. Najlepiej rośnie w ziemi piaszczysto-gliniastej, średnio wilgotnej, na stanowisku słonecznym. Rozmnaża się go przez podział kęp albo z nasion. Floksy kanadyjskie także zaliczają się do kwiatów wieloletnich. Warto pamiętać, że na skalniak pasują nie tylko kwiaty, lecz również krzewy liściaste. Dobrze dobrane kwiaty ogrodowe i rośliny ogrodowe (w tym rośliny doniczkowe) potrafią urozmaicić każdy ogród skalny i sprawić, że będzie atrakcyjny przez dłuższy czas.
Floks szydlasty w doniczce i ogrodzie
Floks szydlasty świetnie sprawdza się także w pojemniku na balkonie. Jako roślina doniczkowa można go łatwo przestawiać — tak, by w ciągu dnia łapał jak najwięcej słońca albo po prostu pasował do aranżacji. Najlepiej czuje się na stanowisku słonecznym, w podłożu wapiennym, lekkim, piaszczystym i dobrze przepuszczalnym, o odczynie obojętnym oraz umiarkowanej wilgotności. Szybko tworzy zwartą darń z płożących się pędów, dlatego idealnie nadaje się do dywanowych nasadzeń. Żeby uzyskać efekt „kwiatowego dywanu”, sadzi się go w większych kępach — nawet po kilkanaście roślin. Gęstą, purpurową matę o wysokości około dziesięciu centymetrów potrafi stworzyć na przykład płomyk szydlasty scarlet flame. Na zimę dobrze jest osłonić roślinki gałązkami igliwia. Z kolei na skalniaku wyjątkowo efektownie wyglądają odmiany: fioletowo-czerwona atropurpurea, karminowo-różowa lindental, czerwona temiscaming oraz biała white delight.
Floks szydlasty można rozmnażać przez podział — wiosną po przekwitnięciu oraz od lipca do września — albo z sadzonek wierzchołkowych pobieranych w sierpniu i wrześniu. Ponieważ płożące pędy bardzo łatwo się ukorzeniają, najwygodniejszą metodą jest właśnie sadzonkowanie. Wykonuje się je latem, umieszczając sadzonki w doniczkach. Do zimy floksy zdążą się dobrze ukorzenić, a wiosną można je przenieść do ogrodu. Co trzy do pięciu lat warto rośliny przesadzić, aby zachowały ładny pokrój i obfite kwitnienie. Więcej inspiracji znajdziesz w naszym artykule: Najpiękniejsze wiosenne kwiaty w twoim ogrodzie - przegląd.
Źródła:
1. Kwiatowa eksplozja na skałach. „Mój Piękny Ogród” 2017 nr 3, s. 24-26.
2. Dębicz R., Płomyki — w wersji mini i maxi. „Mój piękny Ogród” 2011 nr 10, s. 22-23.
3. Krejča J., Jakȃbova A., Rośliny na skalniaki. Warszawa 1982.
4. Uprawa roślin. Warszawa 1987.
5. Wojdyła A., Mączniak na roślinach ozdobnych. „Działkowiec” 2014 nr 8, s. 70-71.
6. Wójcik M., Płomyki w wielu kolorach. „Magnolia” 2014 nr 7, s. 8-9.