Dodaj ten niepozorny składnik do codziennej kanapki. Aż 70 procent badanych poczuło ulgę
Złocień maruna (wrotycz maruna) to niepozorne zioło, które przez stulecia było domowym „ratunkiem” na migreny i obolałe mięśnie. Brzmi jak ludowa ciekawostka? A jednak coraz więcej danych pokazuje, że jego działanie nie jest przypadkiem — może wpływać na skurcze naczyń krwionośnych i wspierać pracę układu pokarmowego. Jak to możliwe i co dokładnie kryje się w tej roślinie? Za chwilę pokażę, jak uprawiać marunę w ogrodzie, kiedy i jak zbierać liście oraz kwiaty, a także w jaki sposób bezpiecznie wykorzystać jej potencjał w domu i w kuchni.
- Złocień maruna: opis i odmiany do ogrodu
- Jak uprawiać marunę: siew i pielęgnacja
- Zbiór i suszenie maruny krok po kroku
- Złocień maruna: zapach do domu i bukietów
- Zastosowanie liści w kuchni i domu
- Zastosowanie wrotycza maruny w domu
- Domowe sposoby z maruny: napar i nalewka
- Suplementy z maruny: jak wybrać i kupić
Złocień maruna: opis i odmiany do ogrodu
Złocień maruna Tanacetum parthenium, nazywany też wrotyczem maruna, to przedstawiciel rodziny astrowatych Asteraceae, który zwykle dorasta do ok. 40–60 cm. W Polsce spotkasz go niemal wszędzie: w górach, w pobliżu wód, przy poboczach dróg i na nieużytkach. Tworzy wyraźnie pachnące kępy białych koszyczków z żółtym środkiem. Zewnętrzne, białe kwiaty są języczkowate, a środkowe, żółte – rurkowate. Roślina bywa mylona z rumiankiem, ale łatwo ją rozpoznać po płaskim środku (u rumianków jest on stożkowaty). Dodatkową ozdobą są żółtozielone, aromatyczne liście, gęsto okrywające rozgałęzioną, lekko omszoną łodygę. Złocień maruna chętnie sadzi się także w przydomowych ogrodach.
Uprawa ogrodowych złocieni obejmuje wiele popularnych odmian, m.in.:
- Tanacetum parthenium ‘Aureum’ – odmiana o pojedynczych białych koszyczkach oraz mocno pachnących, złocistozielonych liściach.
- Złocień maruna ‘Sweet Yellow’ – dorasta do 60 cm oraz ‘Goldball’ – odmiana do 35 cm, obie tworzą żółte kwiaty pomponowe.
- Złocień maruna ‘Schneeball’ – o wysokości 35 cm oraz ‘Schneekrone’ – o wysokości 60 cm – odmiany o białych, pomponowych kwiatach.
- Złocień maruna ‘Weisser Stern’ – odmiana o półpełnych kwiatach, osiąga do 20 cm wysokości.
- Złocień maruna ‘Crown White’ – wytwarza białe kwiaty kołnierzykowe, dorasta do 60 cm wysokości.
Uprawiany na kwiat cięty świetnie sprawdza się w bukietach – jego kwiaty długo zachowują świeżość i dobrze trzymają formę w kompozycjach.
Jak uprawiać marunę: siew i pielęgnacja
- Uprawa nie sprawia kłopotów. Złocień to krótkowieczna bylina, która najobficiej kwitnie w drugim roku – od czerwca aż do września. Najlepiej czuje się w pełnym słońcu, na suchej, lekkiej i przepuszczalnej glebie. Jest w pełni mrozoodporny i bez problemu zimuje w gruncie.
- Nasiona można wysiewać wiosną – w marcu i kwietniu do pojemników – albo później, nawet do jesieni, bezpośrednio na rabatę. Wrotycz kiełkuje zwykle po 16–30 dniach, a pierwszych kwiatów można się spodziewać po ok. 12–20 tygodniach. W sprzyjających warunkach roślina łatwo rozsiewa się też sama.
- Sadzonki najwygodniej pozyskiwać latem z pędów, a jesienią da się również podzielić kępę i rozdzielić korzenie. Pielęgnacja maruny sprowadza się głównie do przerywania lub przepikowania siewek, zachowując ok. 30 cm odstępu. Dobrze rośnie także w chłodniejszych wnętrzach, a w sezonie letnim warto pamiętać o podlewaniu.
- Regularne oglądanie liści i kwiatów ułatwia szybkie wychwycenie mszyc oraz objawów mączniaka prawdziwego. Opryski odpowiednimi środkami, np. preparatami siarkowymi, pomogą zahamować rozwój chorób i ograniczyć rozprzestrzenianie się szkodników.
Zbiór i suszenie maruny krok po kroku
Kwiaty i liście można zbierać przez cały sezon wegetacyjny. Świeżo zebrane ziele maruny najlepiej od razu wysuszyć, a następnie przesypać do papierowych torebek. Przechowuj je w suchym, przewiewnym miejscu, z dala od wilgoci i słońca. Warto pamiętać, że suszone liście mają wyjątkowo mocny aromat, dlatego trzymaj je oddzielnie, aby nie przenikały zapachem innych ziół.
Złocień maruna: zapach do domu i bukietów
Złocień maruna to efektowna roślina, która świetnie odnajduje się w przydomowych ogrodach. Jej ścięte kwiaty stanowią oryginalny, delikatnie pachnący akcent w bukietach. Roślina doskonale sprawdzi się także jako składnik potpourri. Suszone kwiaty i drobne łodyżki, połączone z suszem innych gatunków, wypełnią przestrzeń przyjemnym aromatem. Ułożenie pachnącej mieszanki w koszykach albo w szklanych misach nie tylko podkreśli zapach, ale też doda dekoracji atrakcyjnego wyglądu.
Zastosowanie liści w kuchni i domu
W kuchni
Listek można dorzucić do cięższych, tłustych dań. Taki dodatek łagodzi wrażenie tłustości, a przy tym wyraźniej podbija aromat potrawy, co często skutecznie wzmaga apetyt.
W domu
Napar oraz wywar z liści wykazują działanie odkażające i pomagają odstraszać owady. Z kolei suszone liście stosuje się jako prosty sposób na mole — wystarczy wsypać susz do torebek przeciwmolowych i rozłożyć je w szafach. A może zainteresuje cię także złocień właściwy?
Zastosowanie wrotycza maruny w domu
- Napar z liści wrotycza maruny świetnie sprawdza się do płukania ust, pomagając utrzymać świeży oddech.
- Płukanie jamy ustnej po usunięciu zęba może wspierać szybsze gojenie się rany.
- Świeże liście maruny, dodawane np. do kanapki, mogą łagodzić bóle głowy — taką poprawę deklarowało 70% badanych.
- Liście maruny bywają stosowane przy bezsenności i dolegliwościach artretycznych; w badaniu 43% osób wskazało odczuwalną pomoc.
- Preparaty z wrotycza maruny wykorzystuje się także przy stanach zapalnych oraz w przebiegu gorączki.
- Przypisuje się im również właściwości antyalergiczne i potencjalnie przeciwnowotworowe.
- Napar z liści i kwiatów maruny może działać jako delikatny środek przeczyszczający.
- Herbatka potrafi pobudzać apetyt i łagodzić bolesne skurcze mięśni (np. podczas bolesnych miesiączek), a także wspierać przy problemach z trawieniem.
Gotową herbatę ekspresową z 50% udziałem maruny kupimy zwykle za ok. 15 zł. Za susz wrotycza maruny zapłacimy od 3,50 zł za 50 g do ok. 65 zł za 1 kg. Z kolei opakowanie ekologicznej herbaty z ziela maruny kosztuje około 10 zł. Sprawdź także inne zioła i rośliny lecznicze.
Domowe sposoby z maruny: napar i nalewka
Napar z wrotycza maruny
2 łyżeczki suszonych albo świeżych liści i kwiatów zalej szklanką wrzątku, a następnie parz przez ok. 15 minut. Taki napar pij powoli 2–3 razy w ciągu dnia.
- Napar w formie herbatki bywa stosowany przy przeziębieniach, migrenach oraz przy pasożytach (np. owsikach).
- Jako płukankę wykorzystuje się go do płukania gardła i całej jamy ustnej.
- Można nim również przemywać skórę ze zmianami, np. wypryskami, wrzodami czy trudno gojącymi się ranami.
- Nasiadówki z naparu pomagają przy infekcjach narządów płciowych oraz dolegliwościach odbytu.
Nalewka
Świeże ziele maruny zalej gorącym alkoholem 60% w proporcji 1:1. Suszone zioła zalewa się natomiast zimnym alkoholem. Tak przygotowaną nalewkę odstaw na 2 tygodnie. To sprawdzony domowy preparat na różne dolegliwości: migreny, przeziębienia, kłopoty ze strony układu pokarmowego, ból gardła, stany gorączkowe oraz pasożyty wewnętrzne. Zwykle pije się ok. 40 ml nalewki 3 razy dziennie. Tą samą nalewką można nacierać bolące mięśnie i stawy, a także smarować zmiany skórne. Po rozcieńczeniu wodą w proporcji 1:1 uzyskasz płyn do spryskiwania skóry, który pomaga odstraszać komary i kleszcze.
Suplementy z maruny: jak wybrać i kupić
Suplementy diety dostępne w sprzedaży – najczęściej w formie kapsułek lub tabletek – zwykle zawierają ekstrakt z maruny oraz dodatki witaminowe, przede wszystkim B2 i B5. Warto wybierać preparaty kupowane w aptece albo sprawdzonych sklepach zielarskich, co zmniejsza ryzyko trafienia na nieuczciwych sprzedawców i zwiększa szansę na surowiec dobrej jakości. Na oryginalnym opakowaniu powinny znajdować się: lista składników, zalecany sposób stosowania oraz informacje o przeciwwskazaniach. Tabletki najlepiej trzymać w szczelnie zamkniętym opakowaniu i przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci. Za preparaty ze złocieniem maruny zazwyczaj zapłacimy w granicach 20–30 zł.