Aktinidia

Aktinidia

Aktinidia 鈥 rodzaj wieloletnich ro艣lin z rodziny aktinidiowatych. Wyst臋puj膮 naturalnie w Azji po艂udniowej i wschodniej. Najbardziej znane spo艣r贸d ok. 70 gatunk贸w to aktinidia smakowita i aktinidia chi艅ska, uprawiane dla smacznych owoc贸w (kiwi). Opr贸cz tego niekt贸re gatunki i hybrydy uprawia si臋 jako ro艣liny ozdobne. Aktinidia ma posta膰 pn膮cza. Mo偶e dorasta膰 do 20 m d艂ugo艣ci. Li艣cie wyrastaj膮 na d艂ugich ogonkach, s膮 pojedyncze, sezonowe. Mog膮 mie膰 r贸偶ne kszta艂ty (sercowaty, jajowaty). Krzewy ozdobne maj膮 li艣cie w r贸偶nych kolorach (aktinidia pstrolistna). Kwiaty s膮 obup艂ciowe lub jednop艂ciowe (wymagaj膮 ro艣liny zapylaj膮cej). Kszta艂t baldachowaty, uk艂ad wierzchotkowy. Owoce (kiwi) s膮 zielone lub jasnobr膮zowe, pod艂u偶ne, u niekt贸rych gatunk贸w sk贸rka g臋sto ow艂osiona lub z meszkiem.

Aktinidia - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Aktinidia - charakterystyka, wyst臋powanie, wymagania, uprawa

Chocia偶 owoce od dawna by艂y uprawiane w Chinach, to zosta艂y spopularyzowane przez Nowozelandczyk贸w. To wtedy nadano im nazw臋 kiwi. Ich szaro-zielona sk贸rka, poro艣ni臋ta w艂oskami, przypomina upierzenie ptaka z Nowej Zelandii o tej samej nazwie. Ale aktinidia to nie tylko owoce kiwi. Istnieje ponad 70 gatunk贸w, z kt贸rych wiele nadaje si臋 do uprawy jako ro艣liny ozdobne.

Aktinidia 鈥 charakterystyka

Aktinidia to ro艣liny o pokroju drewniej膮cych pn膮czy. W Polsce s膮 znane przede wszystkim dzi臋ki owocom kiwi. Coraz cz臋艣ciej jednak uprawia si臋 u nas r贸wnie偶 odmiany ozdobne oraz owocuj膮ce tzw. mini kiwi.

Ojczyzn膮 aktinidii jest Azja wschodnia po po艂udniow膮, a偶 do Indochin. W Chinach od dawna spo偶ywano smaczne, du偶e owoce. Na 艣wiecie spopularyzowano je dopiero dzi臋ki uprawom z Nowej Zelandii. Na cz臋艣膰 ptaszka o tej samej nazwie 鈥 endemita, kt贸ry jest zarazem symbolem kraju, nazwano je w艂a艣nie kiwi.

Aktinidia ro艣nie w postaci d艂ugich pn膮czy. Li艣cie wyrastaj膮 najcz臋艣ciej na d艂ugich ogonkach. Mog膮 by膰 g艂adkie lub ow艂osione. Kwiaty s膮 zebrane wierzchotkowo, bia艂e, najcz臋艣ciej pi臋ciokrotne. Przypominaj膮 kwiat ja艣minowca. Zale偶nie od odmiany obup艂ciowe lub jednop艂ciowe. Owoce s膮 jagodami o owalnym kszta艂cie, mi臋sistymi w 艣rodku. Gatunki jadalne najcz臋艣ciej maj膮 do艣膰 grub膮 sk贸rk臋, poro艣ni臋t膮 g臋sto w艂oskami. Wszystkie cz臋艣ci ro艣liny maj膮 walor dekoracyjny, dlatego aktinidia jest ch臋tnie uprawiana jako ro艣lina ozdobna. Ostatnio zainteresowanie wzbudzaj膮 te偶 owoce aktinidii ostrolistnej i pstrolistnej. S膮 one ro艣linami mrozoodpornymi, mo偶na je uprawia膰 w Polsce w ogrodach i na tarasach.

Gatunki i odmiany

Spo艣r贸d wielu ciekawych gatunk贸w aktinidii najwi臋kszym zainteresowaniem ciesz膮 si臋 te, kt贸rych owoce s膮 jadalne. Du偶e kiwi rosn膮 na pn膮czach aktinidii smakowitej, chi艅skiej oraz ich miesza艅c贸w. Opr贸cz tego mo偶na te偶 je艣膰 owoce aktinidii ostrolistnej i pstrolistnej. Pstrolistna, ze wzgl臋du na swoje kolorowe li艣cie jest te偶 uprawiana jako pn膮cze ozdobne.

Ze wzgl臋du na mrozoodporno艣膰 zar贸wno ostrolistn膮 jak i pstrolistn膮 mo偶na uprawia膰 na dzia艂ce, a tak偶e w domu np. na balkonie czy tarasie. Do uprawy w naszym klimacie nadaj膮 si臋 te偶 niekt贸re odmiany aktinidii smakowitej. Oto ciekawe odmiany, kt贸re dobrze znios膮 polskie warunki klimatyczne:

  • Dr Szymanowski 鈥 odmiana aktinidii pstrolistnej, wyhodowana w Polsce. Jej owoce przypominaj膮 rzeczywi艣cie miniaturki kiwi. S膮 zielone, pod艂u偶ne, poro艣ni臋te drobnym meszkiem. Li艣cie sezonowe 鈥 wiosn膮 wybarwiaj膮 si臋 cz臋艣ciowo na bia艂o, jesieni膮 na 偶贸艂to. Odmiana jest obup艂ciowa, z przewag膮 kwiat贸w 偶e艅skich. Wymaga drugiego osobnika (odmiany m臋skiej) do zawi膮zania owoc贸w.
  • Purpurna Sadowa 鈥 odmiana aktinidii ostrolistnej pochodz膮ca z Ukrainy. Owoce dojrzewaj膮 dopiero na prze艂omie wrze艣nia i pa藕dziernika. Dojrza艂e maj膮 barw臋 purpurow膮, s膮 pod艂u偶ne, smak nieco korzenny. Szybko si臋 rozrasta. Pn膮cze mo偶e osi膮gn膮膰 nawet do 10 m. Odmiana 偶e艅ska, potrzebuje m臋skiego zapylacza. 艢rednio odporna na mr贸z.
  • Issai 鈥 odmiana aktinidii ostrolistnej, doskona艂a do uprawy na balkonie lub tarasie. Jest obup艂ciowa i samopylna. Owoce dojrzewaj膮 na pocz膮tku pa藕dziernika. S膮 zielone, pod艂u偶ne, wielko艣ci ok. 2,5 cm. Smak podobny do du偶ego kiwi, s艂odkie.
  • Jenny 鈥 odmiana aktinidii smakowitej. Jest to nieco mniejsza odmiana kiwi, jakie spotkamy w sklepach. Owoce maj膮 wielko艣膰 orzecha w艂oskiego (wi臋ksze po zap艂odnieniu obcym py艂kiem), s膮 s艂odkie. Sk贸rka ow艂osiona. Dojrzewaj膮 w po艂owie listopada. Odmiana ma do艣膰 wysok膮 mrozoodporno艣膰, samop艂odna. Osi膮ga 8-10 m wysoko艣ci, ale mo偶na j膮 utrzymywa膰 jako krzew przez przycinanie.

Istnieje wiele odmian o r贸偶nym kolorze owoc贸w i w艂a艣ciwo艣ciach li艣ci. Warto przyjrze膰 si臋 r贸偶nym cechom mini kiwi zanim zdecydujemy si臋 na wyb贸r odmiany na balkon czy do ogrodu.

Uprawa aktinidii w Polsce

Uprawa aktinidii wymaga zacisznego miejsca. Stanowisko mo偶e by膰 p贸艂cieniste lub s艂oneczne. Tutaj du偶o zale偶y od odmiany. Niekt贸re preferuj膮 bardziej nas艂onecznione miejsca, inne wol膮 lekko os艂oni臋te.

Ziemia powinna by膰 偶yzna, pr贸chnicza, przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna, o odczynie lekko kwa艣nym. W razie suszy konieczne b臋dzie podlanie.

Nawo偶enie przeprowadza si臋 dwa razy do roku 鈥 w marcu i na prze艂omie wrze艣nia/pa藕dziernika. Mo偶na u偶y膰 wielosk艂adnikowego nawozu mineralnego (wed艂ug instrukcji) lub kompostu zmieszanego z gleb膮. Jesieni膮 jest to te偶 spos贸b zabezpieczenia korzeni przed mrozem, chocia偶 wi臋kszo艣膰 odmian uprawianych w Polsce wytrzymuje mrozy do -20, a nawet -40 stopni.

Aktinidia wymaga podp贸rek. Dobrze owocuje je偶eli zapewnimy podpor臋 p臋dowi g艂贸wnemu, a p臋dy boczne ograniczymy do najsilniejszych. Odmianom ozdobnym mo偶na pozwoli膰 si臋 rozrosn膮膰, 偶eby uformowa艂y z艂o偶one z p臋d贸w drzewo.

Szczeg贸艂y dotycz膮ce przycinania zale偶膮 od gatunku i odmiany. Warto sprawdzi膰 jakie s膮 konkretne zasady ci臋cia wybranej przez nas aktinidii.

Zapylanie i rozmna偶anie

Aktinidia nale偶y do rodzaju ro艣lin, kt贸re mog膮 by膰 jedno lub obup艂ciowe. W uprawie cz臋sto spotyka si臋 odmiany jednop艂ciowe, kt贸re potrzebuj膮 zapylacza. Cz臋艣膰 odmian dwup艂ciowych jest tzw. dwupienna, czyli te偶 musimy zapewni膰 dwa osobniki, 偶eby dosz艂o do zapylenia i zawi膮zania owoc贸w. Je偶eli mamy ma艂膮 dzia艂k臋 czy balkon, to najlepiej wybra膰 odmiany samopylne.

Upraw臋 aktinidii zwykle zaczyna si臋 od kupienia sadzonki w sklepie lub od hodowcy. Je偶eli jednak chcemy powi臋kszy膰 ilo艣膰 tych ro艣lin w ogrodzie, to mo偶na je na r贸偶ne sposoby rozmno偶y膰. Rozmna偶anie najlepiej przeprowadzi膰 przez odk艂ady zim膮 lub odci臋cie m艂odych p臋d贸w na wiosn臋. Trzeba jednak pami臋ta膰, 偶e m艂ode sadzonki mog膮 si臋 ukorzenia膰 i rosn膮膰 nawet przez dwa lata zanim b臋dzie je mo偶na przesadzi膰 do gruntu.

Aktinidia to ro艣lina, kt贸ra daje smaczne owoce i pe艂ni rol臋 ozdobn膮 w ogrodzie. Zobacz jak uprawia膰 aktinidi臋 i jakie odmiany wybra膰.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto