Jab艂onie

Jab艂onie

Jab艂onie nale偶膮 do rodziny r贸偶owatych i wywodz膮 si臋 z Kazachstanu. Te popularne drzewa owocowe zosta艂y udomowione oko艂o 10 tysi臋cy lat temu. W naturalnych warunkach to drzewo owocowe dorasta do 20 metr贸w wysoko艣ci. Na wiosn臋 wydaj膮 bia艂e lub r贸偶owe kwiaty, za艣 latem i jesieni膮 wydaj膮 smaczne owoce, czyli jab艂ka. Odmiany dziki maj膮 jab艂ka o 艣rednicy do 7 cm. Obecnie na 艣wiecie wyst臋puje oko艂o 7000 odmian jab艂oni. Jednak masowa uprawa jab艂ek na rynek powoduje zanik starych odmian, gdy偶 jab艂ka sprzedawane w sklepach wywodz膮 si臋 z 2 odmian jab艂ek deserowych. Do uprawy w ogrodzie dost臋pne s膮 odmiany wczesne i p贸藕ne szczepione na podk艂adce.

Jab艂onie - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Jab艂onie - gatunki i odmiany, wymagania, sadzenie, piel臋gnacja, ci臋cie

Kto nie lubi jab艂ek? S膮 one niezb臋dne w kuchni do licznych wypiek贸w oraz do jedzenia na surowo jako pyszne owoce. Nie mo偶emy wyobrazi膰 sobie imprezy bez szarlotki czy placka z jab艂kami, za艣 dzieci uwielbiaj膮 placuszki z jab艂kami czy mus jab艂kowy. Czy mo偶emy uprawia膰 jab艂onie w ogrodzie, aby mie膰 pyszne, zdrowe owoce na w艂asny st贸艂? Wyja艣niamy jak hodowa膰 jab艂onie w ogrodzie, jakie maj膮 wymagania oraz jakie odmiany i gatunki wybra膰 do amatorskiej hodowli.

Jab艂onie - gatunki i odmiany

Sk膮d pochodz膮 jab艂onie, czyli najpopularniejsze drzewo owocowe

Jab艂o艅 to wieloletnie drzewo owocowe z rodziny r贸偶owatych. Na 艣wiecie wyst臋puje kilkadziesi膮t gatunk贸w tych ro艣lin, mi臋dzy innymi jab艂o艅 domowa, kt贸ra wydaje smaczne owoce. Jab艂onie wyst臋puj膮 tak偶e jako drzewa dzikie, zdzicza艂e lub sadownicze, owocowe. Niekt贸re gatunki uprawiane s膮 tak偶e jako ro艣liny ozdobne lub dla pozyskania drewna.

Jab艂onie s膮 drzewami lub krzewami, kt贸re dorastaj膮 do 20 metr贸w wysoko艣ci. Wiosn膮 wydaj膮 bia艂e lub r贸偶owe kwiaty o zaokr膮glonych p艂atkach. Ich owocem s膮 jab艂ka, kt贸re u form dzikich nie przekraczaj膮 7 cm 艣rednicy, za艣 u odmian uprawnych s膮 znacznie wi臋ksze.

Smaczne jab艂ka wydaje jab艂o艅 domowa (Malus domestica). Obecnie na 艣wiecie wyst臋puje oko艂o 7000 odmian jab艂oni domowej. Gatunek ten przeszed艂 d艂ug膮 histori臋 krzy偶贸wek i hybrydyzacji, dlatego te偶 jab艂ko ma bardzo skomplikowany genom, trudny do zbadania. Przypuszcza si臋, 偶e jab艂onie by艂y pierwszymi drzewami owocowymi udomowionymi przez cz艂owieka. Proces udomowienia rozpocz膮艂 si臋 ju偶 10 tysi臋cy lat temu i mia艂 prawdopodobnie zwi膮zek z jedwabnym szlakiem, czyli szlakiem handlowym dzia艂aj膮cym od zarania dziej贸w. Jab艂o艅 pochodzi z Azji, prawdopodobnie z Kazachstanu, i tam te偶 kupcy i w臋drowcy zabierali owoce na drog臋, gdzie wyrzucali ogryzki. Z nasion wyrasta艂y drzewa, kt贸re krzy偶owa艂y si臋 z miejscowymi gatunkami. Podobnie dzieje si臋 teraz, gdy ludzie powszechnie wyrzucaj膮 ogryzki i dochodzi do samoistnego krzy偶owania si臋 odmian, a co za tym idzie zaniku starych odmian jab艂ek.

