Piękno, które zabija! Oto dlaczego musisz unikać tej rośliny!
Od połowy marca forsycja w ogrodzie ukazuje obfitość swoich złotożółtych kwiatów, przypominając symbol wiosny. Podczas gdy wiele innych krzewów dopiero nabiera tempa, forsycja już jest świetlistą gwiazdą w ogrodzie. Jednak to, co po zimie budzi w nas radość, dla pszczół, trzmieli i innych owadów szukających pożywienia, może być dość problematyczne.
- Forsycja i jej znaczenie dla owadów
- Forsycje: piękno bez pokarmu dla owadów
- Alternatywy dla forsycji: wiosenne krzewy dla owadów
Forsycja i jej znaczenie dla owadów
Problemem jest to, że dla owadów forsycja nie jest zbyt użyteczna. Do rodzaju botanicznego Forsythia, nazwanego na cześć szwedzkiego ogrodnika Williama Forsytha, należy jedenaście gatunków, z których tylko jeden Forsythia europaea (forsycja europejska) jest rodzimy dla południowej Europy. Krzewy hodowane w dzisiejszych ogrodach to odmiany hybrydowe wschodnioazjatyckich gatunków Forsythia suspensa (forsycja zwisła) i Forsythia viridissima (forsycja zielona).
Tak stworzona hybryda Forsythia ×intermedia (forsycja pośrednia) ma zwykle kwiaty sterylne, co oznacza, że nie oferuje owadom ani pyłku, ani nektaru. W tym kontekście często wymienia się amerykańską odmianę Forsythia ×intermedia 'Beatrix Farrand' jako jedyną użyteczną i przyjazną dla owadów, ponieważ jej kwiaty produkują pewną ilość pyłku. Jednak trudno nazwać tę forsycję krzewem dla owadów, ponieważ nie jest dokładnie wiadomo, ile tego pyłku rzeczywiście dostarcza.
Forsycje: piękno bez pokarmu dla owadów
Forsycje ogrodowe nie są naszymi rodzimymi krzewami kwiatowymi. To sterylne odmiany, które nie produkują ani nektaru, ani pyłku czy nasion. Ich intensywnie żółte kwiaty przyciągają pszczoły, trzmiele i inne owady głównie dlatego, że w marcu niewiele innych roślin kwitnie, oferując szansę na znalezienie pokarmu. Owady lecą z nadzieją do kwitnących krzewów, gdzie odkrywają, że żółty ocean kwiatów to jedynie piękna forma bez oczekiwanego pyłku i nektaru.
Chociaż pszczołom przypisuje się pewną zdolność uczenia się i po kilku bezowocnych próbach potrafią one podobno unikać zwodniczych roślin, to mimo wszystko takie forsowne loty osłabionego długą zimą owada mogą być ponad jego siły. Jeśli całą swoją jeszcze posiadaną energię zużyją na loty do sterylnych kwiatów forsycji, może się w chłodne dni zdarzyć, że wyczerpią wszystkie swoje zasoby i nie mogąc dalej latać, umrą z wyczerpania.
Pożyteczne dla ekosystemu owady, jak pszczoły, trzmiele i całe towarzystwo zapylające kwiaty, latają od kwiatka do kwiatka forsycji, nie znajdując nic do jedzenia. Jest to szczególnie niebezpieczne w ogrodach, gdzie oprócz forsycji nie kwitną w tym czasie żadne inne źródła pokarmu. Bezowocne i długotrwałe poszukiwanie pożywnego nektaru i pyłku może prowadzić do śmierci owada.
Alternatywy dla forsycji: wiosenne krzewy dla owadów
Już wczesną wiosną kluczowe jest, by zimujące owady szybko znalazły jedzenie. Na przykład królowe trzmieli po przebudzeniu wiosennym zaczynają tworzenie nowego gniazda i muszą same zadbać o jedzenie dla swojego potomstwa. Intensywna żółć kwiatów forsycji przyciąga budzącym się motylom, trzmielom oraz innym dzikim pszczołom pokarm, którego jednak tam nie znajdują. Jeżeli szukacie sensownej alternatywy dla krzewów forsycji, macie wiele roślin do wyboru. Należą do nich:
- Kalina bodnantska pachnąca (Viburnum x bodnantense) – krzyżówka farreri i V. grandiflorum stworzona w Bodnant Garden w Walii. W odpowiednich warunkach kwitnie na wiosnę, sięga wysokości do 2,5-3 m, a jej różowe kwiaty wydzielają intensywny zapach.
- Śliwa wiśniowa (Prunus cerasifera) – wczesną wiosną wytwarza białe kwiaty. Idealna na kwitnące żywopłoty oraz krzewy dla ptaków do gniazdowania. Dobrze znosi cięcie.
- Dereń jadalny (Cornus mas) – wysoki krzew kwitnący w marcu i kwietniu. Kwitnie bardzo wcześnie, po leszczynie, a przed forsycją. Żółte kwiaty dostarczają pyłku.
- Wiśnia kurylska (Prunus kurilensis) – białe kwiaty pojawiają się wczesną wiosną, odmiana ‘Brilliant’ jest karłowata.
- Leszczyna pospolita (Corylus avellana) – gatunek rodzimy. Żółte kotki (kwiaty męskie) oraz małe, czerwone pędzelki (kwiaty żeńskie) rozwijają się bardzo wcześnie. Dostarcza wartościowego pyłku owadom wczesną wiosną.
- Wierzba purpurowa (Salix purpurea) – krzew kwitnący wczesną wiosną, przed rozwinięciem liści.
- Wierzba iwa (Salix caprea) – kwitnie w marcu/kwietniu, jako jedna z pierwszych wierzb. Jest ważną, wczesną rośliną miododajną.
- Pigwowiec japoński (Chaenomeles japonica) – bardzo dekoracyjne, ceglastoczerwone kwiaty rozwijają się wiosną. Dobry na kwitnące żywopłoty, dobrze znosi cięcie. Pyłek i nektar pigwowca przyciągają wiele owadów.
Tak, złoto kwiatów forsycji jest z pewnością bardziej zauważalne niż żółte kwiaty wierzby lub derenia, ale to jedynie powierzchowna atrakcja. Wymienione wyżej przykładowe gatunki dają możliwość obserwowania różnych owadów na kwiatach z poczuciem, że rzeczywiście znajdują dla siebie jedzenie. Pozwólcie Waszym ogrodom nie tylko kwitnąć i pachnieć, ale także brzęczeć i tętnić życiem.
