Dere艅

Dere艅

Dere艅 (Cornus) to krzew z rodziny dereniowatych pochodz膮cy z teren贸w Azji i Europy Zachodniej. Liczy wiele odmian. Cz臋艣ci z nich wytwarza jadalne owoce. Sadzony g艂贸wnie ze wzgl臋d贸w dekoracyjnych w ogrodach, parkach i skwerach. Jest stosunkowo prosty w uprawie. Preferuje s艂oneczne, lekko wilgotne stanowisko. Dorasta od 3- 7 metr贸w wysoko艣ci. Jego wzrost jest powolny. Dere艅 jadalny owocuje po kilku latach od posadzenia. W Polsce znany i uprawiany od 艣redniowiecza. Owoce nadaj膮 si臋 do spo偶ywania na surowo oraz na przetwory. Najcz臋艣ciej maj膮 czerwony kolor. Kwitnie na wiosn臋 鈥 w marcu i kwietniu. Zbiory s膮 mo偶liwe od sierpnia do pa藕dziernika, zale偶nie od odmiany.

Dere艅 - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Dere艅 - charakterystyka, sadzenie, uprawa, ci臋cie, zastosowanie

Dere艅 to popularny od setek lat w Polsce krzew o zastosowaniu dekoracyjnym. Wiele jego odmian ma jadalne owoce o niezwyk艂ym dzia艂aniu prozdrowotnym. Znany by艂 ju偶 w ogrodach szlachecki oraz wykorzystywany w medynie ludowej. Nazywany 鈥 polsk膮 oliwk膮鈥. Przyjrzyjmy si臋 bli偶ej tej tajemniczej ro艣linie? Jak wygl膮da? Dlaczego jej owoce s膮 takie zdrowe? Jak j膮 uprawia膰? Odpowiemy na te i inne pytania.

Opis derenia

Dere艅 to krzew z rodziny dereniowatycho dekoracyjnych i prozdrowotnych walorach. Przyby艂 do polskich ogrod贸w z terenu Europy wschodniej oraz Azji.  Liczy oko艂o 50 odmian. W艣r贸d nich s膮 krzewy i drzewa. Ro艣nie od 3- 8  metr贸w wysoko艣ci- zale偶nie od odmiany. Ro艣nie na do艣膰 cienkim pniu pokrytym 偶贸艂to-szar膮 kor臋. W Polsce najcz臋艣ciej spotykany jest dere艅 jadalny. Dere艅 jadalny by艂 znany ju偶 w staro偶ytnej Grecji i Rzymie.

W epoce 艣redniowiecza sadzono go przy klasztorach, gdzie wykorzystywano jego zastosowania lecznicze, ale i  kulinarne. By艂 symbolem bogactwa. Dereni贸wka czyli nalewka z owoc贸w derenia uchodzi艂a za najlepsz膮 nalewk膮 na szlacheckich sto艂ach. W p贸藕niejszym okresie popularno艣膰 ro艣liny zmala艂a, gdy偶 by艂a uto偶samieniem dawnych czas贸w, kt贸re kojarzy艂y si臋 z wyzyskiem.  Wsp贸艂cze艣nie ma zastosowanie w ogrodach, parkach i skwerach.

Jak wygl膮da dere艅?

Kulista korona 艣wietnie nadaje si臋 do ci臋cia i formowania. Podczas kwitnienia (prze艂om marca i kwietnia) obsypuje si臋 drobnymi, 偶贸艂tymi baldachowymi kwiatami, kt贸re maj膮 bardzo mocny zapach. Co ciekawe kwiaty derenia zakwitaj膮 nim pojawi膮 si臋 li艣cie. Z przekwitni臋tych kwiat贸w dopiero wykszta艂caj膮 si臋 li艣cie o eliptycznym kszta艂cie.  Te jesieni膮 przybieraj膮 intensywnie czerwony kolor. Dere艅 kwitnie naprawd臋 bogato, przez co  stanowi wyj膮tkow膮 ozdob臋 ogrodu. S膮 miododajne i cz臋sto odwiedzane przez okoliczne pszczo艂y.

Owoce na dereni pojawiaj膮 si臋 w lipcu. Maj膮 kulisy kszta艂t, cho膰 nieco przypominaj膮 miniaturowe gruszki i czerwony kolor. Mierz膮 oko艂o 2 cm 艣rednicy. Maj膮 cierpki smak zbli偶ony np. do 偶urawiny. Owoce derenia s膮 niew膮tpliw膮 ozdoba, ale nie zapominajmy o ich pozytywnym wp艂ywie na zdrowie. W kuchni polskiej istniej膮 liczne przepisy z ich udzia艂em. Nieco zapomniane, ale warte uwagi. Owoce nadaj膮 si臋 do zbior贸w w okolicach wrze艣nia. Mo偶na z tym poczeka膰 a偶 do pa藕dziernika.

Uprawa i ci臋cie derenia jadalnego

Krzew ten nie jest problematyczny w uprawie. Poradzi sobie z nim ka偶dy. Toleruje r贸偶ne warunki. Dere艅 preferuje jednak s艂oneczne stanowisko oraz lekk膮 ziemi臋 o ph 7,5. Przeszkadza jej jedynie zbytnio wilgotna ziemia. Nim zasadzimy sadzonk臋 warto do艂ek wysypa膰 kompostem. Ro艣lina jest wytrzyma艂a zar贸wno na mrozy, jak i  susze. Odporna na choroby. Ro艣lin臋 charakteryzuje jednak powolny wzrost w pierwszych latach po posadzeniu.

Dere艅 jadalny 艣wietnie nadaje si臋 do ci臋cia. Ten zabieg spowoduje, 偶e owocowanie b臋dzie wi臋ksze. Najlepszym okresem na ci臋cie dereni b臋dzie czas po kwitnieniu. Wtedy jeszcze krzew nie zawi膮za艂 owoc贸w. P臋dy skracamy do wysoko艣ci 3 p膮k贸w. Co roczne ci臋cie odm艂odzi ro艣lin臋, pozwoli utrzyma膰 niewielki pokr贸j i wp艂ynie na owocowanie.

Chc膮c za艂o偶y膰 sad dereniowy trzeba wiedzie膰 jak sadzi膰 okazy. Najlepiej sadzi膰 je co 2,5 m w rz臋dzie. Z kolei odleg艂o艣膰 pomi臋dzy rz臋dami powinna wynosi膰 do 5 metr贸w. Sadzonki rosliny nale偶y umieszcza膰 w glebie tak, 偶eby miejsce szczepienia by艂o widoczne powy偶ej powierzchni ziemi. Wszelkie odrosty poni偶ej miejsca szczepienia nadaj膮 si臋 do usuni臋cia.

Ro艣lina ozdobna o cudownych owocach

Kiedy dere艅 ju偶 zacznie owocowa膰, a dzieje si臋 to zwykle miedzy 2-7 rokiem od posadzenia  to b臋dzie to robi膰 dziesi膮tki lat. Znane s膮 okazy owocuj膮ce ju偶 oko艂o 200 lat. Sady dereniowe szacuj膮, 偶e z jednego okazu idzie otrzyma膰 od 20 do a偶 100 kg owoc贸w. Ceny za kg to 艣rednio 20 z艂. Do czego wykorzystuje si臋 owoce derenia? Mog膮 by膰 jedzone na surowo. Je艣li chodzi za艣 o przetwory to b臋d膮 to np. napary, soki, nalewki, kompoty, d偶emy, konfitury, kiszonki. Chyba najpopularniejszym produktem na bazie dereni jest 鈥瀌ereni贸wka鈥 czyli tradycyjna nalewka.  Owoce dereni zbiera si臋 wprost z krzewu, albo mo偶na poczeka膰, a偶 same opadn膮. W贸wczas osi膮gaj膮 pe艂ni臋 smaku. Na pewno s膮 wtedy mniej cierpkie, wr臋cz s艂odkie.

W艂a艣ciwo艣ci owoc贸w derenia jadalnego

Owoce derenia jadalnego to bogactwo licznych witamin, sk艂adnik贸w mineralnych i wielu innych. Co kryj膮 w sobie te urocze kuleczki? 

Mo偶na go stosowa膰 przy  problemach z uk艂adem pokarmowym. Pozytywnie dzia艂a na przemian臋 materii. Wszystko to za spraw膮 garbnik贸w i kwas贸w organicznych. Pomog膮 przy biegunce oraz trawieniu ci臋偶szych potraw. Dawniej bardzo cz臋sto dodawano go do staropolskich da艅 z mi臋sem.

Jednym z kluczowych sk艂adnik贸w prozdrowotnych owoc贸w derenia jest witamina C.  Zaledwie w 100 g owoc贸w zawiera si臋 dobowa dawka zapotrzebowania cz艂owieka na t膮 witamin臋. Witamina C wp艂ywa na podniesienie odporno艣ci organizmu.

W艂a艣ciwo艣ci przeciwzapalne to kolejne co mo偶na przypisa膰 dereni. Jest to mo偶liwie dzi臋ki polifenolom i flawonoidom, kt贸re dzia艂aj膮 antyoksydacyjnie. Polifenole s膮 obecne nie tylko w owocach, ale i li艣ciach. Z kolei napar z kory derenia wykorzystuje si臋 jako 艣rodek antyseptyczny- dawniej np. u偶ywany do higieny jamy ustnej.

Owoce derenia znane s膮 r贸wnie偶 z w艂a艣ciwo艣ci moczop臋dnych. W medycynie ludowej stosowano je przy schorzeniach ze strony p臋cherza. Wsp贸艂cze艣nie mo偶na go spo偶ywa膰 zamiennie z 偶urawin膮. Jest w stanie regulowa膰 gospodark臋 wodn膮 organizmu cz艂owieka.

Dere艅 to ogromna ilo艣膰 偶elaza. Ten pomo偶e wspomagaj膮co w kuracjach przeciw anemii, zajadom w k膮cikach ust oraz w stanach og贸lnego zm臋czenia.

Kolejnym zastosowaniem b臋dzie dzia艂anie obni偶aj膮ce st臋偶enie cholesterolu we krwi za spraw膮 licznych zwi膮zk贸w organicznych.

Owoce derenia to r贸wnie偶 witamina A. Jak widomo dzia艂a ona korzystnie na sk贸r臋, w艂osy oraz paznokcie.

Odmiany derenia jadalne i niejadalne

Ka偶dy, kto my艣li o posadzeniu derenia w swoim ogrodzie musi wiedzie膰, 偶e w艣r贸d licznych odmian s膮  takie , kt贸rych owoce nie s膮 jadalne, a maj膮 tylko funkcje dekoracyjne.

B臋dzie to przede wszystkim dere艅 bia艂y (Cornus alba). Ca艂y rok zachwyci nas swoim urokiem. Wiosn膮 kwiatami, latem i jesieni膮 barwnymi (zielono-bia艂e) li艣膰mi i bia艂ymi, niejadalnymi owocami, za艣 w  okresie zimowym jego p臋dy przybieraj膮 krwistoczerwony kolor. Dorasta do 3 metr贸w wysoko艣ci. Jest niewysoki lecz bardzo roz艂o偶ysty. Nazywany czasem dereniem truj膮cym. Nada si臋 do ogrodu zimowego. Z natury pochodzi z teren贸w Syberii czy p贸艂nocnych Chin.

Dere艅 kousa (Cornus kousa) to bardzo niezwyk艂a odmiana. Ma du偶e kwiaty i pokarbowane li艣cie. Jesieni膮 robi膮 si臋 mocno czerwone. Owoce wygl膮daj膮 inaczej, bo przypominaj膮 poziomki. Ro艣nie do艣膰 wysoko, bo mo偶e osi膮gn膮膰 a偶 6-7 m wysoko艣ci.  Owoce nie s膮 zbyt smaczne. Mo偶na je wykorzysta膰 jedynie przetwor贸w. Ta odmiana pochodzi z teren贸w Chin i Japonii. Jest mrozoodporna.

Z po艣r贸d licznych odmian jadalnych najwi臋ksze owoce ma odmiana polska wyhodowana w Bolestraszycach. St膮d nazwa dere艅 jadalny 鈥橞olestraszycki鈥. 艢rednia waga owocu tej odmiany to 3 gramy. Maj膮 tym samym najwi臋cej witamin i sk艂adnik贸w prozdrowotnych. Owoce dojrzewaj膮 w pierwszej po艂owie wrze艣nia. Sam krzew dorasta do 6 metr贸w wysoko艣ci. Sadzona na terenie ca艂ego kraju. Jest mrozoodporna.

Odmiana dernia jadalnego  鈥楯uliusz鈥 to tak偶e odmiana polecana ze wzgl臋du na walory owoc贸w. Wyhodowana w tym samym miejscu co poprzednik. Owoce derenia 'Juliusz鈥 s膮 kuliste i maj膮 czerwono-r贸偶owy kolor.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto