Bukszpan

Bukszpan

Bukszpan (Buxus) to bardzo popularny rodzaj krzew贸w z rodziny bukszpanowatych, kt贸ry obejmuje nawet 100 r贸偶nych gatunk贸w. S膮 one do siebie do艣膰 podobne, to krzewy o 艂adnych, sztywnych listkach. Maj膮 du偶e walory dekoracyjne, najcz臋艣ciej s膮 wykorzystywane na 偶ywop艂oty. Najbardziej powszechny jest bukszpan wieczniezielony. Pojawia si臋 w ogrodach jako soliter, ro艣lina 偶ywop艂otowa lub w roli zielonej rze藕by, poniewa偶 bardzo dobrze znosi przycinanie. Bukszpany nie nale偶膮 do najbardziej wymagaj膮cych ro艣lin w uprawie.

Bukszpan - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Bukszpan - gatunki, opis, wymagania, choroby, ciekawostki

Ka偶dy 艣wietnie go zna. Bukszpan to bardzo popularny krzew li艣ciasty, sadzony w ogrodach, formowany lub wykorzystywany na 偶ywop艂ot. Ma bardzo wiele zalet, jest trwa艂y, 艂adnie wygl膮da przez ca艂y rok i co bardzo wa偶ne 鈥 ma naprawd臋 minimalne wymagania. Dowiedz si臋 jak uprawia膰 bukszpan i jakie warunki mu zapewni膰, by r贸s艂 praktycznie bez 偶adnej piel臋gnacji.

Bukszpan 鈥 rodzaje i gatunki

Bukszpan to rodzaj ro艣lin obejmuj膮cy a偶 100 r贸偶nych gatunk贸w! To krzewy i drzewa li艣ciaste, kt贸re wyst臋puj膮 w zasadzie na ca艂ym 艣wiecie. W Polsce uprawia si臋 raczej ni偶sze gatunki krzewiaste. Najbardziej popularny jest bukszpan zwyczajny (wieczniezielony), czyli Buxus sempervirens. To gatunek o bardzo ma艂ych wymaganiach i znacznej mrozoodporno艣ci.

Inne gatunki i rodzaje, kt贸re warto zna膰 to bukszpan balearski, bukszpan Harlanda i bukszpan drobnolistny. S膮 cz臋sto uprawiane w Europie 艢rodkowej, w Polsce te偶, jednak s膮 o wiele mniej popularne ni偶 wymieniony wcze艣niej gatunek. Maj膮 nieco wi臋ksze wymagania.

Bukszpan jest warto艣ciow膮 ro艣lin膮 nie tylko ze wzgl臋du na 艂adny pokr贸j i 艂atwo艣膰 w formowaniu. Co ciekawe, jego drewno jest wykorzystywane w drzeworytnictwie, do wykonywania inkrustracji, grzebieni naturalnych. Tradycyjnie robi si臋 z niego kule do krykieta i flety. W Polsce od bardzo dawna ga艂膮zki bukszpanu, kt贸ry ma ludow膮 nazw臋 grypszyn, wykorzystuje si臋 do tworzenia palm na Niedziel臋 Palmow膮 i zdobi si臋 nim wianki na g艂owach dziewczynek id膮cych do pierwszej komunii.

Bukszpan wieczniezielony 鈥 opis gatunku

Bukszpan wieczniezielony to g臋sty krzew o bardzo zwartym pokroju. Niekt贸re odmiany osi膮gaj膮 nawet 2-4 m wysoko艣ci, s膮 jednak tak偶e znacznie ni偶sze. P臋dy bukszpanu s膮 wzniesione i g艂adkie. Pokrywaj膮 si臋 g臋sto drobnymi, jajowatymi listkami. Listkami, poniewa偶 s膮 one bardzo drobne, maj膮 maksymalnie do 2 cm d艂ugo艣ci. Li艣cie s膮 zimozielone i b艂yszcz膮ce. Maj膮 najcz臋艣ciej ciemnozielony kolor. Ich zag臋szczenie i po艂ysk sprawia, 偶e ro艣lina jest ozdobna przez ca艂y rok.

Ale bukszpan wytwarza tak偶e kwiaty. Kwitnienie zaczyna si臋 w kwietniu i trwa oko艂o miesi膮c. Jest jednak niepozorne 鈥 miododajne kwiaty s膮 ma艂e, skupiaj膮 si臋 w kr贸tkich gronach. Maja 偶贸艂tawy lub bia艂y kolor. Kwitnienie ko艅czy si臋 w momencie, kiedy pojawiaj膮 si臋 owoce 鈥 ma艂e rogate torebki, zawieraj膮ce niedu偶e nasiona. Ani kwiaty, ani owoce nie maj膮 wi臋kszej warto艣ci dekoracyjnej.

