Cynia

Cynia

Cynia 鈥 rodzaj ro艣lin z rodziny astrowatych. Pochodz膮 z cieplejszych rejon贸w Ameryki P贸艂nocnej, a tak偶e 艢rodkowej i Po艂udniowej. W Polsce uprawiana jest g艂贸wnie, pochodz膮ca z Meksyku, cynia wytworna i jej liczne odmiany. Cynie mog膮 by膰 ro艣linami jednorocznymi lub wieloletnimi. S膮 to ro艣liny zielne lub krzewinki, o pokroju wzniesionym lub p艂o偶膮ce. Charakterystyczne dla cynii s膮 du偶e, kolorowe kwiaty wyrastaj膮ce w koszyczkach na szczycie 艂odygi. Li艣cie rosn膮 na tej samej 艂odydze co kwiaty, maj膮 kszta艂t jajowaty lub sercowaty. Cynie hoduje si臋 z nasion. Kwiaty pozostaj膮 na 艂odygach do p贸藕nej jesieni.

Cynia - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Cynia - charakterystyka, zdj臋cia, wysiew, wymagania, piel臋gnacja

Cynia jest jedn膮 z niezawodnych ro艣lin ozdobnych w ogrodzie. Ma pi臋kne, wyraziste kwiaty w wielu kolorach, w dodatku nie sprawia specjalnych problem贸w w uprawie. Warto j膮 posadzi膰 na rabacie w towarzystwie innych ro艣lin kwitn膮cych.

Cynia 鈥 charakterystyka i pochodzenie

Cynia przyw臋drowa艂a do nas zza oceanu. R贸偶ne gatunki tej ro艣liny rosn膮 naturalnie od po艂udniowej cz臋艣ci Ameryki P贸艂nocnej, a偶 po Ameryk臋 Po艂udniow膮, najwi臋cej wyst臋puje w Meksyku. St膮d te偶 pochodzi popularna w Polsce cynia wytworna.

Dla polskich amator贸w ogrodnictwa s膮 to ro艣liny atrakcyjne przede wszystkim dzi臋ki ozdobnym kwiatom, dobrze wyeksponowanym na szczycie d艂ugiej 艂odygi. Kwitnie przez ca艂e lato (najcz臋艣ciej od lipca do wrze艣nia), a czasem r贸wnie偶 jesieni膮.

Cynie uprawiane w ogrodzie to najcz臋艣ciej zielne ro艣liny jednoroczne. Osi膮gaj膮 wysoko艣膰 od 25 do 100 cm. Nadaj膮 si臋 na ozdob臋 rabat, obw贸dek, do donicy i na kwiaty ci臋te. 

Koszyczek kwiatowy wyrasta na szczycie 艂odygi, poro艣ni臋tej jajowatymi, rozmieszczonymi naprzeciwlegle li艣膰mi. Kwiat otoczony dwunastoma, pojedynczymi p艂atkami w r贸偶nych kolorach.

Co ciekawe cynia jest do艣膰 blisko spokrewniona ze s艂onecznikiem.

Gatunki i odmiany

Rodzaj obejmuje oko艂o 20 gatunk贸w, z czego w Polsce uprawia si臋 cyni臋 wytworn膮, w膮skolistn膮, rzadziej peruwia艅sk膮. W sklepach ogrodniczych mo偶na znale藕膰 przede wszystkim odmiany cynii wytwornej. Te ostatnie grupuje si臋 wed艂ug cech ro艣liny. Oto przegl膮d najpopularniejszych gatunk贸w i odmian:

1. Cynia wytworna

  • grupa daliowe 鈥 wytwarzaj膮 du偶e, pe艂ne kwiaty (nawet do 15 cm 艣rednicy), dorastaj膮 do 1 m. W tej grupie mieszcz膮 si臋 liczne odmiany w r贸偶nych kolorach np. bia艂a 鈥濸olar Bear鈥, 偶贸艂ta 鈥濩anary Bird鈥, r贸偶owa 鈥濱llumination鈥, wielobarwna 鈥濩aroussel鈥, 鈥濹ueen Red Lime鈥 itp.
  • grupa chryzantemowe 鈥 艣redniej wielko艣ci ro艣liny (do 60 cm), o du偶ych kwiatach przypominaj膮cych chryzantemy. Najcz臋艣ciej spotykane s膮 odmiany w odcieniach czerwieni i 偶贸艂tego: intensywnie pomara艅czowa 鈥濳oliber鈥, 鈥濩oral Pink鈥 czyli koralowo r贸偶owa.
  • grupa kaktusowe 鈥 kwiaty dorastaj膮 do 80 cm, maj膮 charakterystyczne, zwini臋te p艂atki, kt贸re przypominaj膮 kolce.
  • grupa pomponowe 鈥 obejmuje cynie niskie i kar艂owe, dorastaj膮ce najwy偶ej do 50 cm. Kwiaty s膮 pe艂ne, przypominaj膮 cyni臋 daliow膮, ale o mniejszej 艣rednicy. Zwykle sprzedawane w wielokolorowych mieszankach. Niekt贸re sklepy ogrodnicze sprzedaj膮 cynie pomponowe pod nazw膮 daliowe. Warto sprawdzi膰 czy proponowana odmiana jest wysoka czy niska.
  • grupa skabiozowe 鈥 nazw臋 wzi臋艂y od skabiozy/driakwi, do kt贸rej maj膮 podobne kwiaty. P艂atki (a w艂a艣ciwie kwiaty) brze偶ne s膮 wi臋ksze od wewn臋trznych, a wn臋trze kwiatostanu jest wyra藕nie wybrzuszone. Istnieje kilka ciekawych odmian, ale w Polsce naj艂atwiej dosta膰 mieszank臋 w wielu kolorach.

2. Cynia w膮skolistna 鈥 jest osobnym gatunkiem cynii. Mniejsza ni偶 wytworna (do 40 cm wysoko艣ci). Ma charakterystyczny krzaczasty pokr贸j, wzniesione 艂odygi i wyd艂u偶one li艣cie. Kwiaty mog膮 by膰 pojedyncze, p贸艂pe艂ne lub pe艂ne w r贸偶nych kolorach. S膮 dost臋pne r贸wnie偶 odmiany dwukolorowe. Kwitnie od czerwca do pa藕dziernika.

Uprawa cynii jednorocznych

Cynie preferuj膮 gleb臋 lekko kwa艣n膮 lub oboj臋tn膮 (od 5,5 do 7,5 pH). Powinna by膰 偶yzna, lekko wilgotna, ciep艂a, nie bardzo lekka. Mo偶na j膮 u偶y藕ni膰 kompostem. Kwiaty nie maj膮 bardzo du偶ych wymaga艅, ale ten rodzaj gleby na pewno b臋dzie im dobrze s艂u偶y艂. Kwiat ogrodowy zawsze dobrze jest potraktowa膰 lepiej, 偶eby cieszy膰 si臋 jak najd艂u偶ej jego pi臋knem. Ponadto stanowisko powinno by膰 s艂oneczne i zaciszne.

Cynie rozmna偶a si臋 z nasion. Mo偶na to zrobi膰 wczesn膮 wiosn膮 do skrzynki, a sadzonki przesadzi膰 do ogrodu gdy wyrosn膮 lub wysia膰 w maju bezpo艣rednio do gruntu. Cynie jednoroczne nie toleruj膮 przymrozk贸w. Przed posadzeniem mo偶na nasiona podkie艂kowa膰 i w pierwszej fazie wzrostu przykry膰 foli膮. Tak przygotowane mo偶na pikowa膰 do pojedynczych doniczek lub wi臋kszych skrzynek. Mo偶na te偶 pomin膮膰 ten krok i wysia膰 prosto do skrzynki lub do gruntu.

Odleg艂o艣膰 mi臋dzy ro艣linami zale偶y od odmiany. Zwykle wysiew do skrzynki powinien by膰 wykonany co 15-20 cm, a sadzenie w ziemi w rozstawie 20-40 cm. Cynie do uprawy w doniczkach s膮 zwykle mniejsze i nie potrzebuj膮 maksymalnej odleg艂o艣ci mi臋dzy poszczeg贸lnymi krzaczkami. W pojedynczej doniczce wystarczy 15 cm 艣rednicy na ro艣lin臋.

Nasiona zakopuje si臋 w ziemi na g艂臋boko艣ci 0,5 do 1 cm. Od momentu wysiania do kwitnienia minie oko艂o 7-8 tygodni. W tym czasie trzeba zapewni膰 cyniom odpowiedni膮 temperatur臋 (20-22 stopnie) i regularne podlewanie. Kiedy ro艣liny dorosn膮, nie b臋d膮 sprawia膰 wiele k艂opotu. Trzeba je tylko podlewa膰 (wystarczy raz na tydzie艅), odchwaszcza膰 i usuwa膰 zeschni臋te i przekwit艂e kwiatostany. Opcjonalnie mo偶na je dokarmi膰 nawozem mineralnym w czasie wzrostu, przed kwitnieniem i nawozem do ro艣lin kwitn膮cych lub biohumusem po zawi膮zaniu si臋 p膮k贸w.

Warto pami臋ta膰, 偶e cynie siane do gruntu zakwitn膮 dopiero w drugiej po艂owie lipca. Je偶eli zale偶y nam na wcze艣niejszym kwitnieniu, to trzeba je wysia膰 do pojemnika ju偶 wczesn膮 wiosn膮.

Cynie wieloletnie 鈥 r贸偶nice w uprawie

Cynie wieloletnie s膮 bardziej odporne na mr贸z i na susz臋, ale nie od razu po wykie艂kowaniu. Dlatego uprawa powinna si臋 zacz膮膰 od wysiania do torfowej ziemi (ziemia do sadzonek) i ustawienia w dobrze nas艂onecznionym, ciep艂ym pomieszczeniu. Przed wysadzeniem do gruntu dobrze jest przeprowadzi膰 hartowanie, wystawiaj膮c ro艣linki na dzie艅 na balkon lub do ogrodu. Nast臋pnie sadzimy je 鈥 tak jak ich jednoroczne kuzynki 鈥 w 偶yznej glebie i w s艂onecznym miejscu. Dobrze je偶eli ziemia pod cynie zosta艂a nawieziona kompostem ju偶 jesieni膮 poprzedniego roku. Po wyro艣ni臋ciu do poziomu czwartej pary li艣ci mo偶na cyni臋 przyci膮膰, co sprawi, 偶e b臋dzie g臋艣ciej ros艂a.

Na zim臋 najlepiej przenie艣膰 cyni臋 w doniczce do domu.

Rozmna偶anie cynii

Zwykle cynie w domu rozmna偶a si臋 z nasion kupionych w sklepie lub bezpo艣rednio od hodowcy. Mo偶emy te偶 pozyska膰 nasiona z samodzielnie wyhodowanych kwiat贸w. Nale偶y je zbiera膰 z pierwszych, najsilniejszych okaz贸w. 

Zbieranie zaczynamy od obci臋cia i wysuszenia koszyczk贸w. Powinny one zbr膮zowie膰 zanim zabierzemy si臋 do ci臋cia. Mo偶na te偶 wyznaczy膰 czas zbioru, odliczaj膮c oko艂o 2 miesi膮ce od zakwitni臋cia. Po obci臋ciu usuwamy p艂atki i wybieramy nasiona. Po tej czynno艣ci mo偶na je jeszcze dodatkowo podsuszy膰. Nasiona zachowuj膮 pe艂ni臋 w艂a艣ciwo艣ci przez nast臋pne trzy lata. Nale偶y je zachowa膰 w suchych, nieekstremalnych warunkach.

Choroby i szkodniki

Cynia jest raczej odporna na choroby. Samo pojawienie si臋 niepokoj膮cych objaw贸w oznacza prawdopodobnie b艂膮d po naszej stronie. Zwykle jest to wynik zalegania wody, przelania lub zamaczania li艣ci i kwiat贸w podczas podlewania. W贸wczas mo偶e si臋 pojawi膰 kt贸ra艣 z chor贸b grzybowych. Najcz臋艣ciej jest to m膮czniak prawdziwy, fusarium lub szara ple艣艅. Opr贸cz tego kwiaty mog膮 by膰 podatne na ataki mszyc i 艣limak贸w.

Szkodniki i choroby zwalcza si臋 tak jak w przypadku wszystkich innych ro艣lin 鈥 domowymi sposobami (np. opryski z czosnku) lub opryskami chemicznymi. Chore cz臋艣ci nale偶y usun膮膰 i zniszczy膰.

Najlepsze kompozycje z cyniami

Cynie uwa偶a si臋 za 艣wietny element ogrodu wiejskiego i naturalistycznego. Ze wzgl臋du na r贸偶n膮 kolorystyk臋 i wielko艣膰 ka偶d膮 odmian臋 mo偶na wykorzysta膰 w inny spos贸b. Mo偶na je te偶 sadzi膰 obok siebie na rabacie.

W aran偶acji klasycznego ogr贸dka wiejskiego dobrze b臋dzie wygl膮da膰 przy nagietku i nieco delikatniejszej nasturcji. Dwurz臋dowa rabatka mo偶e si臋 sk艂ada膰 z wy偶szej i ni偶szej odmiany cynii. Mo偶na je te偶 艂膮czy膰 z aksamitk膮 i je偶贸wk膮, kt贸re najcz臋艣ciej wyst臋puj膮 w podobnych odcieniach.

Kolorowe kompozycje z kilku odmian mog膮 te偶 zdobi膰 skrzynie na balkonach i tarasach. Donice mo偶na postawi膰 w pobli偶u ogrodzenia, wzd艂u偶 murku (donice wkomponowane w murek wygl膮daj膮 bardzo efektownie) lub przed 偶ywop艂otem.

Cynia to popularny ozdobny kwiat ogrodowy. Zobacz jak uprawia膰 jednoroczne i wieloletnie cynie w ogrodzie.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto