Jesion

Jesion

Jesion jest drzewem z rodziny oliwkowatych i ro艣nie g艂贸wnie na p贸艂kuli p贸艂nocnej w klimacie umiarkowanym. W Polsce wyst臋puje jeden gatunek rodzimy, czyli jesion wynios艂y, kt贸ry jest pospolity w ca艂ym kraju. Ponadto sadzone s膮 gatunki obce, przede wszystkim jesion pensylwa艅ski i mannowy. Jesion znajduje zastosowanie w nasadzeniach miejskich, gdy偶 jest ma艂o wymagaj膮cy i odporny na zanieczyszczenie 艣rodowiska. Li艣cie jesionu wynios艂ego maj膮 w艂a艣ciwo艣ci lecznicze i s膮 stosowanie jako napar. Drewno jesionowe jest cenne z uwagi na wytrzyma艂o艣膰 i 艂adny kolor. Wykorzystuje si臋 je do wyrobu mebli i w stolarstwie.

Jesion - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Jesion- opis, zdj臋cia, wyst臋powanie, uprawa, wykorzystanie

Ka偶dy widzia艂 jesion w parku lub przy ulicy. Drzewo to ma charakterystyczne li艣cie z艂o偶one z kilku par pod艂u偶nych i ostro zako艅czonych listk贸w. Jego kwiaty tworz膮 g臋ste wiechy, za艣 kora jest g艂adka, a w p贸藕niejszym wieku sp臋kana. Z drewna jesionu robi si臋 meble, drzwi, okna i parkiety. Poznaj ciekawe gatunki tych drzew i dowiedz si臋, czy jesion warto posadzi膰 w swoim ogrodzie.

Jesion - gatunki, rodzaje i odmiany

Jak wygl膮da jesion - kora, li艣cie, owoce

Jesion (Fraxinus) to drzewo z rodziny oliwkowatych, kt贸re w wi臋kszo艣ci ro艣nie na p贸艂kuli p贸艂nocnej, w klimacie umiarkowanym. Jest to drzewo li艣ciaste, gubi膮ce li艣cie na zim臋. Na 艣wiecie wyst臋puje 60 gatunk贸w jesionu. W Polsce naturalnie wyst臋puje jeden gatunek, czyli jesion wynios艂y. Ponadto rosn膮 u nas 2 gatunki zadomowione i dziczej膮ce, czyli jesion pensylwa艅ski i w膮skolistny. Opr贸cz nich w parkach i ogrodach sadzi si臋 r贸偶ne, ozdobne gatunki obce.

Jesion nie jest jednolity. Niekt贸re gatunki s膮 krzewami, lecz wi臋kszo艣膰 to drzewa. W obr臋bie tej grupy wyst臋puj膮 r贸偶ne rodzaje drzew: niedu偶e, jak i olbrzymie dorastaj膮ce do 40 metr贸w wysoko艣ci. Kora m艂odych drzew jest popielata i g艂adka. Natomiast starsze drzewa maj膮 kor臋 brunatno szar膮 i sp臋kan膮. Kora starych jesion贸w tworzy charakterystyczny, sp臋kany wz贸r. Pie艅 drzewa jest d艂ugi i prosty, za艣 korona zaczyna si臋 na wi臋kszej wysoko艣ci, nawet od 20 metr贸w.

Charakterystyczn膮 cech膮 jesionu s膮 li艣cie z艂o偶one z nieparzystej ilo艣ci mniejszych listk贸w, kt贸re s膮 pod艂u偶ne, ostro zako艅czone, lekko pi艂kowane. W obr臋bie gatunk贸w jesiona wyst臋puj膮 r贸偶ne rodzaje kwitnienia. Jesiony s膮 jednopienne, dwupienne i poligamiczne. Kwiaty skupione s膮 w wiechy lub grona. Drzewo wydaje owoce w postaci skrzydlak贸w.

Zastosowanie jesionu

Jesion zastosowanie ozdobne, gospodarcze i lecznicze:

  • drewno wykorzystywane w stolarstwie,
  • miejskie drzewo ozdobne do obsadzania dr贸g, ulic i park贸w,
  • surowiec zielarski o w艂a艣ciwo艣ciach leczniczych - sok i li艣cie.

Drewno jesionowe uwa偶ane jest za najbardziej cenne i szlachetne. Jest twarde, odporne na 艣cieranie, ma ciekawy kolor i dobrze widoczny rysunek s艂oi. Ponadto jest wytrzyma艂e, odporne na gnicie i p臋kanie. Ma kolor jasny z wyra藕nymi s艂ojami. Jest wykorzystywane do wyrobu mebli, narz臋dzi, przyrz膮d贸w sportowych, pod艂ogi element贸w stolarskich, jak okna, drzwi, schody, parkiety i okleiny.

Drewno jesionowe sprawdza si臋 w warunkach suchych, natomiast niszczeje pod wp艂ywem wilgoci. Dlatego te偶 poddaje si臋 go obr贸bce chemicznej, dzi臋ki czemu zyskuje ciemniejszy kolor i odporno艣膰 na wilgo膰. Drewno jesionu poddaje si臋 r贸wnie偶 obr贸bce termicznej, aby uzyska膰 ciemniejsze drewno, kt贸re przypomina egzotyczne i bardziej nadaje si臋 do zastosowania w naszym klimacie.

Jesion jest r贸wnie偶 cennym drzewem ozdobnym do nasadze艅 miejskich. Sadzi si臋 go w parkach, ziele艅cach i przy ulicach. Do nasadze艅 miejskich szczeg贸lnie nadaj膮 si臋 odmiany jesionu pensylwa艅skiego. Jesion ma niewielkie wymagania uprawowe i sprawdza si臋 w parkach i ogrodach miejskich. Z uwagi na du偶e rozmiary nie zawsze nadaje si臋 do ogrod贸w przydomowych.

Jesion, maj膮cy zwart膮, regularn膮 koron臋 i a偶urowe ga艂臋zie, 艣wietnie wygl膮da jako soliter posadzony w g艂贸wnym miejscu ogrodu. W du偶ym ogrodzie mo偶na nimi obsadzi膰 aleje.

W艂a艣ciwo艣ci lecznicze li艣ci jesionu

Co ciekawe, jesion ma r贸wnie偶 w艂a艣ciwo艣ci lecznicze. Z jesionu mannowego zbiera si臋 sok, kt贸ry tworzy grudki zwane mann膮 i ma w艂a艣ciwo艣ci lecznicze. Li艣cie jesionu wynios艂ego zawieraj膮 kumaryny, flawonoidy, sterole, triterpeny, mannitol, glikozydy i inne. Z suszonych i rozdrobnionych li艣ci jesionu robi si臋 napar do picia i w celu ok艂ad贸w na sk贸r臋. Ok艂ady z li艣ci jesionu stosuje si臋 na opuchni臋te oczy i w celu nawil偶enia sk贸ry.

Li艣cie jesionu maj膮 dzia艂anie lekko przeczyszczaj膮ce, przeciwb贸lowe. Oczyszczaj膮 organizm i reguluj膮 poziom z艂ego cholesterolu. Napar z li艣ci jesionu pomaga na:

  • odchudzanie,
  • infekcje (dzia艂anie przeciwgor膮czkowe, przeciwzapalne i napotne),
  • choroby reumatyczne,
  • dna moczanowa,
  • kamica nerek,
  • b贸le mi臋艣ni i staw贸w.

Ciekawe gatunki i odmiany jesionu i ich zastosowanie

W艣r贸d obcych gatunk贸w, w Polsce najcz臋艣ciej sadzi si臋 nast臋puj膮ce jesiony:

  • jesion mannowy,
  • jesion chi艅ski,
  • jesion korea艅ski,
  • jesion ameryka艅ski,
  • jesion Siebolda,
  • jesion japo艅ski,
  • jesion aksamitny.

W parkach i zieleni miejskiej najcz臋艣ciej sadzony jest jesion pensylwa艅ski, mannowy, w膮skolistny i wynios艂y. Najbardziej popularnym gatunkiem jest jesion pospolity, wynios艂y. Jest to okaza艂e drzewo. Jego charakterystyczn膮 cech膮 s膮 d艂ugie li艣cie, kt贸re sk艂adaj膮 si臋 z 7 do 11 par listk贸w oraz czarne zabarwienie p膮k贸w. Gatunek ten wyst臋puje w Europie i Azji, zosta艂 r贸wnie偶 zadomowiony w Ameryce P贸艂nocnej i Nowej Zelandii. W Polsce jest pospolity.

Jesion wynios艂y ro艣nie oko艂o 300 lat. Wytwarza korze艅 palowy, kt贸ry z czasem mocno si臋 rozga艂臋zia, dzi臋ki czemu drzewo jest odporne na silne wiatry. Owocuje dopiero po 30 latach, za艣 owoce musz膮 przele偶e膰 w ziemi co najmniej rok zanim zaczn膮 kie艂kowa膰. Jesion wynios艂y ro艣nie g艂贸wnie w lasach li艣ciastych. Uprawiany jest przede wszystkim w celach gospodarczych. Niekiedy jest sadzony w parkach i zieleni miejskiej jako drzewo ozdobne. Do ogrod贸w wyhodowano odmiany ma艂e Nana i zwisaj膮ce Pendula.

W parkach i ogrodach cz臋艣ciej spotykany jest jesion pensylwa艅ski. Jest to odporny i ma艂o wymagaj膮cy gatunek, kt贸ry cz臋sto sadzi si臋 przy drogach i parkach. Dorasta do 20 metr贸w wysoko艣ci. Ma 1 - 4 pary listk贸w. Li艣cie przebarwiaj膮 si臋 jesieni膮 na 偶贸艂to i szybko opadaj膮. Gatunek ten zosta艂 sprowadzony z USA w XIX wieku jako drzewo ozdobne z uwagi na du偶膮 mrozoodporno艣膰 i ma艂e wymagania glebowe. Od XX wieku zacz膮艂 si臋 zadomowi膰 i samoistnie rozsiewa膰. Od XXI wieku wykazuje cechy ro艣liny ekspansywnej. Dlatego te偶 zaniechano sadzenia go w parkach i w lesie. Jego drewno jest niskiej jako艣ci.

Uprawa jesionu w ogrodzie

Jesiony stanowi膮 drzewa ma艂o wymagaj膮ce i odporne na zanieczyszczenia powietrza. Dlatego te偶 idealnie nadaj膮 si臋 do nasadze艅 miejskich. Toleruje r贸偶ne rodzaje gleby, cho膰 najlepiej ro艣nie na ziemi 偶yznej i lekko wilgotnej. Preferuje stanowiska s艂oneczne, chocia偶 m艂ode okazy wol膮 miejsce cieniste. Bardzo lubi lekko wilgotne pod艂o偶e, ale nie znosi zastoin wody. Dlatego powinien by膰 sadzony na lekkim wzniesieniu, gdzie nie ma p艂ytko le偶膮cych w贸d gruntowych. Zar贸wno jesion wynios艂y, jak i pensylwa艅ski jest drzewem mrozoodpornym. Natomiast jesion mannowy ma mrozoodporno艣膰 6a i mo偶e by膰 uszkodzony przez mrozy.

Z uwagi na du偶e rozmiary drzewa, jesiony s膮 rzadko sadzone w ogr贸dkach przydomowych. Dlatego te偶 wyhodowano mniejsze lub kar艂owe odmiany jesionu wynios艂ego, pensylwa艅skiego i mannowego. Ciekaw膮 odmian膮 jest jesion pensylwa艅ski Aucubifolia, kt贸ry charakteryzuje si臋 zielonymi li艣膰mi z 偶贸艂tymi przebarwieniami i plamami, za艣 niekt贸re li艣cie s膮 ca艂e 偶贸艂te.

Jesion znajduje zastosowanie w nasadzeniach miejskich, jako cenne drewno i surowiec zielarski. W Polsce wyst臋puje jesion wynios艂y sadzony w parkach. Sadzi si臋 tak偶e gatunki obce jak jesion pensylwa艅ski. Jest to drzewo wytrzyma艂e i 艂atwe w uprawie.

Jesion w Polsce 鈥 popularne odmiany, wymagania, piel臋gnacja, zastosowanie

Jesion to bardzo popularne drzewo w Polsce, spotykane w wielu parkach, lasach, a tak偶e w ogrodach. Najwi臋ksz膮 popularno艣ci膮 cieszy si臋 zw艂aszcza jesion wynios艂y, kt贸ry 鈥 zgodnie z nazw膮 鈥 dorasta do imponuj膮cych rozmiar贸w. Wyst臋puje pospolicie w ca艂ej Europie oraz w cz臋艣ci Azji. Jakiego stanowiska wymaga jesion wynios艂y? Najlepiej ro艣nie w miejscach jasnych i s艂onecznych, gdy偶 lubi 艣wiat艂o. Dobrze odnajdzie si臋 jednak tak偶e na stanowisku p贸艂cienistym. Najlepsze pod艂o偶e dla jesion贸w to wilgotna, 偶yzna i lekko wapienna gleba.

Drzewo jesion znajduje zastosowanie nie tylko w ogrodach, ale tak偶e cz臋sto jest sadzony na poboczach dr贸g, gdy偶 jest charakteryzuje go wysoka odporno艣膰 nawet na silne wiatry i zanieczyszczenia. Jesion to tak偶e drzewo sadzone dla pozyskania dobrej jako艣ci drewna (zw艂aszcza jesion ameryka艅ski, jesion mannowy czy jesion pensylwa艅ski). Robi si臋 z niego pod艂ogi, schody oraz wytwarza meble. Jest wi臋c cennym gatunkiem w stolarstwie, w kt贸rym znajduje szerokie zastosowanie.

Fraxinus, bo tak z greki nazywany jest jesion, wydaje kwiaty zebrane w zwisaj膮ce wiechy. Jego owoce to tak naprawd臋 nasionka, kt贸re w os艂once wiruj膮 w powietrzu podczas opadania. Li艣cie jesion贸w s膮 sporych rozmiar贸w, a ka偶dy z nich sk艂ada si臋 z od oko艂o dziewi臋ciu do kilkunastu pojedynczych listk贸w. Polecane odmiany jesionu wynios艂ego to mi臋dzy innymi: 鈥楶endula鈥, 鈥楢arsee鈥, 鈥楪lobosa鈥 czy 鈥楥rispa鈥.

Jesion i jego gatunki 鈥 uprawa i piel臋gnacja

Jesion ameryka艅ski (Fraxinus americana) to gatunek pochodz膮cy z rodziny oliwkowatych. Naturalnie wyst臋puje we wschodniej cz臋艣ci Ameryki P贸艂nocnej. W Polsce znajduje zastosowanie jego drewno, kt贸re jest wykorzystywane na deski tarasowe.

Jesion wynios艂y to drzewo, kt贸rego uprawa i piel臋gnacja nie nale偶y do najtrudniejszych zada艅. Dobrze, aby zosta艂 posadzony w pobli偶u zbiornika wodnego i mia艂 dost臋p do wilgotnego pod艂o偶a. Je艣li posadzimy go na suchym stanowisku, konieczne b臋dzie regularne podlewanie.

Nawo偶enie jesionu przeprowadza si臋 tylko wiosn膮, zanim drzewo zd膮偶y wej艣膰 w okres kwitnienia. Stosuje si臋 do tego celu naw贸z wapienny lub kompost. W wi臋kszo艣ci przypadk贸w jednak zasilanie nie b臋dzie konieczne, je艣li tylko dobierzemy dla drzewa odpowiednie stanowisko. Nie przeprowadza si臋 przycinania jesion贸w, chyba 偶e jego roz艂o偶ysta korona mog艂aby stanowi膰 zagro偶enie.

Jesion pensylwa艅ski (Fraxinus pennsylvanica) pochodzi z Ameryki P贸艂nocnej i dorasta do oko艂o 15 m wysoko艣ci. R贸wnie偶 cz臋sto jest sadzony w parkach i przy drogach, a jego drewno znajduje zastosowanie w stolarce, cho膰 w艂a艣ciwo艣ciami ust臋puje pola drewnu ameryka艅skiemu.

Jesion mannowy (Fraxinus ornus) jest uprawiany w wielu krajach, r贸wnie偶 w Polsce, ale naturalnie wyst臋puje na terenie Europy Po艂udniowej i 艣rodkowej. Jego owoce, podobnie jak innych gatunk贸w jesion贸w, to tak zwane skrzydlaki, czyli nasionka w os艂onkach. Jego drewno wykorzystywane jest w stolarce i meblarstwie, natomiast jako ro艣lina ozdobna w parkach i ogrodach nie ma szczeg贸lnych wymaga艅 w kwestii piel臋gnacji, podobnie jak i jesion wynios艂y. Wi臋cej o gatunkach i odmianach jesion贸w dowiesz si臋 z lektury artyku艂贸w zgromadzonych na tej stronie.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto