Ligustr

Ligustr

Ligustr 鈥 rodzaj ro艣lin z rodziny oliwkowatych. Spo艣r贸d 45 gatunk贸w, tylko jeden wyst臋puje dziko w Europie. Ligustr pospolity jest te偶 uprawiany w Polsce jako ro艣lina ozdobna. Ligustr jest krzewem o nieregularnym pokroju, w zale偶no艣ci od gatunku i warunk贸w zimozielonym lub sezonowym. Ligustr pospolity mo偶e zrzuca膰 li艣cie na zim臋, zw艂aszcza w polskim klimacie. Li艣cie s膮 lancetowate, naprzeciwleg艂e, pojedyncze, osadzone na kr贸tkich ogonkach. Kwiaty bia艂e, rosn膮 w wiechach. Po okresie kwitnienia zawi膮zuj膮 si臋 drobne, czarne lub ciemnoniebieskie owoce. S膮 to pestkowce, podobne do jag贸d ze wzgl臋du na wielko艣膰 i kszta艂t. Ligustr pospolity ro艣nie dziko i potrafi by膰 ro艣lin膮 inwazyjn膮. W uprawie tworzy si臋 z niego g艂贸wnie 偶ywop艂oty. Mo偶e te偶 chroni膰 zbocza przed erozj膮 i osuwaniem.

Ligustr - najpopularniejsze ro艣liny

Zobacz inne kategorie ro艣lin

Ligustr - odmiany, opis, zdj臋cia, wymagania, uprawa, formowanie

Ten krzew mo偶e si臋 wydawa膰 ma艂o atrakcyjny ze wzgl臋du na swoje pospolite wyst臋powanie i ma艂e wymagania. Ma jednak zaskakuj膮co wiele zastosowa艅. Nie tylko nadaje si臋 na 偶ywop艂ot czy os艂on臋 zboczy przeciw erozji. Jest ro艣lin膮 miododajn膮, barwiersk膮, a jego li艣cie i kwiaty wykorzystywano od wiek贸w w medycynie ludowej.

Ligustr 鈥 zwyk艂y niezwyk艂y krzew

Ligustr to rodzaj krzew贸w, kt贸re rosn膮 przede wszystkim w Azji. W Europie, r贸wnie偶 w Polsce naturalnie wyst臋puje tylko jeden gatunek 鈥 ligustr pospolity. Jest on te偶 uprawiany ze wzgl臋du na swoje liczne zalety. Zwykle kojarzymy go jako ro艣lin臋 na 偶ywop艂ot. Ze wzgl臋du na 艂atwo艣膰 zag臋szczania pokroju i niewielkie wymagania bardzo dobrze spe艂nia t臋 rol臋. Mo偶e mie膰 jednak bardzo szerokie zastosowanie. Jest ro艣lin膮 miododajn膮, chocia偶 mi贸d wytworzony z udzia艂em ligustru jest gorzkawy i raczej nie znajdziemy go w oficjalnym sklepie pszczelarskim. Kwiaty owadopylne mog膮 przyci膮ga膰 pszczo艂y i inne zapylacze. Owoce i li艣cie, chocia偶 truj膮ce, maj膮 te偶 zastosowanie w medycynie (piszemy o tym dalej).

Rozbudowany system korzeniowy sprawia, 偶e ro艣lina ta nadaje si臋 do obsadzania zboczy, kt贸re by艂yby nara偶one na erozj臋, osuwanie i niszczenie wierzchniej warstwy gleby.

Ligustr pospolity jest krzewem, w naszych warunkach klimatycznych najcz臋艣ciej sezonowym (zrzuca li艣cie na zim臋). Mo偶e by膰 te偶 cz臋艣ciowo zimozielony - po 艂agodniej zimie li艣cie zrzuca dopiero wczesn膮 wiosn膮, 偶eby zrobi膰 miejsce dla kolejnych. Wiosn膮 zakwita bia艂ymi, zebranymi w sto偶kowe wiechy kwiatami. P贸藕nym latem pojawiaj膮 si臋 drobne czarne owoce pestkowe. Li艣cie s膮 wyd艂u偶one lancetowate lub eliptyczne, ca艂obrzegie, g艂adkie. Ro艣nie dziko w zaro艣lach, przy lasach i w dolinach rzek.

Odmiany ligustru

Opr贸cz ligustru pospolitego coraz bardziej popularny w Polsce jest ligustr jajolistny. Ten ostatni zosta艂 do nas sprowadzony z Japonii. R贸偶ne gatunki i odmiany wybiera si臋 g艂贸wnie ze wzgl臋du na zr贸偶nicowane walory estetyczne. Istnieje kilka odmian, kt贸re wyr贸偶niaj膮 si臋 szczeg贸lnie atrakcyjnym kolorem li艣ci. S膮 to:

1. Ligustr jajolistny 鈥 p贸艂zimozielony krzew (li艣cie opadaj膮 w czasie ostrzejszych zim), dorastaj膮cy do 3-4 m. Dobrze znosi przycinanie. Li艣cie s膮 zielone, eliptyczne, ostro zako艅czone. Odmiany 鈥濧rgenteum鈥 i 鈥濧ureum鈥 maj膮 li艣cie odpowiednio ze srebrn膮 i z艂ot膮 obw贸dk膮. Kwitnie na prze艂omie czerwca i lipca, owocuje we wrze艣niu. Kwiaty s膮 pachn膮ce, koloru kremowego.

2. Ligustr Gibbsa (hybryda jajolistnego i pospolitego) 鈥 p贸艂zimozielony, o 偶贸艂tych lub z艂ocistych li艣ciach. Dorasta do 2 m. Wyprostowane p臋dy tworz膮 liczne rozga艂臋zienia. Li艣cie maj膮 kszta艂t eliptyczny, bardziej pe艂ny ni偶 u jajolistnego. Kwitnie na bia艂o w lipcu. Intensywnie pachnie. Owoce granatowe, zebrane w gronach, utrzymuj膮 si臋 od wrze艣nia do listopada. 

3. Ligustr pospolity:

  • 鈥濧trovirens鈥 鈥 ma g臋sty, wyprostowany pokr贸j, dorasta do 3-4 m. Li艣cie ciemnozielone, eliptyczne, owoce do ko艅ca sezonu pozostaj膮 zielone. Doskonale nadaje si臋 na g臋ste, ciemnozielone 偶ywop艂oty i szpalery.
  • 鈥濧ureum鈥 鈥 odmiana o li艣ciach z艂otych przez ca艂y sezon. Li艣cie opadaj膮 na zim臋. Kwitnie na bia艂o w czerwcu i lipcu.
  • 鈥濩ompacta鈥 鈥 ro艣nie wolniej ni偶 gatunek i dorasta do 1 m. P臋dy wyprostowane, skierowane do g贸ry. Li艣cie soczy艣cie zielone, wybarwiaj膮 si臋 na fioletowo jesieni膮. Opadaj膮 na zim臋.
  • 鈥濴odense鈥 鈥 odmiana kar艂owata, dorastaj膮ca do 1 m wysoko艣ci. Li艣cie podobnie jak u odmiany 鈥濩ompacta鈥 wybarwiaj膮 si臋 na purpurowo jesieni膮. Bardzo obficie kwitnie. Kwiaty pojawiaj膮 si臋 w czerwcu i lipcu, s膮 bia艂e. Owoce s膮 fioletowe.

Sadzenie i uprawa

Ten pospolity krzew jest ch臋tnie wykorzystywany jako materia艂 na 偶ywop艂oty, ro艣lina miododajna oraz ochrona przed erozj膮. Jego uprawa jest do艣膰 艂atwa, poniewa偶 ma niewielkie wymagania glebowe i stanowiskowe. Radzi sobie w cieniu, ale jest ro艣lin膮 艣wiat艂o- i ciep艂olubn膮. Je偶eli zale偶y nam, 偶eby rozwin膮艂 dorodne kwiaty (np. dla pszcz贸艂 lub innych zapylaczy) najlepiej wybra膰 stanowisko s艂oneczne. Je偶eli miejsce dodatkowo b臋dzie ciep艂e i os艂oni臋te od wiatru, to mo偶emy liczy膰 na zimozielony 偶ywop艂ot. Chocia偶 w tym celu lepiej wybra膰 ligustr jajolistny lub Gibbsa.

Preferuje gleby przepuszczalne, o nieco podwy偶szonej wilgotno艣ci (dlatego dziko ch臋tnie ro艣nie nad rzekami). Dobrze b臋dzie si臋 rozwija艂 na glebie bogatej w wap艅, jest dzi臋ki temu dobr膮 alternatyw膮 dla krzew贸w iglastych, kt贸re preferuj膮 gleby lekko kwa艣ne.

Sadzenie przeprowadza si臋 zwykle jesieni膮 鈥 od wrze艣nia do listopada. Sadzonki na 偶ywop艂ot umieszczamy w pewnej odleg艂o艣ci (40-90 cm) od innych obiekt贸w. Najlepiej sadzi膰 go w rz臋dach mniej wi臋cej co 20 cm oraz w rozstawie mi臋dzy krzaczkami ok. 30 cm.

Ligustr mo偶na okazjonalnie podlewa膰 (zw艂aszcza w pocz膮tkowej fazie wzrostu) i nawozi膰, ale nie jest to konieczne. Dzi臋ki rozbudowanemu systemowi korzeniowemu te ro艣liny dobrze radz膮 sobie z pobieraniem niezb臋dnych sk艂adnik贸w z gleby. Lepszym sposobem na zapewnienie zdrowego rozwoju jest podanie im dedykowanej grzybni lub zakupienie sadzonek mikoryzowanych. Symbioza z grzybem pomaga korzeniom na lepsz膮 wymian臋 sk艂adnik贸w pokarmowych, wzmacnia odporno艣膰 i korzystnie wp艂ywa na wzrost oraz wygl膮d.

Przycinanie i rozmna偶anie

Ligustr 艣wietnie nadaje si臋 do przycinania. Dzi臋ki temu zabiegowi jego pokr贸j staje si臋 g臋stszy. Mo偶na go te偶 w ten spos贸b dowolnie formowa膰. Ze wzgl臋du na szybki przyrost p臋d贸w powinno si臋 przeprowadza膰 ci臋cie dwa razy do roku, ale nie w p贸艂rocznych odst臋pach. Najlepsze terminy to pocz膮tek lata (ostatni tydzie艅 czerwca) i koniec lata (ostatni tydzie艅 sierpnia). Du偶e ci臋cie odm艂adzaj膮ce, czyli przycinanie tu偶 nad ziemi膮, mo偶na te偶 przeprowadzi膰 wczesn膮 wiosn膮. Oczywi艣cie nie stosujemy tej zasady wobec odmian wolno rosn膮cych. Przeprowadzaj膮c zabieg pami臋tajmy, 偶e ptaki ch臋tnie zak艂adaj膮 gniazda w ga艂臋ziach ligustru. Powinno si臋 wi臋c uwa偶a膰, 偶eby nie robi膰 tego w okresie l臋gowym.

Rozmna偶anie te偶 najcz臋艣ciej przeprowadza si臋 z sadzonek p臋dowych. Sadzonki pozyskujemy jesieni膮, odcinaj膮c zdrowy p臋d. P臋dy bez li艣ci wsadzamy do gruntu lub do doniczki, podlewamy i zabezpieczamy grub膮 warstw膮 艣ci贸艂ki. Ligustr jest do艣膰 tolerancyjny, wi臋c powinien poradzi膰 sobie nawet pod kor膮 iglast膮, ale najlepsze b臋dzie siano ze skoszonej trawy lub pr贸chnica. Wczesn膮 wiosn膮 mo偶na te偶 podsypa膰 krzaczki obornikiem.

Truj膮cy czy leczniczy?

W medycynie ludowej li艣cie i kwiaty ligustru by艂y u偶ywane do produkcji domowych lek贸w przeciwzapalnych. Jednak najcz臋艣ciej jest on zaliczany do ro艣lin truj膮cych. Zach臋caj膮co wygl膮daj膮ce czarne owoce mog膮 skusi膰 zw艂aszcza dzieci, a tak偶e zbyt ciekawskie zwierz臋ta domowe. Zjedzenie ju偶 kilku wywo艂uje wymioty, b贸le brzucha, biegunk臋. Ze wzgl臋du na odwodnienie i zaburzenia elektrolityczne wi臋ksza ilo艣膰 owoc贸w mo偶e powodowa膰 nawet zgon. Zdarza si臋 to jednak bardzo rzadko. Mimo wszystko najlepiej ostrzec dzieci przed jedzeniem tych owoc贸w.

Jak bywa z wieloma ro艣linami truj膮cymi s膮 zarazem lecznicze. Potwierdza to nie tylko wspomniana tradycja ludowa, ale badania kliniczne. Chocia偶 w medycynie stosuje si臋 je rzadko, to li艣cie i owoce mog膮 by膰 wykorzystywane do leczenia pewnych chor贸b. Zw艂aszcza interesuj膮ce jest ich dzia艂anie cytotoksyczne 鈥 przeciwnowotworowe. Ca艂y czas pozostaje jednak w fazie bada艅. W leczeniu uk艂adu pokarmowego, chor贸b sk贸rnych i nerek u偶ywa si臋 p膮k贸w ligustru. Poniewa偶 jest te偶 toksyczny nie powinno si臋 samodzielnie sporz膮dza膰 preparat贸w z tej ro艣liny. Mog膮 to robi膰 osoby wykwalifikowane.

Jakimi cechami powinien odznacza膰 si臋 dobry 偶ywop艂ot? Pierwsz膮 jest oczywi艣cie ciesz膮cy oko, estetyczny wygl膮d. Drug膮 艂atwo艣膰 uprawy i piel臋gnacji. Wa偶ne jest te偶 to, by ro艣lina wybrana na 偶ywop艂ot by艂a 艂atwa w formowaniu. Wymienione wymagania doskonale spe艂nia ligustr pospolity. Dlatego jest tak ch臋tnie stosowany. W tym artykule opisujemy jak wygl膮da uprawa i piel臋gnacja tego krzewu. Wymieniamy te偶 popularne odmiany, w jakich wyst臋puje.

呕ywop艂ot z ligustru pospolitego

Ligustr pospolity(艂ac. ligustrum vulgare) to krzew nale偶膮cy do rodziny oliwkowatych. Naturalnie porasta obszary na trzech kontynentach. Wyst臋puje w Europie, zachodniej cz臋艣ci Azji oraz p贸艂nocno-zachodniej Afryce. Dodatkowo zosta艂 zawleczony do innych zak膮tk贸w 艣wiata. W Polsce swobodnie ro艣nie g艂贸wnie w po艂udniowej cz臋艣ci kraju. Poza tym ro艣lina jest ch臋tnie uprawiana, przede wszystkim spe艂nia funkcj臋 ozdobn膮. Ligustr jest krzewem cz臋sto wybieranym do nasadze艅 na 偶ywop艂oty. W takiej formie pojawia si臋 w przestrzeni miejskiej, w parkach i na prywatnych posesjach.

Ligustr pospolity wykazuje wysok膮 odporno艣膰 na niskie temperatury. Jest to te偶 krzew cz臋艣ciowo zimozielony. Zdarza si臋, 偶e nie gubi li艣ci zim膮. Szybko ro艣nie osi膮gaj膮c 2-3 metry wysoko艣ci. Ma rozga艂臋ziony pokr贸j z g臋stym ulistnieniem. Li艣nie s膮 niewielkie, lancetowate z wyra藕nie zaznaczonym g艂贸wnym nerwem. W okresie kwitnienie, od czerwca do lipca, na ga艂膮zkach pojawiaj膮 si臋 bia艂e lub kremowe kwiaty zebrane w wiechy. Nast臋pnie ligustrum vulgare wytwarza niewielkie, b艂yszcz膮ce, czarne jagody. Dla cz艂owieka s膮 truj膮ce, lecz stanowi膮 po偶ywienie dla ptak贸w. Owoce mog膮 utrzymywa膰 si臋 na p臋dach przez ca艂膮 zim臋.

Warto wiedzie膰, 偶e poza pospolit膮 istniej膮 te偶 inne odmiany opisywanej ro艣liny. Jedn膮 z nich jest ligustr lodense. To r贸wnie偶 krzew cz臋艣ciowo zimozielony. Osi膮ga mniejsze rozmiary ni偶 pospolity. Dorasta do oko艂o 50 cm wysoko艣ci. Jesieni膮 jego li艣cie przebarwiaj膮 si臋 na czerwono. Nieco wi臋kszy jest ligustr atrovirens. Mo偶e dorasta膰 do oko艂o 150 cm wysoko艣ci. 艢wietnie sprawdza si臋 w nasadzeniach na 偶ywop艂oty 艣redniej wysoko艣ci. Ostatnia z popularnych odmian, czyli ligustrum aureum jest wra偶liwa na mrozy i charakteryzuje si臋 艣rednim wzrostem. Ma bardzo dekoracyjne, z艂ocisto偶贸艂te li艣cie.

呕ywop艂ot z ligustru 鈥 sadzenie, wymagania glebowe

Zanim rozpocznie si臋 sadzenie ligustru na 偶ywop艂ot konieczne jest przygotowanie gleby. Po pierwsze trzeba przekopa膰 j膮 z nawozem wielosk艂adnikowym. Najlepsze s膮 mieszanki do 偶ywop艂ot贸w lub krzew贸w li艣ciastych. Gleb臋 wykopan膮 z do艂k贸w(60 cm g艂臋boko艣ci i 80 cm szeroko艣ci), w kt贸rych znajdzie si臋 ro艣lina trzeba zaprawi膰 kompostem lub obornikiem. W tak przygotowanym pod艂o偶u, wiosn膮 lub wczesnym latem, umieszcza si臋 sadzonki ligustru. Warto przy okazji wiedzie膰, 偶e sadzonki mog膮 zast膮pi膰 sztobry. W jednorz臋dowej uprawie 偶ywop艂otu ro艣liny sadzi si臋 w odleg艂o艣ci 50-60 cm od siebie. W wersji dwurz臋dowej drugi szereg musi by膰 oddalony od pierwszego o 50 cm.

Zaraz po posadzeniu, ziemi臋 wok贸艂 ro艣liny nale偶y mocno ubi膰. W ten spos贸b usuwa si臋 kieszenie powietrze cz臋sto tworz膮ce si臋 przy korzeniach. Nast臋pnie konieczne jest podlewania, cho膰 niezbyt obfite. Niezwykle wa偶nym zabiegiem jest 艣ci贸艂kowanie ligustru. Ma oczywi艣cie za zadanie ograniczenie parowania wilgoci i utrzymanie jej w glebie. Do tego celu najlepiej nadaje si臋 warstwa torfu. Ewentualnie mo偶emy zamieni膰 j膮 na suche li艣cie roz艂o偶one wok贸艂 ro艣liny. Teraz kilka s艂贸w o wymaganiach uprawowych.

Ligustr lodense oraz odmiana pospolita najbardziej lubi膮 stanowiska nas艂onecznione. Nic te偶 nie stoi na przeszkodzie by posadzi膰 je na miejscu p贸艂cienistym. Poradz膮 sobie i tu i tu. Najlepsz膮 ziemi膮 dla tego gatunku jest mieszanka 偶yzna i przepuszczalna. Nie jest to jednak warunek konieczny. Trzeba, bowiem wiedzie膰, 偶e ligustr pospolity jest ma艂o wymagaj膮cy. Wyro艣nie na niemal ka偶dym pod艂o偶u, wyj膮tkiem s膮 nieprzepuszczalne gleby gliniaste. Jakie wymagania wzgl臋dem nawodnienia nale偶y spe艂ni膰 by ligustr r贸s艂 prawid艂owo? Ot贸偶 najlepsze jest stanowisko z umiarkowanie wilgotna ziemi膮.

Piel臋gnacja ligustru pospolitego

Ligustr pospolity jest krzewem, kt贸ry szybko ro艣nie. Niezale偶nie od tego czy podczas sadzenia wykorzystano sadzonki czy te偶 sztobry. W zwi膮zku z tym, podstawowym zabiegiem piel臋gnacyjnym jest przycinanie ro艣liny. Wykonuje si臋 je regularnie i stosunkowo cz臋sto. W drugim roku uprawy ro艣lin臋 skraca si臋 do 50 cm, w kolejnych latach nowe przyrostu przycina si臋 o 10-20 cm. R贸wnie istotne jest regularne podlewanie, szczeg贸lnie m艂odych ro艣lin. Starsze s膮 nieco bardzie odporne na braki wody. Mimo tego nie mo偶na doprowadza膰 do przesychania pod艂o偶a, w kt贸rym rosn膮.

Nie mo偶na zapomina膰 o ostatnim zabiegu piel臋gnacyjnym, jakim jest nawo偶enie. Ligustr, cho膰 jego wymagania nie s膮 du偶e, potrzebuje sk艂adnik贸w od偶ywczych. Podaje si臋 je, co 2-3 tygodnie w okresie od kwietnia do sierpnia. Najlepiej sprawdza si臋 naw贸z wielosk艂adnikowy lub mieszanka przygotowana specjalnie dla ro艣lin na 偶ywop艂ot. To tyle, je艣li chodzi o piel臋gnacj臋. Powy偶sze czynno艣ci pokazuj膮, 偶e ligustr nie jest ro艣lin膮, kt贸ra sprawia du偶e problemy podczas uprawy. Dlatego te偶 jest tak ch臋tnie sadzony w przestrzeni miejskiej.

Za艂贸偶 kontou偶ytkownika
  • Komentuj pod w艂asnym nickiem
  • Otrzymuj powiadomieniach o odpowiedziach na Twoje komentarze
Za艂贸偶 konto