Bukszpan to bardzo popularne krzewy. Sadzi si臋 je w ogrodzie, w miejskich parkach, na ziele艅cach i skwerach. Nadaje si臋 na 偶ywop艂ot, obw贸dki rabat i oddzielania r贸偶nych cz臋艣ci ogrodu. Mo偶na go formowa膰, wi臋c wielu ogrodnik贸w robi wspania艂e, bukszpanowe rze藕by. Bukszpan wieczniezielony mo偶e by膰 uprawiany zar贸wno w ogrodzie, jak i w pojemnikach.

Bukszpan wieczniezielony i jego odmiany

Bukszpan ma wiele odmian, kt贸re r贸偶ni膮 si臋 mi臋dzy sob膮 wysoko艣ci膮 i kolorem li艣ci. Oto odmiany kar艂owate, kt贸re maj膮 maksymalnie do 1 m wysoko艣ci:

  • 鈥楢ureovariegata鈥 鈥 z艂ociste, pstre li艣cie,
  • 鈥楤lauer Heinz鈥 鈥 ma oko艂o 0,5 m, dobrze sprawdza si臋 w pojemnikach,
  • 鈥楪lobosa鈥 鈥 odmiana tworz膮ca krzewy o r贸wnomiernym wzro艣cie i prawie kuliste 鈥 maj膮 oko艂o 1 m wysoko艣ci i szeroko艣ci,
  • 鈥楰ing Midas鈥 鈥 ma wspania艂e, z艂ote li艣cie,
  • 鈥榁ardar Valley鈥 鈥 odmiana o kulistym pokroju, idealna do pojemnik贸w i ma艂ych ogrod贸w na rabaty.

Je艣li chodzi o wysoki bukszpan, kt贸ry sprawdzi si臋 jako soliter lub na 偶ywop艂ot, polecana jest odmiana 鈥楢ngustifolia鈥. Do 2 metr贸w wysoko艣ci dorasta odmiana 鈥楨legantissima鈥, pi臋kna, wytworna odmiana o zielonych li艣ciach z bia艂膮 obw贸dk膮. Nieco mniejsza jest odmiana 鈥榁ariegata鈥, kt贸ra tak偶e ma dwubarwne li艣cie. Mo偶e osi膮gn膮膰 oko艂o 1,5 m wysoko艣ci.

Na uwag臋 zas艂uguje tak偶e bardzo oryginalna 鈥楢urea Pendula鈥. Atrakcyjnie wybarwione li艣cie i lu藕ny pokr贸j, w kt贸rym p臋dy boczne lekko opadaj膮 w d贸艂. Ro艣lina jest do艣膰 szeroka i warto posadzi膰 j膮 jako soliter. To wysoki bukszpan 鈥 osi膮ga oko艂o 2 m wysoko艣ci. Do najwy偶szych odmian nale偶y 鈥楶yramidalis鈥 (o kolumnowym pokroju) i szeroki 鈥楻otundifolia鈥 o bardziej zwartym kszta艂cie.

Czy bukszpan jest truj膮cy?

Bukszpan na wiele leczniczych zastosowa艅. Z jego li艣ci i p臋d贸w tworzono wywary i wyci膮gi, kt贸re wykorzystywano do leczenia malarii. Obni偶aj膮 gor膮czk臋 i pomagaj膮 na stany zapalne uk艂adu moczowego i dr贸g 偶贸艂ciowych. Mo偶na stosowa膰 je zewn臋trznie na choroby sk贸rne, tak jak opryszczka czy liszaj. Udowodniono, 偶e ma nie tylko dzia艂anie przeciwzapalne, lecz tak偶e przeciwb贸lowe i przeciwkrwotoczne.

Niestety warto wiedzie膰, 偶e bukszpan jest truj膮cy. Toksyczne dzia艂anie maj膮 wszystkie jego cz臋艣ci, nawet korzenie! Znajduj膮 si臋 w nich alkaloidy. Nie jest to jednak bardzo niebezpieczna ro艣lina, mo偶na j膮 przycina膰 i dotyka膰 bez r臋kawic. Zatrucie zdarza si臋 tylko wtedy, je艣li zjedzone zostan膮 owoce lub li艣cie. Takie przypadki na szcz臋艣cie zdarzaj膮 si臋 bardzo rzadko, ale warto mie膰 to na wzgl臋dzie zw艂aszcza, je艣li po ogrodzie biegaj膮 ma艂e dzieci. Na wszelki wypadek nie powinno si臋 zdobi膰 bukszpanem wielkanocnych potraw, chocia偶 niekt贸rzy to robi膮. Zjedzenie li艣ci bukszpanu mo偶e sko艅czy膰 si臋 p艂ukaniem 偶o艂膮dka.

Bukszpan wieczniezielony 鈥 uprawa i stanowisko

Bukszpan jest prawie oboj臋tny na warunki, jakie panuj膮 w ogrodzie. Prawie, poniewa偶 potrzebuje odpowiedniego pod艂o偶a. Dobrze ro艣nie na stanowiskach wilgotnych, ale nie podmok艂ych. Ziemia w zasadzie jest oboj臋tna, byleby nie by艂a zbyt piaszczysta. Wszystkie rodzaje bukszpan贸w najlepiej czuj膮 si臋 w przepuszczalnej glebie o oboj臋tnym odczynie. Ziemia powinna by膰 lekko wzbogacona kompostem. Je艣li ro艣linie zapewni si臋 takie warunki, jest w stanie przetrwa膰 susz臋 i inne niesprzyjaj膮ce okoliczno艣ci.

Stanowisko dla bukszpanu powinno by膰 s艂oneczne (ale nie po艂udniowe, mocne, pal膮ce promienie s艂o艅ca mog膮 by膰 naprawd臋 szkodliwe). Krzewy jednak dobrze rosn膮 r贸wnie偶 w p贸艂cieniu. Wysoki bukszpan powinien mie膰 naprawd臋 zaciszne stanowisko, by wiatr nie zrobi艂 mu krzywdy.

Bukszpan wieczniezielony 鈥 piel臋gnacja

Najwa偶niejszym zabiegiem piel臋gnacyjnym w uprawie bukszpanu jest przycinanie. Mo偶na robi膰 to trzy razy w sezonie 鈥 na prze艂omie marca i kwietnia, w czerwcu i pod koniec lipca. W taki spos贸b przycina si臋 bukszpan na 偶ywop艂ot. Wolnostoj膮ce krzewy mo偶na przycina膰 tylko dwa razy, usuwaj膮c ga艂膮zki krzy偶uj膮ce si臋, wyrastaj膮ce ponad przyj臋t膮 lini臋 i uszkodzone.

Uprawa sprawdza si臋 lepiej, je艣li krzewy bukszpanu nawozi si臋 nawozem. Mo偶na zastosowa膰 kompost z m膮czk膮 kostn膮, jednak wystarczy zastosowa膰 wielosk艂adnikowy naw贸z mineralny. Nawo偶enie wykonuje si臋 w okresie wiosennym, najlepiej wykorzystuj膮c wolnodzia艂aj膮cy preparat do ro艣lin ozdobnych z li艣ci lub uniwersalny ogrodowy.

Bukszpan w ogrodzie nie wymaga podlewania, aby dobrze si臋 rozwija膰. Jednak w najwi臋ksze upa艂y mo偶na nieco podla膰 ro艣liny.

Piel臋gnacja bukszpanu w doniczce

Bukszpan w donicy mo偶e zdobi膰 tarasy i balkony, mo偶na wystawi膰 go w takiej formie do ogrodu. Cz臋sto tworzy si臋 z niego regularne kule i jest naprawd臋 dekoracyjny. Aby bukszpan w donicy dobrze si臋 rozwija艂, trzeba zapewni膰 mu odpowiednie pod艂o偶e. Najlepiej sprawdzi si臋 pr贸chnicza i 偶yzna ziemia, najlepiej kompostowa o oboj臋tnym lub lekko zasadowym odczynie. Mo偶na si臋gn膮膰 po uniwersaln膮 ziemi臋 do kwiat贸w. Nale偶y pami臋ta膰 o warstwie drena偶u na dnie doniczki.

Bukszpany doniczkowe maj膮 takie same wymagania pod wzgl臋dem nas艂onecznienia jak te ogrodowe. Mog膮 sta膰 w s艂onecznym, mog膮 w zaciemnionym miejscu. Dobrze wygl膮daj膮 ca艂e skupiska kar艂owatych ro艣lin. Sadzonka bukszpanu kosztuje zazwyczaj mniej ni偶 10 z艂, dlatego mo偶na pozwoli膰 sobie na stworzenie ca艂ej kolekcji r贸偶nych, ciekawych odmian.

W doniczce bukszpan ma jednak inne warunki i w zwi膮zku z tym nieco inne wymagania. Potrzebuje podlewania 鈥 niewielka obj臋to艣膰 ziemi w pojemniku szybko przesycha. Wymaga tak偶e nawo偶enia wielosk艂adnikowym nawozem mineralnym. Ro艣liny w doniczkach szybciej przemarzaj膮, wi臋c na zim臋 trzeba je schowa膰 do ch艂odnego pomieszczenia z oknem, na przyk艂ad gara偶u.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto