Lawenda

Lawenda

Lawenda to bardzo charakterystyczna krzewinka. Od lat cieszy oczy w膮skimi, ozdobnymi listkami i fioletowymi kwiatami. To ro艣lina, kt贸ra chyba najbardziej kojarzy si臋 z klimatem Prowansji we Francji. W naszym kraju najcz臋艣ciej uprawianym gatunkiem jest lawenda w膮skolistna, dziel膮ca si臋 na wiele odmian. Doskonale ro艣nie zar贸wno w ogrodzie, jak i na balkonie lub tarasie. W Polsce traktuje si臋 lawend臋 jako ro艣lin臋 sezonow膮.

Lawenda - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Lawenda 鈥 rodzaje, wymagania, stanowisko, uprawa, ci臋cie

Lawenda jest ro艣lin膮, kt贸ra naturalnie wyst臋puje w basenie Morza 艢r贸dziemnomorskiego. Polacy bardzo cz臋sto sadz膮 lawend臋 w ogrodzie. Ro艣lina wymaga do艣wiadczenia przy uprawie, jednak ka偶dy powinien opanowa膰 jej sadzenie oraz piel臋gnacj臋. Jak dba膰 o lawend臋? Jaka ziemia ogrodowa potrzebna jest ro艣linie do prawid艂owego wzrostu? Sprawd藕 najwa偶niejsze informacje na ten temat!

Lawenda w ogrodzie 鈥 uprawa, piel臋gnacja, podlewanie i kwitnienie

Jak wygl膮da lawenda? Co warto o niej wiedzie膰?

Lawenda to specyficzna ro艣lina, kt贸r膮 zna wi臋kszo艣膰 z nas. Kojarzy nam si臋 g艂贸wnie z wielkimi fioletowymi polami we Francji, b臋d膮cymi prawdziwym symbolem historycznej Prowansji. Ca艂e szcz臋艣cie lawend膮 mo偶emy cieszy膰 si臋 r贸wnie偶 w Polsce, poniewa偶 wiele os贸b uprawia j膮 w swoich ogr贸dkach. Mimo 偶e piel臋gnacja i uprawa ro艣liny nie nale偶膮 do naj艂atwiejszych, odrobina wprawy i ka偶dy mo偶e zacz膮膰 przygod臋 z lawend膮. Nale偶y wcze艣niej zapozna膰 si臋 oczywi艣cie z zasadami doboru miejsca, przycinaniem i poprawnym piel臋gnowaniem ro艣liny. Opanowuj膮c podstawy, mo偶na uzyska膰 cudown膮 ozdob臋 ogrodu, balkonu lub tarasu. Lawenda fantastycznie rozrasta si臋 na boki i jeszcze pi臋kniej pachnie. Warto wspomnie膰, 偶e kwiat sprawdza si臋 nie tylko jako ro艣lina ozdobna. Ma wiele po偶ytecznych w艂a艣ciwo艣ci kosmetycznych, zdrowotnych i kulinarnych, kt贸re om贸wimy w nast臋pnych cz臋艣ciach artyku艂u.

W zale偶no艣ci od odmiany lawenda przyjmuje r贸偶ne kolory. My kojarzymy j膮 g艂贸wnie z fioletowo-niebiesk膮 barw膮, znan膮 z francuskiej Prowansji. Lawenda mo偶e by膰 te偶 jednak r贸偶owa, a nawet ca艂kiem bia艂a. Czas kwitnienia ro艣liny przypada na czerwiec-pa藕dziernik. Lawenda kwitnie zwarcie i krzaczasto, osi膮gaj膮c wysoko艣膰 do 100 cm. Aby jednak zachowa艂a taki kszta艂t oraz wysoko艣膰, nale偶y j膮 systematycznie przycina膰. Warto posadzi膰 lawend臋 w strategicznym puncie balkonu lub tarasu. W ogrodzie najlepiej prezentuje si臋 na rabatach i obw贸dkach 艣cie偶ek. Uwydatni膰 walory lawendy doskonale mo偶na, sadz膮c j膮 na ogr贸dku skalnym. Oto kilka odmian ro艣liny, kt贸re warto posadzi膰 w ogrodzie:

  • Hidcote 鈥 艣wietnie radzi sobie w polskim klimacie. Mo偶e urosn膮膰 do 50 cm i wyr贸偶nia si臋 ciemnofioletowymi kwiatami. Pokr贸j odmiany jest zwarty. Ro艣lina jest niezwykle aromatyczna. Warto posadzi膰 j膮 na tarasie lub balkonie.
  • Lawenda francuska 鈥 nazywana r贸wnie偶 hiszpa艅sk膮 lub arabsk膮. W doniczce ro艣nie nawet do 60 cm, jednak na dziko osi膮ga znacznie wi臋ksze wymiary. W por贸wnaniu do wielu innych odmian ro艣lina kwitnie ju偶 od maja. Zachwyca dekoracyjnymi kwiatami w purpurowych (Papillon), fioletowych, bia艂ych (Tiara) i r贸偶owych kolorach (Bella Rose).
  • Lawenda po艣rednia 鈥 m贸wi si臋 o niej lawendyna, holenderska lub Intermedia. To tzw. mieszaniec, kt贸rego uzyska膰 mo偶na po skrzy偶owaniu ze sob膮 odmiany Latifolia oraz Angustifolia. Li艣cie ro艣liny s膮 ciemnozielone, a kwiaty jasnofioletowe. Lawenda mo偶e urosn膮膰 nawet do metra wysoko艣ci.
  • Spika 鈥 to odmiana szerokolistna, kt贸ra dorasta nawet do 80 cm wysoko艣ci. Na uwag臋 zas艂uguj膮 ozdobne kwiaty lawendy w niebieskofioletowym kolorze.
  • Lawenda wielodzielna 鈥 krzewinka o maksymalnie 60 cm wysoko艣ci. Lawenda ma kwiaty o liliowej barwie, kt贸re pachn膮 dok艂adnie tak samo, jak鈥 oregano.
  • Lawenda we艂nista 鈥 nazwa odmiany wzi臋艂a si臋 od ow艂osionych li艣ci ro艣liny, kt贸re s膮 podobne do we艂ny. Lawenda ro艣nie do 70 cm, a jej kwiaty s膮 jasno lub ciemnofioletowe 鈥 po艂yskuj膮 na srebrno.
  • Pure Platinum 鈥 cz臋sto wykorzystywana do tworzenia ci臋tych bukiet贸w. Odmiana ro艣nie do 50 cm wysoko艣ci. Ma wyrazisty, przyjemny zapach, wi臋c Polacy ch臋tnie sadz膮 j膮 w ogrodzie. Naj艂adniej prezentuje si臋 przy altanie. Wystarczy delikatne mu艣ni臋cie wiatru, aby z lawendy wydoby艂a si臋 zniewalaj膮ca wo艅.

Na bazie powy偶szych oraz wielu innych odmian lawendy powstaj膮 m.in. r贸偶ne olejki eteryczne. U偶ywa si臋 ich od zarania dziej贸w 鈥 dzi臋ki zachowanym recepturom 艣redniowiecznych zakonnik贸w. Olejki z lawendy u偶ywane s膮 do aromaterapii, poniewa偶 przynosz膮 spok贸j i daj膮 ukojenie. Surowce z ro艣liny wykorzystuje si臋 dzi艣 r贸wnie偶 do tworzenia lek贸w. Dzia艂aj膮 na wiele obszar贸w organizmu, o czym szerzej opowiemy w kolejnych fragmentach tekstu.

Sadzenie lawendy 鈥 jak i gdzie to robi膰?

Lawenda to niezwykle dekoracyjna, przepi臋knie pachn膮ca ro艣lina. Warto sadzi膰 j膮 w miejscach, gdzie du偶o odpoczywamy. Umieszczaj膮c lawend臋 na tarasie lub balkonie, mo偶na nie tylko zyska膰 pi臋kn膮 przestrze艅, ale te偶 uczyni膰 j膮 przyjemniejsz膮 do relaksu. Wo艅 ro艣liny nie jest lubiana przez komary, wi臋c latem b臋dzie mo偶na swobodnie wypoczywa膰 z rodzin膮 na tarasie. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e lawenda musi mie膰 odpowiednie warunki do rozwoju:

  1. Lawenda powinna mie膰 du偶o ciep艂a, poniewa偶 najlepiej ro艣nie na s艂onecznych stanowiskach.
  2. Odpowiednia gleba dla lawendy jest przepuszczalna i zdrenowana. Musi by膰 w niej r贸wnie偶 du偶o wapnia. Je艣li ziemia b臋dzie zbyt kwa艣na, zwapnuj j膮 dolomitem albo kred膮.
  3. W ogrodzie masz s艂abo przepuszczalne pod艂o偶e? U艂贸偶 na nim specjalny drena偶 z kawa艂k贸w pot艂uczonej doniczki.
  4. Sad藕 lawend臋 w wilgotnym pod艂o偶u. Nie mo偶e by膰 ani za suche, ani za mokre. Lawenda niedobrze czuje si臋 w podmok艂ym gruncie.
  5. Postaw na mrozoodporne odmiany lawendy do uprawy, poniewa偶 w艂a艣nie takie najlepiej sprawdz膮 si臋 w polskim klimacie.
  6. Ro艣lina genialnie prezentuje si臋 w naturalistycznych ogrodach skalnych. Mo偶esz obsadzi膰 ni膮 skarpy oraz s艂oneczne zbocza. Lawenda zaliczana jest do ro艣lin miododajnych, kt贸re 艣wietnie wygl膮daj膮 r贸wnie偶 na rabatach 偶wirowych. Poradzi te偶 sobie w formie ma艂ego 偶ywop艂otu.
  7. Lawenda wspaniale komponuje si臋 z sza艂wi膮, liliowcami, r贸偶ami i niekt贸rymi trawami. Mo偶esz posadzi膰 ro艣lin臋 r贸wnie偶 w ogr贸dku zio艂owym. Na balkonie najlepiej wygl膮da w wiklinowej albo glinianej doniczce.

Jak dba膰 o lawend臋? Ci臋cie i suszenie ro艣liny, krok po kroku

Lawenda ma niewielkie wymagania, je艣li chodzi o jej piel臋gnacj臋. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e podstawowym zabiegiem piel臋gnacyjnym ro艣liny jest przycinanie. W pierwszym roku wzrostu nale偶y skr贸ci膰 o po艂ow臋 wszystkie nierozkrzewione, m艂ode okazy. Dzi臋ki temu lawenda obro艣nie w nowe p臋dy, tworz膮c g臋st膮 koron臋 u podstawy. Na prze艂omie marca i kwietnia nale偶y przyci膮膰 wszystkie z艂amane, uszkodzone oraz chore ga艂膮zki. Pozosta艂e trzeba przyci膮膰 w taki spos贸b, aby lawenda zyska艂a jednolity, krzaczasty kszta艂t. To zas艂uga pobudzenia m艂odych p臋d贸w do rozrostu. Skr贸膰 ubieg艂oroczne fragmenty. Je艣li starsze cz臋艣ci utniesz za blisko ziemi, lawenda mo偶e nie odbi膰 od nich nowych p臋d贸w. Przycinaj j膮 systematycznie, najlepiej ka偶dego roku. Dzi臋ki temu ro艣lina zawsze b臋dzie prezentowa膰 si臋 okazale i wyj膮tkowo. By膰 mo偶e nie uchroni to jej przed zim膮, ale na pewno nada pi臋kn膮 form臋.

Je艣li tylko masz ochot臋, lawend臋 warto zbiera膰 do suszenia. Nale偶y jednak poczeka膰 do momentu, a偶 b臋dzie wida膰 kolor. Ka偶dy kwiat powinien si臋 rozwin膮膰, aby m贸c go ususzy膰. 艢cina si臋 go z 艂odyg膮, nast臋pnie zbiera w bukieciki i kwiatostanem w d贸艂 zawiesza w przewiewnym pomieszczeniu. Gdy kwitnienie dobiegnie ko艅ca, nale偶y uci膮膰 zasch艂e kwiaty. Niekt贸re mo偶na zostawi膰, poniewa偶 lawenda 艂atwo kie艂kuje i si臋 rozsiewa 鈥 owocuje to nowymi ro艣linami.

Kiedy sadzi膰 lawend臋? Sprawd藕, na co pomaga lawenda ogrodowa!

Samodzielne rozmna偶anie lawendy 鈥 najwa偶niejsze wskaz贸wki

Istnieje kilka sposob贸w na rozmno偶enie lawendy. Jedne s膮 prostsze, inne sprawiaj膮 wi臋cej trudno艣ci. Sprawd藕, kt贸ra metoda b臋dzie dla ciebie najlepsza!

  • Z nasion 鈥 je艣li chcesz rozmna偶a膰 je w ten spos贸b, musisz wiedzie膰, 偶e nasiona nie powt贸rz膮 cechy matczynej ro艣liny. Nale偶y wi臋c rozmna偶a膰 je wegetatywnie. Aby mie膰 pewno艣膰 co do jako艣ci nasion, kupuj je tylko u sprawdzonego 藕r贸d艂a. Nasiona zbierane samodzielnie powinny przej艣膰 stratyfikacj臋. Siej膮c wprost do gruntu, proces przebiegnie naturalnie, obradzaj膮c wiosn膮 w m艂ode ro艣liny. Nasiona powinno si臋 wymiesza膰 z wilgotnym piaskiem, najlepiej tu偶 przed wiosennym siewem. Musz膮 przele偶e膰 w lod贸wce przez kilka tygodni. Dopiero p贸藕niej mo偶na wysia膰 je do pojemnik贸w z przepuszczalnym pod艂o偶em (np. piaskiem z torfem). Ro艣liny wysadza si臋 na sta艂e w ogrodzie dopiero kolejnego roku.
  • Z sadzonek 鈥 rozmna偶anie tego typu polega na pozyskiwaniu zdrowych p臋d贸w wiosn膮, ale z matecznej ro艣liny (bez kwiatostanu). Powinny mie膰 d艂ugo艣膰 ok. 10 cm. Sadzonki osadza si臋 w przepuszczalnej glebie. Pojemnik z sadzonkami musi sta膰 w miejscu, gdzie nie b臋dzie pada膰 na nie s艂o艅ce. Sadzonki nie mog膮 styka膰 si臋 ani z innymi sadzonkami, ani z ziemi膮.
  • Przez ok艂ady 鈥 艣wietn膮 metod膮 na rozmno偶enie lawendy s膮 ok艂ady. Nie jest to trudny spos贸b. Wystarczy przytwierdzi膰 wybran膮 艂odyg臋 do pod艂o偶a i obsypa膰 j膮 szczypt膮 gleby. W czasie ukorzeniania si臋 sprawd藕 koniecznie, jak wilgotna b臋dzie ziemia.
  • Podzia艂 鈥 gdy lawenda si臋 rozro艣nie, mo偶esz rozmno偶y膰 j膮 poprzez podzia艂. Trzeba jednak rok wcze艣niej przeprowadzi膰 kopczykowanie, czyli podsypa膰 ro艣lin臋 pod艂o偶em. Dopiero po up艂ywie tego czasu mo偶na rozmno偶y膰 lawend臋 przez podzielenie.

Jak sprawi膰, 偶eby lawenda ros艂a obficie? Przydatne porady

Je艣li chcesz mie膰 w ogrodzie naprawd臋 艂adnie rosn膮c膮 lawend臋, koniecznie przeprowad藕 dok艂adne ci臋cie. To podstawowy krok piel臋gnacyjny ro艣liny. Przycinanie lawendy podzieli膰 mo偶na na formuj膮ce (piel臋gnacyjne) oraz na bukiety (przycinanie p臋d贸w). Aby uzyska膰 foremny i zwarty pokr贸j ro艣liny, nale偶y ci膮膰 j膮 ka偶dej jesieni. Najpi臋kniejszy kr贸j lawenda zyska, gdy przytniesz p臋dy o po艂ow臋. Oto kilka przydatnych wskaz贸wek, dzi臋ki kt贸rym lawenda uro艣nie pi臋kna i du偶a:

  1. Podstawowe ci臋cie powinno si臋 robi膰 we wrze艣niu. Je艣li jednak pogoda b臋dzie wyj膮tkowo sprzyjaj膮ca, mo偶esz op贸藕ni膰 termin przycinania.
  2. Ci臋cie piel臋gnacyjne nale偶y zako艅czy膰 ok. miesi膮c przed nadej艣ciem zimy. Je艣li przytniesz lawend臋 zbyt p贸藕no, mo偶e zosta膰 nara偶ona na przemarzni臋cie.
  3. Nie poleca si臋 przycinania lawendy wiosn膮. To bardzo ryzykowne. Mo偶esz bowiem przypadkowo uszkodzi膰 ro艣lin臋. Szkoda p膮k贸w, kt贸re si臋 zawi膮zuj膮. Lepiej nie ryzykowa膰 kwitnienia lawendy 鈥 przez ci臋cie wiosn膮 mo偶e by膰 s艂absze.
  4. 艢cinanie p臋d贸w lawendy na bukiet powinno si臋 wykona膰 na pocz膮tku kwitnienia ro艣liny. Sprawi to, 偶e bukiet lawendy b臋dzie trwa艂y. Umo偶liwi to r贸wnie偶 d艂u偶sze cieszenie si臋 pi臋kn膮 woni膮 lawendy.
  5. Nigdy nie tnij ro艣liny na wysoko艣ci zdrewnia艂ych p臋d贸w 鈥 lawenda mo偶e si臋 przez to 藕le regenerowa膰.
  6. Je艣li chcesz zag臋艣ci膰 lawend臋, zetnij j膮 o po艂ow臋. Starsze ro艣liny odm艂odzisz, 艣cinaj膮c je na wysoko艣ci kilku lub kilkunastu centymetr贸w 鈥 z regu艂y mi臋dzy 9-11 cm. Lawenda nie mo偶e si臋 zregenerowa膰? Wykop j膮 i posad藕 now膮 na jej miejsce.

Nie zapominaj o okrywaniu lawendy na zim臋. Mimo 偶e lawenda jest mrozoodporna, jest te偶 jednocze艣nie zimozielona. U podstawy p臋d贸w lawendy mo偶na usypa膰 kopiec z kory sosnowej albo torfu. Nie martw si臋 o cz臋艣膰 nadziemn膮! Je艣li przemarznie, to i tak na pewno odbije. Wszystko dzi臋ki g艂臋bokiemu korzenieniu, a tak偶e bardzo rzadkiemu przemarzaniu w podziemnej cz臋艣ci. Masz lawend臋 w doniczce na balkonie albo tarasie? Zabezpiecz j膮 styropianem, tak偶e od spodu. Najlepiej u偶y膰 do tego styropianu.

Najlepsze sposoby na kupno dobrych sadzonek lawendy

Klimat w Polsce jest bardzo specyficzny. Cz臋sto dochodzi膰 mo偶e wobec tego do przemarzania lawendy albo chor贸b typowych dla ro艣lin. W艂a艣nie dlatego bardzo wa偶ne jest dobranie odpowiednich sadzonek lawendy. Musz膮 by膰 silne i zdrowe. Konieczno艣ci膮 jest te偶 wybranie odpowiedniego (do polskiego klimatu) gatunku i odmiany.

Istnieje tylko jeden spos贸b na uzyskanie dobrej jako艣ci sadzonek. Szukaj ich w sklepach ogrodniczych albo bezpo艣rednio u szk贸艂karzy. 殴r贸d艂o musi by膰 dobrze recenzowane, sprawdzone i pewne. Ro艣liny w takich miejscach powinny by膰 zadbane, z dok艂adnie wskazanego 藕r贸d艂a oraz opisane wed艂ug gatunku i odmiany. Przypatrz si臋 im 鈥 nie mog膮 by膰 zawilgocone albo przesuszone. Taka lawenda bowiem najprawdopodobniej szybko (lub wcale) nie uro艣nie.

Lawenda ma wiele w艂a艣ciwo艣ci 鈥 czy o nich wiedzia艂e艣?

Do najwa偶niejszych w艂a艣ciwo艣ci lawendy zaliczaj膮 si臋 kosmetyczne. Ro艣lin臋 uprawia si臋 g艂贸wnie dla oleju, kt贸ry si臋 z niej pozyskuje. Olejek mo偶na wydoby膰 destylacj膮 (para wodna z 艂odygi i p艂atk贸w). Do tego procesu najcz臋艣ciej u偶ywa si臋 lawendy w膮skolistnej, z kt贸rej pozyskuje si臋 olejek eteryczny do aromaterapii. Dodaje si臋 go g艂贸wnie do wody toaletowej, perfum, balsam贸w i innych produkt贸w do piel臋gnacji cia艂a. Olejki pozyska膰 mo偶na r贸wnie偶 z innych rodzaj贸w lawendy (np. francuskiej), ale zwykle dodaje si臋 je do ta艅szych kosmetyk贸w (np. wielu myde艂 w drogeriach). Lawenda sprawdza si臋 tak偶e w zio艂olecznictwie i aromaterapii:

  • Wykazuje odpr臋偶aj膮ce, relaksuj膮ce, uspokajaj膮ce w艂a艣ciwo艣ci. W艂a艣nie dlatego lawenda u偶ywana jest cz臋sto jako olejek do k膮pieli albo masa偶u.
  • Czasami u偶ywa si臋 ro艣liny do 艂agodzenia objaw贸w stresu lub l臋ku. Mo偶na ni膮 r贸wnie偶 zwalczy膰 bezsenno艣膰.
  • Lawenda ma w艂a艣ciwo艣ci znieczulaj膮ce i rozgrzewaj膮ce. Pomo偶e na dolegliwo艣ci zwi膮zane z menstruacj膮. Inhalacje z u偶yciem lawendy powinny z艂agodzi膰 b贸l g艂owy.
  • Ro艣lina ma w艂a艣ciwo艣ci bakteriob贸jcze, wi臋c z jej pomoc膮 zwalczy膰 mo偶na infekcje dr贸g oddechowych. Warto pi膰 r贸wnie偶 napary lawendowe, poniewa偶 s膮 doskona艂e przy k艂opotach zwi膮zanych z trawieniem niekt贸rych pokarm贸w.

Lawenda ma cenne w艂a艣ciwo艣ci kulinarne. Jej zastosowanie nie sprawdza si臋 zatem tylko w kosmetyce, zio艂olecznictwie i aromaterapii! Nektar ro艣liny przyci膮ga pszczo艂y, kt贸re robi膮 z lawendy mi贸d. Ro艣lin臋 mo偶na te偶 ususzy膰, a p贸藕niej u偶ywa膰 w formie przyprawy (np. do warzyw lub mi臋s). Wspaniale sprawdza si臋 jako sk艂adnik mieszanki zio艂owej (w po艂膮czeniu z czosnkiem, oregano i bazyli膮). Doskonale pasuje te偶 do egzotycznych przypraw. Wystarczy skomponowa膰 lawend臋 z imbirem, kardamonem, cynamonem albo p艂atkami r贸偶. W艂a艣nie w taki spos贸b powstaje m.in. mieszanka maroka艅ska. Lawend膮 mo偶na aromatyzowa膰 r贸wnie偶 oliw臋 i cukier.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto