Jaśmin

Jaśmin

Jaśmin – należy do rodziny oliwkowych. Rodzaj obejmuje ok. 200 gatunków. Jest surowcem do produkcji perfum, leków, nadaje się jako dodatek do herbat. Chętnie uprawia się go jako roślinę ogrodową (w Europie południowej) lub doniczkową. W naturze występuje w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Różne gatunki mogą mieć postać pnączy lub krzewów. Niektóre są wiecznie zielone, inne zrzucają liście jesienią. Kwiaty są drobne, zebrane w kwiatostanach na końcu liści, przeważnie białe lub żółte, czasami z odcieniem czerwonawym. Jaśminem nazywa się też zwyczajowo jaśminowiec. Częściej spotkamy go w ogrodzie, ponieważ jest lepiej przystosowany do polskiego klimatu. Ten krzew z rodziny hortensjowatych, podobnie jak jaśmin właściwy, ma białe kwiaty o słodkim zapachu. Nie jest blisko spokrewniony z jaśminem.

Jaśmin - najpopularniejsze rośliny

Zobacz inne kategorie roślin

Jaśmin - odmiany, opis, uprawa, ciekawostki, porady praktyczne

Niepozorne, delikatne kwiaty w kolorze białym lub żółtym zachwycają przede wszystkim swoim intensywnym zapachem. Jaśmin już w starożytności stanowił surowiec do produkcji perfum. W Polsce często myli się go z jaśminowcem.

Jaśmin a jaśminowiec

Oba są krzewami o białych, pachnących kwiatach. Na tym jednak podobieństwa się kończą. Popularny w Polsce jaśminowiec (łac. Philadelphus) jest krzewem z rodziny hortensjowatych. Dobrze znosi mrozy i nie ma dużych wymagań glebowych. Jaśmin (można się też spotkać z nazwą jaśminek lub dzielżamin) jest dużo bardziej wybredny. Odmiany ogrodowe, uprawiane w klimacie Europy południowej i rzadko w Polsce, są zwykle pnączami. U nas najbardziej znany jest jaśmin nagokwiatowy, kwitnący na żółto oraz biały jaśmin wielokwiatowy.

Jaśmin (łac. jasminum) należy do rodziny oliwkowatych, do której należą też drzewa i krzewy oliwkowe, forsycje i lilaki. Jego nazwa pochodzi z języka perskiego (jasman). Z terenu dzisiejszego Iranu wywodzi się też gatunek jaśminu, z którego olejku powstają perfumy o charakterystycznym zapachu. 

Charakterystyka jaśminu

Jaśmin jest rośliną wieloletnią, najczęściej jest to pnącze, rzadziej krzew. Kwiaty rosną w kwiatostanach szczytowych lub w kątach liści. 5-6 płatków tworzy koronę, która ku dołowi jest zrośnięta w rurkę – podobnie jak u bzu, z którym jest spokrewniony. Mają najczęściej biały lub żółty kolor. Liście mogą być pojedyncze, trójlistkowe lub nieparzystopierzaste (nieparzysta liczba listków na osadce). Owoce większości jaśminów mają postać jagód, tylko niektóre są suche (w łupinkach).

Najpopularniejsze gatunki i odmiany uprawiane w domu to:

  • Jaśmin lekarski – popularny w cieplejszych krajach jako roślina uprawowa. U nas może stać w ogrodzie, pod warunkiem, że na zimę przeniesiemy go do domu. Kwiaty są pojedyncze, białe, listki nieprzasytopierzaste. Ma charakterystyczny silny zapach, który może odurzać. Dlatego odradza się ustawianie doniczek w miejscach gdzie śpimy lub pracujemy, chyba że są dobrze wietrzone. Ten gatunek jest najczęściej surowcem do produkcji perfum i leków.
  • Jaśmin wielokwiatowy (kwiecisty) – jest obficie kwitnącym pnączem, o miękkich, wiecznie zielonych pędach. Kwitnie na biało, raz do roku. Może zakwitnąć od grudnia do kwietnia. Nadaje się na balkon lub taras, jeżeli zapewnimy mu słoneczne stanowisko i osłonę od wiatru. Nie znosi upałów (latem optymalna temperatura to 20 stopni). Ładnie pnący, pędy można formować na łukach i kratkach.
  • Jaśmin wielkolistny – krzew, w warunkach naturalnych dorastający do 8 m. Ma duże sercowate liście. Białe kwiaty rosną w szczytowych baldachach. Używa ich się do aromatyzowania herbat. Kwitnie w czerwcu, po kwitnieniu najlepiej przeprowadzić przycinanie. W ciepłym klimacie jest to krzew ogrodowy. U nas lepiej go sadzić w doniczce, którą przy odpowiedniej pogodzie można wystawić do ogrodu lub na balkon. Nie lubi zbyt wysokich ani zbyt niskich temperatur. Preferuje dobrze oświetlone stanowiska z rozproszonym światłem.
  • Jaśmin gwiazdkowy (gwieździsty) – krzew o długich, zielonych pędach. Kwitnie na biało od czerwca. Kwiaty rosną w kątach liści, są baldachowate, o kształcie przypominającym gwiazdy. W przeciwieństwie do wielu gatunków jaśminu jest mrozoodporny, w naszym klimacie może jednak wymagać zabezpieczenia na zimę. Nadaje się do sadzenia w ogrodzie, przy altanach i ogrodzeniach.
  • Jaśmin nagokwiatowy – pnącze zimowe, mrozoodporne (chociaż może wymagać zabezpieczeń). Jest ciekawym pnączem sezonowym, które traci liście jesienią, ale kwitnie zimą (styczeń-marzec). Dorasta do 2-3 m. Jest doskonały do obsadzania altan, pergoli i ogrodzeń.

Uprawa w doniczce

W naszym klimacie roślina najlepiej nadaje się do uprawy w domu. Można ją wystawiać na balkon w wiosenne dni. Szczególnie jeżeli chcemy uprawiać odmiany nieodporne na mróz.

Jaśmin lubi żyzną, dobrze przepuszczalną ziemię, zawsze trochę wilgotną. Najlepiej podlewać często i niewielką ilością wody. Więcej wody potrzebuje w okresie kwitnienia. Powietrze w pomieszczeniu powinno być dość wilgotne. Stanowisko jasne, ale o świetle rozproszonym.

Jaśmin jest wybredny jeżeli chodzi o temperaturę. Trochę kłopotów pod tym względem mogą przysporzyć zwłaszcza odmiany doniczkowe. Latem optymalna temperatura to 20 stopni, zimą 10 stopni. Przechłodzenie, zwłaszcza po kwitnieniu, jest niezbędne, żeby zdrowo kwitł w następnym roku. Chociaż jest to kwiat domowy, nie będzie się czuł dobrze w bardzo ciepłych mieszkaniach. Dlatego radzi się wystawianie go na balkon, dobrze oświetlony korytarz lub do ogrodu zimowego. Pamiętajmy jednak, że jeżeli wystawiamy roślinkę na balkon, trzeba jej zapewnić osłonę przed wiatrem.

Pielęgnacja obejmuje również nawożenie i przycinanie. Stosujemy nawozy do roślin kwitnących lub nawozy o małej zawartości azotu.

Większość odmian dobrze jest przyciąć po okresie kwitnienia. Wówczas pokrój się zagęści i będą obficiej kwitły w następnym sezonie. Z części zdrowych odciętych pędów można zrobić sadzonki. Jest to też dobry sposób na rozmnażanie rośliny.

Jaśmin uprawiany w doniczce trzeba też przesadzać kiedy korzenie całkowicie wypełnią pojemnik. Donica nie powinna być jednak zbyt wielka. Najlepiej tylko o numer większa, żeby pozwolić korzeniom na dalszy rozrost, ale stymulować wzrost części naziemnej. Przesadzanie, podobnie jak przycinanie jaśminu przeprowadzamy po okresie kwitnienia.

Zapach jaśminu – szkodliwy czy nie?

Jaśmin jest używany w aromaterapii. Niektórzy polecają zapach jaśminu jako sposób na odprężenie sprzyjające spaniu. Powołują się nawet na legendę o sułtanie, który ustawiał jaśmin w swojej sypialni. Jednak trzeba bardzo uważać z silnie pachnącymi kwiatami w miejscu gdzie śpimy. W naszych czasach i naszym klimacie mieszkania nie są wystarczająco przewiewne. Intensywny zapach jaśminu może powodować bóle głowy. W niewielkich ilościach ma jednak działanie kojące nerwy. Lepszym sposobem żeby uzyskać ten efekt będzie zapalenie przed snem kominka zapachowego z niewielką ilością olejku jaśminowego, który zgasimy na noc. Można też w pewnej odległości od łóżka rozsypać trochę płatków jaśminu. Intensywnie pachnące kwiaty w sypialni to zawsze pewne ryzyko bólu głowy i zaburzeń układu nerwowego.

Jaśmin w ogrodzie

W Polsce jaśmin zwykle uprawia się w cieplejszych częściach kraju. Niektóre gatunki i odmiany wytrzymują temperaturę do -20 stopni. Ponieważ jednak lubią też wilgotną ziemię, trzeba zadbać, żeby nie przymarzała i nie niszczyła korzeni. Tym bardziej, że zimą roślina będzie też potrzebować podlewania. Odmiany kwitnące zimą można ściółkować próchnicą, kompostem albo obornikiem. Dzięki temu gleba jest ochroniona przed utratą ciepła, a roślina dobrze odżywiona.

Popularny jaśmin nagokwiatowy dobrze jest sadzić w miejscach dobrze nasłonecznionych zimą. Dzięki temu możemy podziwiać jego piękne kwiaty w czasie, kiedy większość roślin prezentuje tylko nagie gałęzie. Dobrym pomysłem jest obsadzenie ściany domu lub inne dużej powierzchni (szopa, murowane ogrodzenie), która będzie się nagrzewać i oddawać ciepło w nocy.

Jaśmin w ogrodzie jest doskonałym pnączem do tworzenia kompozycji na ogrodzeniach. Nie musimy obsadzać nim całej kratki, ale puścić pnącze wokół łuku, pergoli lub na drabince.

Jaśmin w kulturze

Ze względu na subtelną urodę i piękny zapach jaśmin od starożytności fascynował ludzi z różnych kultur. Co ciekawe był uważany za symbol dziewictwa i czystości, ale też kwiat miłości i składnik magicznych mikstur, mających wzbudzić pożądanie. To podwójne znaczenie wynika z kontrastu między białym kolorem i skromnym wyglądem kwiatów (w porównaniu np. z różami czy storczykami), a silnym, zmysłowym zapachem.

W krajach azjatyckich, gdzie jest rośliną rodzimą, jaśmin jest też nazywany królową nocy. Wieczorem zapach jest najbardziej intensywny, a białe kwiaty są dobrze widoczne przy świetle gwiazd lub księżyca.

Jaśmin jest dodawany jako składnik aromatyzujący do herbat. Szczególnie dobrze komponuje się z zieloną i białą herbatą. Susz z kwiatów pity osobno działa też antybakteryjnie i przeciwdepresyjnie.

Załóż kontoużytkownika
  • Komentuj pod własnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Załóż konto