Agrest

Agrest

Agrest (porzeczka agrest) – gatunek porzeczki, rodzina agrestowate. Krzew owocowy rosnący w stanie dzikim w Europie, Azji i Afryce. Uprawiany dla smacznych owoców. Odmiany uprawowe okazjonalnie dziczeją. Agrest jest krzewem o krzaczastym pokroju, zależnie od odmiany dorasta od 0,5 do 1,5 m. Liście kilkuklapowe, lekko karbowane. Ciernie występują pod nasadą liścia lub na międzywęźlach (w uprawie istnieją też odmiany bezkolcowe). Kwiaty niepozorne, jasne, rosną w małych gronach. Jagody dość duże, od okrągłych po eliptyczne, barwy zielonej, żółtawej lub czerwonawej, często z drobnymi włoskami na skórce.

Agrest - najpopularniejsze rośliny

Zobacz inne kategorie roślin

Agrest - odmiany, wymagania, uprawa, cięcie, rozmnażanie

Jest popularnym krzewem owocowym, uprawianym przede wszystkim amatorsko, ale też komercyjnie. W ogrodzie może dodatkowo pełnić rolę żywopłotu. Jest dość łatwy w uprawie, a jego owoce nadają się do jedzenia bezpośrednio i wytwarzania przetworów.

Agrest – charakterystyka

Agrest należy do tego samego rodzaju co porzeczka, jego pełna nazwa to właśnie agrest porzeczka. Tworzy niewielkie krzaki, o krzaczastym pokroju, chociaż istnieją odmiany na pniu o zwisających pędach. Nie należy go mylić z tzw. agrestem chińskim czyli aktinidią (produkującą owoce kiwi), która należy do innej rodziny roślin.

Roślina występuje dziko i w uprawach w Azji, Europie i Afryce Północnej, jest też czasami uprawiana w Ameryce Północnej. W Polsce dość popularna w uprawie amatorskiej, chociaż zwiększa się również ilość upraw komercyjnych.

Charakterystyczne dla agrestu są średniej wielkości jagody. Często wydłużone, o owłosionej skórce. Istnieją odmiany słodkie i kwaśne, w kolorach jasnozielonym, żółtawym i różnych odcieniach czerwieni (np. fioletowy, czerwony).

Liście są klapowane, lekko karbowane, nierzadko z kolcami u nasady. Chociaż kwiaty nie mają dużej wartości ozdobnej, to liście mogą pełnić taką rolę.

Wartości odżywcze agrestu

Jak u innych krzewów z rodzaju porzeczka, owoc agrestu zawiera witaminy, minerały oraz inne składniki odżywcze. Są to:

  1. witaminy - witamina C (ma jej nawet więcej niż porzeczki), witamina B6, prowitamina A, witamina E, kwas foliowy, ryboflawina, niacyna
  2. minerały – potas, fosfor, magnez, wapń, sód, żelazo
  3. inne składniki – luteina, pektyny, kwasy organiczne, tłuszcze, białko, węglowodany.

Zawarte w agreście składniki mogą pomagać w utrzymaniu zdrowego wzroku, prawidłowej pracy serca, zapobiegać zaparciom i wzdęciom, wspomagać pamięć i koncentrację. A to tylko niektóre właściwości zdrowotne tego owocu. Ma on wartości odżywcze porównywalne z innymi porzeczkami, a te są powszechnie uważane za dobroczynne dla naszego organizmu.

Jak większość owoców agrest jest też dość niskokaloryczny. Kalorie zawarte w 100 g to średnio 46 kcal. Dla porównania 100 g wiśni ma 50 kcal, a 100 g banana około 90 kcal.

Wybierając agrest dbamy o zdrowie organizmu, nie tylko dostarczając składniki odżywcze, ale wspomagając zachowanie prawidłowej masy ciała.

Odmiany do uprawy w ogrodzie

Jeżeli masz ogród lub nawet mały ogródek działkowy, to wystarczy, żeby zasadzić kilka krzaków agrestu. Wybór odmian jest sprawą indywidualną. Jednym bardziej zależy na smacznych owocach, innym na odporności krzaczków na mróz i choroby. Oto wybrane odmiany proponowane do uprawy w ogrodzie:

  • „Invicta” – odporna na mączniaka amerykańskiego i mrozoodporna. Dojrzewa od połowy lipca, jest bardzo plenna i szybko się rozrasta. Nadaje się do upraw przydomowych i komercyjnych. Owoce są duże, eliptyczne, żółto-zielone. Określane jako słodkawe lub kwaskowe, doskonałe do przetworów.
  • „Pax” – odmiana bezkolcowa, odporna na choroby i mróz, szybkorosnąca. Dojrzewa w lipcu i sierpniu. Krzew może dorastać nawet do dwóch metrów. Pędy są łukowato wygięte. Owoce czerwone, duże, okrągłe. Zawierają dużo witaminy C. Nadaje się do przetworów i jedzenia bezpośredniego.
  • „Hinnonmaki Rot” – odmiana sprzedawana w formie krzewiastej lub na pniu. Odporna na choroby i mróz. Owoce czerwone, dość duże, lekko winne, dojrzewają pod koniec lipca. Rośnie dość wolno.
  • „Residenta” – silnie rosnąca, o zwartym pokroju. Sprzedawana na pniu i w formie krzewu. Owoce dojrzewają w połowie lipca. Są zielono-żółte, skórka dość prześwitująca, wielkość nierównomierna, smak słodko-winny. Odmiana o dość dużych kolcach.
  • „Czerwony Tryumf” – rzadziej wybierana do upraw komercyjnych, bo jest słabo odporna na mączniaka amerykańskiego. Jest za to mroozodporna, plenna. Rodzi smaczne, czerwone, mocno owłosione owoce. Doskonała do domowych przetworów.

Rozpowszechnienie odmian agrestu szczepionych na pniu sprawiło, że coraz modniejsza jest też uprawa na balkonach i tarasach.

Uprawa agrestu w ogrodzie

Uprawa agrestu obejmuje nie tylko pielęgnację, ale zbiór o właściwej porze. Ponieważ owoce niektórych odmian są zielone, a inne przechodzą przez fazę zieloną, trzeba zwrócić uwagę jaką odmianę mamy na krzaku. Agrest zbiera się dopiero wtedy, kiedy jest dojrzały.

Gdzie i jak uprawiać tę roślinę?

Agrest lubi stanowiska słoneczne, osłonięte od wiatru. W półcieniu też sobie poradzi, ale owoce nie będą tak słodkie i dorodne.

Najlepsza jest umiarkowanie przepuszczalna, żyzna ziemia. Powinna być średnio wilgotna, piaszczysto-gliniasta, o lekko kwaśnym odczynie. Dobrze jest użyźnić ziemię kompostem, można też użyć bogatego w fosfor i potas obornika. Zabieg ten przeprowadzamy ok. 4 tygodnie przed sadzeniem.

Sadzenie zwykle przeprowadza się jesienią. W sklepach ogrodniczych i szkółkach najczęściej oferowane są sadzonki kopane z gruntu. Jeżeli mamy szansę kupić agrest w doniczce, to możliwe będzie posadzenie go kiedykolwiek w sezonie.

Żeby posadzić krzew agrestu wykopujemy dołek, w którym swobodnie zmieszczą się korzenie rośliny. Kilka krzaczków obok siebie trzeba sadzić w pewnych odstępach. Odległość ta różni się w zależności od odmiany, ale wynosi ok. 1-1,5 m. Po zakopaniu korzeni uklepujemy lekko ziemię i podlewamy roślinę. Jeżeli wybraliśmy formę pienną, to warto podeprzeć krzew palikiem.

Przycinanie przeprowadza się na wiosnę. Pędy należy skrócić do wysokości 2-3 oczek (czyli punktów, z których wyrastają pędy boczne).

Żeby zapobiec uciekaniu wilgoci z gleby i zapewnić dodatkowo źródło składników odżywczych warto ściółkować agrest przekompostowaną korą, zrębkami lub trocinami. Niektórzy radzą również ściółkowanie agrowłókniną, ale zdania co do jej używania są podzielone.

Pielęgnacja i zimowanie

Oprócz przycinania i ściółkowania pielęgnacja agrestu polega na nawożeniu i odchwaszczaniu. W ogródkach przydomowych zaleca się odchwaszczanie ręczne, gdyż korzenie rośliny rosną dość blisko powierzchni i użycie motyczki mogłoby je uszkodzić. Dobrą metodą ograniczenia wzrostu chwastów w ogrodnictwie organicznym jest wysiewanie między krzaczkami roślin motylkowych. Są one nie tylko naturalnym zabezpieczeniem, ale wzbogacają glebę w azot i próchnicę. Do najpopularniejszych należy koniczyna.

Nawożenie azotem można przeprowadzić wczesną wiosną i powtórzyć po kwitnieniu oraz jeszcze za dwa tygodnie. Nawóz używany latem i jesienią powinien zawierać więcej potasu i fosforu. Jeżeli bardzo zależy nam na plenności krzewów, można jeszcze nawozić dolistnie borem. Zabieg ten przeprowadza się wiosną, w okresie kwitnienia.

Jeżeli decydujemy się na nawozy mineralne, to warto zwrócić uwagę na zawartość w nich chloru. Agrest źle reaguje na nawozy z chlorem.

Zimowanie agrestu nie jest trudne. Krzewy są zwykle mrozoodporne. Zwłaszcza odmiany, które wybieramy do uprawy w ogrodzie w polskich warunkach. Jednak młode roślinki warto ściółkować przed pierwszymi przymrozkami. Agrest szczepiony na pniu może być bardziej podatny na obciążenie śniegiem, a także niskie temperatury. Najlepiej osłonić część zieloną włókniną.

Agrest w kuchni

Surowy agrest jest smaczny, jednak wiele osób woli go spożywać w postaci różnych przetworów. Oto krótki przegląd sposobów przerabiania tego owocu.

Najprostszym i ulubionym przetworem z agrestu jest dżem. Żeby go przygotować najlepiej jest ugotować owoce z cukrem (dokładne przepisy dostępne w internecie), a następnie przełożyć do słoików i wypasteryzować je.

Z agrestu można przygotować kompot, zarówno do spożycia bezpośrednio po ugotowaniu jak i do słoika. Ten ostatni przyrządza się trochę inaczej. Umyte i pozbawione szypułek owoce należy zalać przegotowaną wodą z cukrem i pasteryzować w słoiku.

Ciekawą, mniej znaną propozycją jest agrest marynowany. Zalewę zwykle przygotowuje się z przyprawami korzennymi (pieprz, goździki, cynamon) wymieszanymi z octem i cukrem. Tak przygotowany agrest nadaje się do przyprawiania bardziej wytrawnych potraw – zwłaszcza pieczeni z mięs.

Mało kto wie, ale właściwości zdrowotne mają też liście agrestu. Zawierają dużo witaminy C, flawonoidy i sole mineralne. Można z nich przyrządzać wywar, który pomaga w leczeniu ran. Nadaje się też do picia, jako środek przeciw grypie, wrzodom żołądka i anemii. Trzeba jednak zachować ostrożność, ponieważ agrest może też szkodzić przy ciężkich chorobach nerek, żołądka i dwunastnicy.

Agrest jest chętnie uprawianym krzaczkiem owocowym. Zobacz jak go sadzić, pielęgnować i jakie są wartości odżywcze owoców.

Załóż kontoużytkownika
  • Komentuj pod własnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Załóż konto