Smaczne jab艂ka w kulturze kulinarnej i nie tylko

Jab艂onie przyw臋drowa艂y na teren basenu Morza 艢r贸dziemnego oko艂o 4 tysi膮ce lat temu. P贸藕niej jab艂ka podbi艂y ca艂膮 Europ臋, a nast臋pnie reszt臋 艣wiata. S膮 to owoce uniwersalne, najlepsze do jedzenia na surowo lub do przetwor贸w. W sztuce kulinarnej wykorzystuje si臋 je g艂贸wnie do wyrobu ciast i s艂odyczy oraz napoj贸w. Jednym z najbardziej znanych na 艣wiecie deser贸w s膮 jab艂eczniki, jak apple pie, apfelstrudel czy szarlotka. Niegdy艣 liczba przepis贸w kulinarnych z jab艂ek zachwyca艂a swym bogactwem. W XX wieku klasyczn膮 potraw膮 by艂y placki lub nale艣niki z jab艂kami, czy kompot z jab艂ek. Jab艂ka dodawano tak偶e do pieczonych i duszonych mi臋s. Kiedy艣 z jab艂ek robiono dania postne, jak zupa z jab艂ek, bigos z jab艂ek, czy ser z jab艂ek b臋d膮cy rodzajem postnego bloku. Z jab艂ek powstawa艂y te偶 napoje alkoholowe i bezalkoholowe. Do najs艂ynniejszych nale偶y cydr, calvados lub apfelwein.

Obecnie masowa uprawa jab艂oni spowodowa艂a zanik wielu dawnych, naturalnych odmian jab艂ek. Znane obecnie odmiany jab艂ek pochodz膮 od zaledwie dw贸ch odmian, czyli red delicious i golden delicious. Odmiany te niewiele si臋 od siebie r贸偶ni膮. S膮 to jab艂ka deserowe, lekko s艂odkie i lekko kwa艣ne. Jeszcze w XX wieku w sadach uprawiano r贸偶ne gatunki jab艂oni, kt贸rych owoce mo偶na by艂o z 艂atwo艣ci膮 pozna膰 po smaku, kszta艂cie i kolorze jab艂ka. Stare odmiany jab艂ek, uprawiane w ogrodzie w XX wieku, nale偶a艂o szybko zje艣膰. Gdy偶 tylko 艣wie偶e by艂y twarde i soczyste. Gdy jab艂ko pole偶a艂o kilka dni, nawet w lod贸wce, stawa艂o si臋 kruche, kartoflane i niesmaczne. Mi膮偶sz dawnych jab艂ek bardzo szybko ciemnia艂 po zetkni臋ciu z powietrzem. Wsp贸艂czesne jab艂ka nie maj膮 tego problemu. Obecnie dokonywane s膮 pr贸by zebrania i ratowania starych odmian jab艂oni przed wymarciem. Na przyk艂ad ogr贸d botaniczny w Warszawie posiada cenn膮 kolekcj臋 kilkuset starych odmian jab艂oni.

Uprawa jab艂oni w ogrodzie - najlepsze gatunki, odmiany

Jab艂onie nale偶膮 do najcz臋艣ciej uprawianych drzewek owocowych w ogrodzie. Do sadzenia w ogrodzie mo偶emy wybra膰 odmiany wczesne, kt贸rych owoce nadaj膮 si臋 g艂贸wnie do bezpo艣redniego spo偶ycia. P贸藕ne odmiany bardziej nadaj膮 si臋 do przechowywania. Warto wybiera膰 odmiany odporne na parcha jab艂oni. Obecnie dost臋pne s膮 sadzonki na podk艂adce, kt贸ra decyduje o tym jak bardzo dana sadzonka jest mrozoodporna. Je艣li jab艂onie b臋d膮 nara偶one na mro藕ne wiatry zim膮, najlepsze b臋d膮 odmiany mrozodoporne.

Zwykle dost臋pne s膮 sadzonki z odkrytym systemem korzeniowym, kt贸re nale偶y sadzi膰 na jesieni. Najlepiej sadzi膰 jab艂onie od pa藕dziernika do listopada. Je艣li posadzimy drzewko za p贸藕no, sadzonka nie zd膮偶y si臋 ukorzeni膰 przed zim膮.

Wymagania uprawowe jab艂oni:

  • stanowisko s艂oneczne,
  • gleba przeci臋tnie 偶yzna, gliniasta lub gliniasto-piaszczysta,
  • odczyn gleby lekko kwa艣ny,
  • pod艂o偶e by艂o wilgotne i dobrze przepuszczalne,
  • wymagaj膮 nawo偶enia wielosk艂adnikowego wiosn膮.

Jab艂onie nale偶膮 do drzewek 艂atwych w uprawie. Piel臋gnacja polega na przerzedzaniu zawi膮zk贸w owoc贸w. Usuwamy zawi膮zki s艂abe, zniekszta艂cone i ma艂e. Wa偶nym zabiegiem piel臋gnacyjnym jest bielenie i przycinanie jab艂oni. Je艣li drzewka w ogrodzie s膮 obgryzane przez zwierz臋ta nale偶y je ogrodzi膰 lub posmarowa膰 repelentem. Bielenie pni jab艂oni zapobiega zgorzeli pni, kt贸re pojawiaj膮 si臋 w wyniku r贸偶nicy temperatur, wskutek silnego nagrzewania pnia przez s艂o艅ce w ci膮gu dnia i niskiej temperatury w nocy. Zabieg bielenia wykonujemy jesieni膮. Ci臋cia formuj膮ce jab艂oni maj膮 na celu uformowanie korony drzewka oraz zapewnienie odpowiedniego dost臋pu 艣wiat艂a i powietrza do wszystkich ga艂膮zek. Ci臋cia wykonujemy od lutego do marca, za艣 rany po ci臋ciu smarujemy ma艣ci膮 ogrodnicz膮.

Przed zakupem sadzonki nale偶y dowiedzie膰 si臋, czy dana sadzonka jest odporna na choroby i szkodniki jab艂oni. R贸wnie wa偶ne jest zapylenie, gdy偶 najcz臋艣ciej jab艂onie wymagaj膮 zapylenia krzy偶owego, czyli py艂kiem innego drzewa tego samego gatunku. Dlatego je艣li mamy w ogrodzie miejsce tylko na jedn膮 jab艂o艅, nale偶y wybra膰 odpowiedni膮 odmian膮. Obecne sadzonki drzew wyrastaj膮 w formie ma艂ych drzewek krzewiastych, kt贸re u艂atwiaj膮 zbi贸r. W艂a艣ciwie nie spotyka si臋 ju偶 du偶ych, s臋katych drzew, na kt贸re nale偶a艂o wchodzi膰 po drabinie, aby zebra膰 jab艂ka. Tego rodzaju jab艂onie widujemy jeszcze jako okazy stare lub zdzicza艂e. Dost臋pne s膮 nawet miniaturowe odmiany do ma艂ego ogrodu, dzi臋ki temu nawet na ma艂ej dzia艂ce mo偶na zmie艣ci膰 kilka drzewek. Warto pami臋ta膰, 偶e sadz膮c w ogrodzie r贸偶ne drzewa owocowe, dobrze jest zadba膰 o dobre s膮siedztwo. Jab艂o艅 lubi s膮siedztwo 艣liwy lub jarz臋bu. Najlepsz膮 por膮 na sadzenie jab艂oni jest wrzesie艅-pa藕dziernik i marzec-kwiecie艅.

Drzewem, z kt贸rego pochodz膮 smaczne jab艂ka, jest jab艂o艅 domowa. Jest to drzewo 艂atwe w uprawie w przydomowym ogrodzie, lecz trzeba starannie wybra膰 odmiany. Jab艂o艅 wymaga stanowiska s艂onecznego i przepuszczalnej gleby. Poniewa偶 dost臋pne s膮 g艂贸wnie sadzonki obcopylne, warto posadzi膰 kilka drzewek.

Czerwone, zielone, z艂ociste i 偶贸艂te. Z rumie艅cem, b艂yszcz膮ce lub matowe. S艂odkie, przykwaskowe, soczyste, mi臋kkie, twarde, idealnie kuliste, troch臋 wyd艂u偶one, nieco gruszkowate. Jab艂ka. Odmiany jab艂oni s膮 tak liczne, 偶e nawet wytrawny sadownik mo偶e si臋 w nich 艂atwo pogubi膰. Podpowiadamy, jakie najlepiej sprawdz膮 si臋 w przydomowym ogrodzie i jak nale偶y o nie dba膰.

Odmiany jab艂oni

Liczba odmian jab艂oni jest trudna do ustalenia, poniewa偶 powstawa艂y one na przestrzeni ostatnich kilku tysi臋cy lat. Wszystkie nale偶膮 do gatunku jab艂o艅 domowa, nie nale偶y jednak zapomina膰, 偶e u podstaw ich wszystkich le偶y jab艂o艅 dzika. Ta w naturalnych warunkach jest spotykana coraz rzadziej, wypierana przez kolejne kultywary uprawne, kt贸re czasami mog膮 przej艣ciowo dzicze膰. Do wyboru jest wiele ciekawych odmian jab艂oni.

Odmiany jab艂oni r贸偶ni膮 si臋 ze sob膮 pod wieloma wzgl臋dami. Oczywi艣cie najwi臋ksze znaczenie dla sadownik贸w i ogrodnik贸w ma kszta艂t i smak owocu. R贸偶ne kolory, wielko艣ci, soczysto艣膰鈥 naprawd臋 masz w czym wybiera膰. Jednak warto艣ci do por贸wnania jest znacznie wi臋cej. Jedn膮 z wa偶niejszych jest oczywi艣cie okres owocowania. Jest to kryterium, kt贸re pozwala niezliczone ilo艣ci odmian jab艂oni podzieli膰 na trzy grupy: letnie, jesienne i zimowe.

Jab艂o艅 domowa: letnie odmiany jab艂oni

Letnie odmiany jab艂oni to te drzewa owocowe, kt贸re owocuj膮 najwcze艣niej. Zbi贸r zaczyna si臋 ju偶 w po艂owie lipca i ko艅czy si臋 z pocz膮tkiem sierpnia, co jednak nie oznacza, 偶e od razu nadaj膮 si臋 do spo偶ycia. Niekt贸re odmiany wymagaj膮 okresu le偶akowania jab艂ek, kt贸re dojrzewaj膮 ju偶 po zerwaniu z drzewa.

Najbardziej znan膮 odmian膮 letni膮 jest 鈥楪olden Delicious鈥. Jab艂ka maj膮 bardzo wysok膮 warto艣膰 handlow膮, ich delikatnie 偶贸艂ta sk贸rka kusi nas na targowiskach i w sklepach. Odmiana ma wyj膮tkowo smaczny mi膮偶sz, wi臋c b艂yskawicznie znalaz艂a si臋 w艣r贸d najcz臋艣ciej uprawianych odmian w Polsce. Jest do艣膰 dobrze odporna na mr贸z i niesprzyjaj膮ce warunki atmosferyczne, a tak偶e typowe dla tych drzew owocowych choroby.

Du偶ym powodzeniem cieszy si臋 tak偶e letnia 鈥楶apier贸wka鈥, kt贸ra dla wielu os贸b ma smak i zapach dzieci艅stwa. Jej owoce s膮 niewielkie i 偶贸艂tozielone, maj膮 g臋sty, niezwykle soczysty i smakowity mi膮偶sz. Drzewka owocowe 鈥楶apier贸wki鈥 s膮 jednym z najwa偶niejszych element贸w wiejskiego krajobrazu.

W tym samym czasie dojrzewa jab艂o艅 鈥楶iros鈥. Jej owoce s膮 drobne, ale zachwycaj膮 smakiem i krucho艣ci膮 mi膮偶szu, wi臋c coraz cz臋艣ciej jej drzewka pojawiaj膮 si臋 w przydomowych ogrodach. Jab艂o艅 鈥楶iros鈥 idealnie nadaje si臋 zar贸wno do zjadania na surowo, jak i do przetwor贸w. Jab艂ka maj膮 du偶膮 warto艣膰 handlow膮, poniewa偶 s膮 prawie regularne i bardzo 艂adnie si臋 prezentuj膮.

Jab艂o艅 domowa: jesienne odmiany jab艂oni

Nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e najbardziej powszechne s膮 jesienne odmiany jab艂oni. W ko艅cu jab艂ka nierozerwalnie kojarz膮 nam si臋 z wrze艣niem, kiedy to na straganach i w sadach od dziesi膮tek lat nieprzerwanie kr贸luje jab艂o艅 鈥楽zampion鈥. Jest to odmiana ciesz膮ca si臋 powodzeniem ze wzgl臋du na s艂odkawy smak owoc贸w, kt贸re przepi臋knie si臋 prezentuj膮. Ich g艂adka sk贸rka jest pokryta wyj膮tkowym rumie艅cem o nieco rozmytych brzegach. Jab艂o艅 鈥楽zampion鈥 nadaje si臋 do uprawy amatorskiej, jest to krzy偶贸wka dw贸ch szlachetnych odmian i potrzebuje szczepienia na podk艂adkach, by przetrwa膰 niesprzyjaj膮ce warunki pogodowe.

Por贸wnywalnie du偶膮 powszechno艣ci膮 mo偶e pochwali膰 si臋 鈥楢nton贸wka鈥, naprawd臋 wyj膮tkowa odmiana, kt贸rej bezpo艣rednim przodkiem jest jab艂o艅 dzika. 鈥楢nton贸wka鈥 jest bardzo odporna na mr贸z, wi臋c znalaz艂a wielu fan贸w w naszym klimacie. Jednak jej owoce s膮 艣rednio smaczne, uznanie zdobywaj膮 dopiero w przetworach 鈥 to najlepsza odmiana na przeciery, soki i d偶emy.

Jab艂o艅 domowa: zimowa odmiana jab艂oni

Zimowa odmiana jab艂oni to taka, kt贸rej owoce zbiera si臋 w pa藕dzierniku. Jej najwi臋ksz膮 zalet膮 jest d艂ugi okres przechowywania 鈥 jab艂ka mog膮 spokojnie pole偶e膰 a偶 do wiosny i nadal s膮 j臋drne, smaczne i soczyste. Do najbardziej popularnych odmian nale偶y jab艂o艅 鈥楪ala鈥. To zimowa odmiana jab艂oni, kt贸ra nadaje si臋 zar贸wno do sadzenia towarowego, jak i do przydomowych ogr贸dk贸w. Odpowiednio zabezpieczone owoce mog膮 poczeka膰 na spo偶ycie a偶 do grudnia, zachowuj膮c smak i s艂odycz. Jab艂o艅 鈥楪ala鈥 jest bardzo odporna na mr贸z i 艣wietnie sprawdza si臋 w naszych warunkach klimatycznych.

Kolejna zimowa odmiana jab艂oni, kt贸ra cieszy si臋 du偶膮 popularno艣ci膮 w Polsce to jab艂o艅 鈥楾opaz鈥. Owoce dojrzewaj膮 dopiero w pa藕dzierniku i bez wi臋kszego problemu przechowuje si臋 je a偶 do wiosny. S艂odko-kwa艣ny mi膮偶sz, niezwyk艂y aromat i 艂adna, 偶贸艂ta sk贸rka pokryta rumie艅cem 鈥 w艂a艣nie to sprawia, 偶e jab艂o艅 鈥楾opaz鈥 w ostatnich latach staje si臋 coraz bardziej popularna, chocia偶 nie bez znaczenia jest oczywi艣cie to, 偶e jest聽 bardzo wytrzyma艂a i trwa艂a.

Jab艂o艅 domowa 鈥 szczepienie i ci臋cie jab艂oni

Szczepienie jab艂oni

Szczepienie jab艂oni, tak jak szczepienie drzew owocowych innego gatunku, to jeden z podstawowych zabieg贸w. Jest on oczywi艣cie zale偶ny od odmiany. Niekt贸re z nich, zw艂aszcza te szlachetniejsze, potrzebuj膮 podk艂adek, by poradzi膰 sobie w naszych warunkach klimatycznych. Podk艂adki mo偶na uzyska膰 z dw贸ch 藕r贸de艂: s膮 one dost臋pne w ka偶dym sklepie ogrodniczym. Mo偶na tak偶e wykorzysta膰 stare jab艂oniowe drzewka owocowe, kt贸re dobrze radzi艂y sobie z mrozem, nie chorowa艂y, ale obecnie z racji wieku owocuj膮 ju偶 mniej. Podk艂adk膮 mo偶e by膰 na przyk艂ad jab艂o艅 dzika, o ile ju偶 d艂ugo ro艣nie w naszym ogrodzie. Szczepienie jab艂oni oboma tymi sposobami jest dobrym pomys艂em. Dzi臋ki nim ro艣lina b臋dzie krzy偶贸wk膮 tego, co najlepsze z podk艂adki, czyli wytrzyma艂o艣ci i odporno艣ci ze smakiem szlachetnych odmian.

Szczepienie jab艂oni przeprowadza si臋 wiosn膮, jednak zrazy do szczepienia nale偶y pobra膰 zim膮, kiedy drzewka s膮 u艣pione. Zraz powinien mie膰 oko艂o 20 cm d艂ugo艣ci i kilka dobrze wykszta艂conych p膮k贸w. Przed nadej艣ciem wiosny warto dobrze przygotowa膰 drzewko, na kt贸rym masz zamiar przeprowadzi膰 szczepienie jab艂oni. Nale偶y dobrze skr贸ci膰 wszystkie p臋dy, zw艂aszcza te, na kt贸rych b臋dziesz umieszcza膰 zraz.

Szczepienie jab艂oni, tak jak szczepienie drzew owocowych innego gatunku, przeprowadza si臋 albo w jednym roku ca艂o艣ciowo, albo rozk艂ada si臋 je na dwa lata. Nie jest konieczne w przypadku odmian, kt贸re dobrze czuj膮 si臋 w niskich temperaturach i s膮 bardziej odporne choroby. Jednak w przypadku wi臋kszo艣ci odmian szczepienie jab艂oni okazuje si臋 konieczno艣ci膮. Na podk艂adkach powinno si臋 uprawia膰 Anton贸wk臋, Malin贸wki, Oliwk臋 Inflanck膮 czy odmian臋 Szampion. Szczepienie jab艂oni jest gwarancj膮 lepszego zbioru i zdrowych drzewek.

Ci臋cie jab艂oni

Przycinanie jab艂oni to ten zabieg piel臋gnacyjny, o kt贸rym nie mo偶na zapomnie膰. Prawid艂owo przeprowadzone ci臋cie jab艂oni sprawia, 偶e drzewka owocowe b臋d膮 bardziej plenne i zdrowsze. Niekt贸re odmiany oczywi艣cie rosn膮 i owocuj膮 bez zabiegu, jednak w przypadku wi臋kszo艣ci jest to konieczne, poniewa偶 z czasem ga艂臋zie znacznie zag臋szczaj膮 si臋 i nie dopuszczaj膮 promieni s艂onecznych do owoc贸w.

Ci臋cie jab艂oni wykonuje si臋 w r贸偶nych terminach. Jab艂o艅 domowa owocuje o r贸偶nych porach roku i w zasadzie od tego zale偶y, kiedy wykona膰 ten zabieg. Przycinanie jab艂oni wykonuje si臋 jesieni膮, gdy jeszcze nie ma ci臋偶kich mroz贸w lub zim膮. Jest to najlepszy termin dla odmian zimowych i jesiennych, ju偶 po zbiorach, gdy li艣cie opadn膮. Inne odmiany mo偶na przycina膰 wiosn膮, z tym, 偶e nale偶y bardzo uwa偶a膰, aby przycinanie jab艂oni nie zosta艂o wykonane zbyt p贸藕no. Te drzewka owocowe mog膮 by膰 wra偶liwe na choroby kory i drewna, a nieprawid艂owo lub za p贸藕no przeprowadzone ci臋cie jeszcze bardziej je na nie nara偶a.

Jab艂o艅 ozdobna 鈥 uprawa i odmiany

Rodzaje jab艂oni ozdobnej

W ostatnich czasach w naszych ogrodach kr贸luje nie tylko jab艂o艅 domowa. Coraz cz臋艣ciej pojawia si臋 jab艂o艅 ozdobna, g艂贸wnie dlatego, 偶e jest niewielka i 艣wietnie wpasowuje si臋 do ma艂ych ogr贸dk贸w. Oczywi艣cie przodkiem tego drzewka jest jab艂o艅 dzika, kt贸ra naturalnie tak偶e nie jest zbyt wysokich rozmiar贸w. Jab艂o艅 ozdobna lub jab艂o艅 rajska raczej rzadko sadzona jest z przeznaczeniem na zbi贸r. Chocia偶 owoce niekt贸rych odmian mog膮 by膰 smaczne, to jednak pokr贸j i wygl膮d drzewka ma najwi臋ksze znaczenie. Niewysoka jab艂o艅 ozdobna jest 艂adna przez ca艂y rok, kwitn膮ca na r贸偶owo, g臋sto obsypana li艣膰mi, p贸藕niej pe艂na dojrzewaj膮cych owoc贸w, a w ko艅cu przebarwiona na z艂oto lub czerwono.

Jab艂o艅 ozdobna mo偶e wyst臋powa膰 w dw贸ch pokrojach. Ostatnio coraz cz臋艣ciej w ogrodach pojawia si臋 jab艂o艅 kolumnowa, jednak nadal mo偶na spotka膰 drzewko, kt贸re wygl膮da jak jab艂o艅 dzika 鈥 ma swobodny pokr贸j. Jab艂o艅 kolumnowa idealnie nadaje si臋 do niewielkich ogr贸dk贸w. Jest to jab艂o艅 ozdoba, kt贸ra zosta艂a tak przyci臋ta, aby wszystkie p臋dy rozchodzi艂y si臋 r贸wnomiernie pod k膮tem prostopad艂ym od pnia. Jab艂o艅 rajska natomiast to jab艂o艅 dzika w miniaturze 鈥 jej p臋dy s膮 swobodne i rozproszone.

Przycinanie jab艂oni ozdobnej i inne zabiegi piel臋gnacyjne

Jab艂o艅 ozdobna potrzebuje w zasadzie takich samych zabieg贸w piel臋gnacyjnych jak jab艂o艅 domowa. Najwa偶niejsze rzecz jasna jest przycinanie, zw艂aszcza je艣li chcesz prowadzi膰 drzewka owocowe w pokroju kolumnowym. Przycinanie przeprowadza si臋 tak偶e jesieni膮 lub wczesn膮 zim膮.

Jab艂onie ozdobne maj膮 jednak nieco wi臋ksze wymagania ni偶 te domowe. Statystycznie s膮 bardziej wra偶liwe na mr贸z, a przede wszystkim mniej odporne na choroby jab艂oni. Szczeg贸lnie cz臋sto dokucza im parch i inne choroby grzybowe, wi臋c wa偶ne s膮 regularne opryski jab艂oni. Wystarczy przeprowadzi膰 je co roku wczesn膮 wiosn膮, jeszcze przed rozpocz臋ciem kwitnienia lub tu偶 po nim, by ochroni膰 drzewko przed szkodliwymi patogenami. Te drzewka owocowe s膮 tak偶e stosunkowo 鈥炁糰r艂oczne鈥 i b臋d膮 potrzebowa膰 wi臋cej nawozu. Zabieg przeprowadza si臋 regularnie ju偶 od pierwszego roku uprawy.

Piel臋gnacja jab艂oni ozdobnej wcale nie jest zbyt skomplikowana czy czasoch艂onna. Nie jest trudna, a zaproszenie kar艂owatej odmiany do swojego ogrodu to najlepszy spos贸b na w艂asne jab艂ka na niewielkiej powierzchni. Co wi臋cej, odmiany te maj膮 bardzo wysok膮 warto艣膰 dekoracyjn膮, a ich kwitnienie jest jeszcze bardziej efektowne ni偶 w przypadku standardowych drzewek.

Jab艂o艅 pospolita to niezwykle popularne drzewko owocowe. Mo偶na j膮 spotka膰 w niemal ka偶dym przydomowym ogrodzie. Rodzi smaczne owoce odznaczaj膮ce si臋 r贸偶nymi kszta艂tami i smakami. Nic w tym dziwnego skoro sama jab艂onka wyst臋puje w wielu odmianach. Warto, zatem pochyli膰 si臋 nad najpopularniejszymi gatunkami. Na pocz膮tek kr贸tka charakterystyka wspomnianej ro艣liny. Nast臋pnie popularne odmiany i piel臋gnacja.

Popularne drzewo

Jab艂o艅 pospolita jest ro艣lin膮 wieloletni膮 wchodz膮c膮 w sk艂ad rodziny r贸偶owatych. Bardzo dobrze rozwija si臋 w strefie klimat贸w umiarkowanych. To drzewo owocowe wyst臋puje w oko艂o 25 dziko rosn膮cych gatunkach. W Polsce podobnie jak w niemal ca艂ej Europie najpopularniejsz膮 naturaln膮 odmian膮 jest jab艂o艅 dzika.

Jab艂o艅 pospolita w po艂膮czeniu z odmian膮 nisk膮 da艂a nowy gatunek jab艂oni. Uprawiany jest w wielu krajach ca艂ego 艣wiata. To drzewo to jab艂o艅 zwyczajna zwana te偶 domow膮. Zazwyczaj osi膮ga do 10 metr贸w wysoko艣ci. Nadaje si臋, wi臋c nawet do niedu偶ych ogrod贸w. Na kr贸tkim pniu o szarobrunatnej korze i licznych sp臋kaniach rozwija si臋 rozga艂臋ziona korona. 聽Li艣cie, jakie wytwarza jab艂o艅 pospolita s膮 jajowate. Osi膮gaj膮 oko艂o 5-6 centymetr贸w d艂ugo艣ci. Kwiat jab艂oni tworz膮 charakterystyczne, bia艂o-r贸偶owe p艂atki. Kwity kwitn膮 zazwyczaj w kwietniu i maju.

Jab艂o艅 pospolita jak i zwyczajna najlepiej rozwija si臋 w konkretnej glebie. Powinna by膰 偶yzna i zasobna w sk艂adniki od偶ywcze. Wa偶ne te偶 by ziemia by艂a wilgotna, ale nie mokra.

Jab艂onka jest ro艣lin膮 艣wiat艂olubn膮 i w pewnym stopniu odporn膮 na susz臋. Dlatego te偶 optymalne stanowisko powinno by膰 nas艂onecznione. Je偶eli za艣 chodzi o odporno艣膰 na mr贸z i choroby to o tym decyduje konkretny gatunek jab艂oni.

Malus, czyli jab艂o艅 i jej popularne gatunki

Jab艂o艅 zwyczajna to drzewo owocowe wyst臋puj膮ce w wielu odmianach. R贸偶ni膮 si臋 wielko艣ci膮, smakiem owoc贸w. Kwiat jab艂oni mo偶e mie膰 kilka kolor贸w i kszta艂t贸w. Wa偶ny jest te偶 okres owocowania. To on jest naj艂atwiejszym kryterium podzia艂u. Dzieli si臋 na trzy kategorie.

Letni gatunek jab艂oni jest pierwszy w kolejce. Owocuje najwcze艣niej, bo ju偶 w po艂owie lipca. Zbiory ko艅cz膮 si臋 pocz膮tkiem sierpnia. Jednak偶e niekt贸re jab艂ka musz膮 przej艣膰 okres le偶akowania by by艂y zdatne do spo偶ycia. Popularn膮 przedstawicielk膮 letnich gatunk贸w jest jab艂onka Golden Delicious. Wykazuje si臋 odporno艣ci膮 na mr贸z i inne niekorzystne warunki atmosferyczne. To drzewo dobrze sobie radzi z chorobami.

Cz臋sto spotykana jest te偶 papier贸wka charakteryzuj膮ca si臋 niewielkimi, 偶贸艂tozielonymi owocami. Te jab艂ka maj膮 zwarty, bardzo soczysty mi膮偶sz. Nie mo偶na te偶 zapomnie膰 o jab艂oni piros. Jej niewielkie owoce zachwycaj膮 smakiem i kruchym mi膮偶szem. To sprawia, 偶e ro艣lina coraz cz臋艣ciej pojawia si臋 w polskich ogrodach.

W naszym kraju dominuj膮 jesienne odmiany jab艂oni. W ich przypadku zbiory jab艂ek przeprowadza si臋 we wrze艣niu. 聽W tej kategorii najpopularniejsza jest jab艂onka szampion. Idealnie nadaje si臋 do amatorskiej uprawy blisko domu. Mo偶e ci臋偶ko znosi膰 niekorzystne warunki pogodowe. Dlatego te偶 potrzebuje szczepienia na podk艂adkach.

Ka偶dy chyba s艂ysza艂 o anton贸wce. Ten gatunek jab艂oni jest odporny na mr贸z, co jest powodem jego popularno艣ci. Owoce najlepiej sprawdzaj膮 si臋, jako surowce na przeciery, soki, d偶emy i inne przetwory.

Malus, czyli jab艂o艅, wyst臋puje te偶 w odmianach zimowych. Ich owoce pojawiaj膮 si臋 najp贸藕niej i zbiera si臋 je w pa藕dzierniku. Charakterystyczne drzewo dla tej kategorii to jab艂o艅 gala. Jej owoce odpowiednio przechowywane przetrwaj膮 a偶 do grudnia i nadal b臋d膮 s艂odkie. Co wa偶ne, gala jest bardzo odporna na mr贸z. Dzi臋ki temu znakomicie rozwija si臋 w naszym klimacie.

Na koniec warto wspomnie膰 o jeszcze jednej zimowej odmianie jab艂oni. Nosi nazw臋 topaz i jest bardzo cz臋sto sadzona w naszym kraju. Jej owoce osi膮gaj膮 dojrza艂o艣膰 w pa藕dzierniku i mog膮 by膰 spokojnie przechowywane a偶 do wiosny. Odznaczaj膮 si臋 s艂odko-kwa艣nym mi膮偶szem i niezwyk艂ym aromatem. Jab艂ka pokrywa 偶贸艂ta sk贸rka z widocznym rumie艅cem.

Jab艂o艅 zwyczajna i jej piel臋gnacja

Malus to drzewo owocowe, kt贸re wymaga piel臋gnacji. Jednym z podstawowych zabieg贸w jest szczepienie. Niekt贸re szlachetniejsze odmiany jab艂oni potrzebuj膮 podk艂adek. Tylko dzi臋ki nim b臋d膮 w stanie poradzi膰 sobie z naszym klimatem.

Podk艂adki mo偶na zdoby膰 na dwa sposoby. Pierwszym to udanie si臋 do sklepu ogrodniczego, podk艂adki z pewno艣ci膮 tam s膮. Drugim rozwi膮zaniem jest wykorzystanie starego drzewka. Takiego, kt贸re radzi艂o sobie z mrozem i nie chorowa艂o. Tak膮 podk艂adk膮 mo偶e by膰 na przyk艂ad jab艂o艅 dzika, od dawna rosn膮ca w ogrodzie.

Zrazy do szczepienia, czyli jednoroczne p臋dy, przygotowuje si臋 zim膮, gdy drzewa s膮 u艣pione. Jeszcze przed rozpocz臋ciem wegetacji nale偶y przygotowa膰 drzewko przeznaczone do szczepienia. Chodzi o skr贸cenie p臋d贸w, na kt贸rych pojawi膮 si臋 zostan膮 osadzone zrazy. Samo szczepienie nale偶y przeprowadza膰 wiosn膮. Zraz powinien mie膰 oko艂o 20 cm d艂ugo艣ci. Wa偶ne te偶 by posiada艂 kilka p膮k贸w, z kt贸rych rozwija si臋 kwiat jab艂oni. Ca艂e szczepienie mo偶na przeprowadzi膰 w jednym roku lub rozbi膰 na dwa lata. Ten proces pozwala uzyska膰 wi臋ksze zbiory owoc贸w. Dodatkowo drzewka b臋d膮 mocniej opiera膰 si臋 chorobom.

Kolejnym bardzo wa偶nym zabiegiem jest przycinanie jab艂oni. Je偶eli zostanie prawid艂owo przeprowadzone sprawi, 偶e ro艣lina b臋dzie zdrowsza. W kresie kwitnienia kwiat jab艂oni b臋dzie pi臋kny a p贸藕niejsze owoce smaczne. Dotyczy to wi臋kszo艣ci gatunk贸w, cho膰 s膮 odmiany, kt贸re dobrze rozwijaj膮 si臋 bez przycinania.

Malus, w zale偶no艣ci od odmiany, owocuje w r贸偶nych porach roku. Zatem termin ci臋cia jab艂oni powinien by膰 dopasowany do konkretnego drzewa. Ro艣liny jesienne i zimowe przycina si臋 po zbiorach, gdy li艣cie ju偶 opad艂y. Trzeba jednak zd膮偶y膰 zanim nadejd膮 mrozy i 艣niegi. Je偶eli za艣 chodzi o pozosta艂e odmiany to mo偶na je formowa膰 wiosn膮. Nale偶y jedynie pami臋ta膰 by przycinania nie rozpoczyna膰 zbyt p贸藕no. To wa偶ne, bowiem niekt贸re gatunki letnie s膮 wra偶liwe na choroby. Dotykaj膮 one kory i drewna. W takim wypadku nieprawid艂owe lub za p贸藕no wykonane ci臋cie stanowi zagro偶enie dla drzewa. Ro艣lina staje si臋 jeszcze bardziej nara偶ona na choroby.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto